Ouders mot met de overheid? Kinderen vaak de dupe. ‘Het was thuis niet leuk’
Als ouders een conflict hebben met de overheid, dan kunnen hun kinderen zich afkeren van de democratie, waarschuwt de kinderombudsvrouw in een rapport.
Sophia (13) hoorde haar ouders vaak hun zorgen uiten over hun huis, dat schade opliep door werkzaamheden aan het kanaal Almelo-De Haandrik. Ze hadden een conflict over de afhandeling van de schade met de provincie Overijssel. “Het was thuis niet leuk”, zo vertelt Sophia (een pseudoniem) in een rapport van kinderombudsvrouw Margrite Kalverboer. “Ik bleef daarom zo lang mogelijk op school hangen. Of ik ging naar vrienden.”
Van een conflict met de overheid zijn kinderen vaak de dupe. Bovendien raakt hun vertrouwen in de overheid beschadigd, zo blijkt uit Kalverboers rapport Waar ik bij ben. “Kinderen nemen de negatieve opvattingen van hun ouders over”, zegt Kalverboer. “We moeten voorkomen dat ze cynisch worden, en zich afkeren van de democratie en de rechtsstaat.”
Toeslagenaffaire, Tata Steel en boeren
De kinderombudsvrouw schat dat zeker honderdduizend kinderen geraakt worden door strijd van hun ouders met de overheid. Het gaat bijvoorbeeld alleen al om 70.000 kinderen uit de toeslagenaffaire.
Kalverboer sprak met zestien van hen, nu in de leeftijd van 7 tot en met 24 jaar. Naast kinderen die geraakt zijn door ‘het kanaaldrama’ in Overijssel en door de toeslagenaffaire, sprak ze met kinderen van slachtoffers van de overstroming in Zuid-Limburg, van omwonenden van Tata Steel en van boeren die te maken hebben met stikstofmaatregelen.
Kalverboer begon met het onderzoek vanwege de reeks aan grote conflicten tussen burgers en overheid van de afgelopen jaren, zoals de toeslagenaffaire en schade door de gaswinning. In gesprek met kinderen uit Groningen merkte ze dat zij hun vertrouwen in de rechtsstaat verloren waren. Dat gebeurt ook bij kinderen die de dupe zijn van andere kwesties, constateert ze in dit nieuwe rapport.
De kinderen hebben dagelijks zorgen over de strijd van hun ouders. Die hebben op hun beurt minder energie, tijd en aandacht voor hun kroost. Door de ruzie met de overheid doen kinderen het vaak minder goed op school. “Ik merk dat ik veel stress heb”, zegt Sophia. “Ik voel mij tijdens lessen op school vaak onrustig. Ik zou dan het liefst de klas uit willen rennen, willen huilen. Ik kan me moeilijk concentreren en ben snel overprikkeld. Daar had ik eerder geen last van.”
‘Belangrijke kinderrechten onder druk’
De kinderen vinden het vaak lastig om met klasgenoten te praten over hun problemen. Soms gaat hun gezondheid achteruit. Door de ruzies met de overheid staan belangrijke kinderrechten onder druk, stelt Kalverboer, zoals het recht op onderwijs en het recht op leven en ontwikkeling.
Overheden moeten aandacht gaan besteden aan de kinderen van de burgers met wie ze in de clinch liggen, vindt Kalverboer. Ook moeten ze met de kinderen in gesprek, om te vragen waar zij behoefte aan hebben. Dat doen ze op dit moment nauwelijks, zegt de kinderombudsvrouw. En kinderen moeten kunnen meepraten over een oplossing. “Veel kinderen willen inspraak.”
Kalverboer heeft ook een optimistische boodschap: de beschadiging van het vertrouwen van de kinderen is volgens de ombudsvrouw ‘niet onherstelbaar’. Het verbetert als een conflict wordt opgelost, en als de overheid met de kinderen in gesprek gaat.
Malika (18), slachtoffer van de toeslagenaffaire, stelde het rapportcijfer dat ze aan de overheid geeft bij van een 4 naar een 7, nu die volgens haar haar best doet voor een oplossing.
Marten van de Wier
Lees ook:
‘Als conflicten niet worden opgelost, ben ik bang dat deze generatie er niet goed uitkomt’
Hoe is te voorkomen dat kinderen afhaken als hun ouders ruzie hebben met overheidsinstanties? Kinderombudsvrouw Margrite Kalverboer. ‘Kinderen vertrouwen wel hun eigen ouders, maar verliezen het vertrouwen in andere volwassenen.’
Lees ook:
Al 13 jaar kan niemand toeslagenouder Gerrelain (36) vertellen waarom ze niet zelf voor haar kinderen mag zorgen
De kinderen van Gerrelain, gedupeerde in de toeslagenaffaire, werden bijna 13 jaar geleden uit huis geplaatst. De redenen daarvoor zijn haar altijd onduidelijk gebleven. ‘Het is vechten tegen een machtsblok’.