Middelbare scholenCorona

Ouders in opstand tegen gebrek aan perspectief op middelbare school: Onze kinderen vervlakken

Een leraar geeft online les in een leeg klaslokaal dat is omgebouwd tot studio. Beeld ANP

Ouders komen in opstand tegen het gebrek aan perspectief dat hun kinderen in het voortgezet onderwijs geboden wordt. ‘Ze lijken wel een vergeten groep.’

Kinderen boven de 12 of 13 jaar mogen vaak maar enkele uren per week naar school om hun klasgenoten en leraren te zien. Verder zitten ze thuis achter de computer lessen te volgen terwijl ouders en jongere broers of zusjes vaak wel weer naar hun werk of de basisschool gaan. De ouders zien hun kinderen vervlakken, futloos worden en het nut niet meer inzien van woordjes leren of wiskunde-opdrachten maken. In verschillende delen van het land staan ouders op die petities starten, opiniestukken of brieven aan Kamerleden schrijven om verruiming te vragen van de onderwijstijden op de middelbare school na de zomervakantie. De petitie ‘middelbareschoolvolledigopen’ werd in enkele dagen bijna drieduizend keer ondertekend.

“Onze kinderen lijken wel een vergeten groep”, zegt Martha Oosterwijk uit Leiden, wier zoon een keer in de twee weken een ochtend of een middag naar school mag komen. “Ze vormen economisch geen relevante groep omdat ze geen kinderopvang nodig hebben en hun ouders niet belemmeren om aan het werk te gaan. Maar deze kinderen hebben ook iemand nodig om ze te begeleiden. En al helemaal hebben ze elkaar nodig.”

“Het ergste is”, vindt moeder Astrid Hilgers uit Leiden, “dat het er niet naar uitziet dat de maatregelen na de zomervakantie versoepeld worden.” In Groningen kreeg de zoon van Annelies van Walsem al te horen dat de situatie na de zomervakantie niet veel anders zou zijn. Beide moeders zetten acties op voor een opener voortgezet onderwijs. Hun zoons mogen maar  een ochtend of middag per week naar school. 

Leerlingen komen aan bij het Haags Montessori Lyceum. Beeld ANP

De leerlingen zouden meer besmettingsrisico's opleveren

Zoals wel gebeurde bij de basisscholen, is er in het voortgezet onderwijs inderdaad nog geen stip op de horizon geplaatst door het kabinet over wanneer de situatie weer normaal wordt. De anderhalvemeter-maatregel maakt het praktisch onmogelijk om normaal les te geven in het vo. De hoop is gevestigd op de persconferentie van het kabinet van 24 juni, maar gerust op heropening zijn de ouders niet. Ook de koepel van voortgezet onderwijs VO-Raad vraagt zich af wanneer er duidelijkheid gaat komen. Middelbare scholen zijn ingewikkelder organisaties dan basisscholen omdat ze groter zijn, kinderen uit de hele regio en uit veel uiteenlopende gezinnen aantrekken en vaak bereikt worden met het openbaar vervoer. De leerlingen hebben dus een veel groter sociaal bereik dan jonge kinderen, en zouden dus meer besmettingsrisico’s opleveren.

Maar is er ook een medische reden om onderscheid te maken tussen basis- en middelbare scholieren? Voor de ouders en de VO-Raad is dit de hamvraag. Is het redelijk dat kinderen in het voortgezet onderwijs (anders dan op de basisschool) anderhalve meter afstand moeten houden, een maatregel die de aanwezigheid op school beperkt tot ongeveer een derde van de leerlingen?

Het RIVM kan, zegt een woordvoerder, vaststellen dat het aandeel van kinderen bij verspreiding en besmetting klein is. Al is het voor kinderen boven de vijftien iets hoger dan voor de jongsten. Bij geteste kinderen tot 12 jaar is bij 0,5 procent corona vastgesteld, bij kinderen tot 18 jaar was dat 1,8 procent. “Weeg de kosten en de baten”, zegt de Utrechtse moeder Isis Elzakkers. “Zo erg is het niet voor jonge mensen om het virus te krijgen. Laten we daarvoor onze kinderen een of wel twee jaar thuiszitten, met alle gevolgen van dien?”

Het RIVM wil meer zekerheid over de besmettelijkheid bij middelbare scholieren, zegt een woordvoerder. “Middelbare scholen zijn nog geen twee weken open en we kunnen het effect ervan nog niet vaststellen. Daarvoor is drie tot vier weken nodig.” En zo ver is het ook op 24 juni, als het kabinet de nieuwe maatregelen bekendmaakt, niet.

‘Alle motivatie om te leren sijpelt weg uit die jongen’

Er voltrekt zich een ramp in het voortgezet onderwijs, nu leerlingen zelden op school zijn, vindt Annelies van Walsem.

Als Annelies van Walsem ’s ochtends met haar man en drie jongste kinderen de deur uitgaat – ze is leerkracht op een basisschool, zwaait hun oudste zoon Otto (13) hen aangekleed en al uit. Annelies heeft er op aangedrongen dat hij om half 8 uit bed is. Maar waarom zou Otto eigenlijk? “Hij kruipt vervolgens als een kantoorklerk achter de computer voor zijn online lessen. Microfoon op mute. Zijn klasgenoten ziet hij meestal niet, want pubers hebben hun camera liever uit en veel liggen er denk ik ook nog in bed. Zo brengt hij iedere week veertig uur door. Ik verlaat het huis met een knoop in mijn maag.”

Otto mag een keer in de week naar school komen, voor een mentoruur en om toetsen te maken. “Dan mag hij ondertussen met niemand praten, het moet stil zijn voor de toets”, vertelt Van Walsem. “Hij wordt er een beetje cynisch van. Zo van: ‘Je mag met niemand praten, het is immers school. En praten met elkaar is vast heel gevaarlijk.’ De school verliest alle geloofwaardigheid. Zijn Duitse woordjes leren? Waarom zou hij, als hij toch nooit Duitse les heeft. Alle motivatie sijpelt weg uit die jongen. Pubers begrijpen nog niet zo goed waarom ze leren, en nu begrijpen ze dat al helemaal niet meer.”

Voor eersteklassers is het misschien wel extra moeilijk, ziet Van Walsem. “Want je vriendschappen zijn nog niet zo stevig en die van de basisschool zijn vaak ook voorbij. De sociale contacten drogen op als iedereen thuis zit. Zijn enige verzetje in de week is de voetbaltraining. Je ziet de kinderen dikker en slonziger worden van het thuiszitten. Er wordt eindeloos veel gegamed. De sfeer in huis is verziekt en er ontstaan situaties waar je als ouders liever niet over praat: de vele ruzies en de lethargie.”

Volgens Van Walsem voltrekt zich een ramp in het voortgezet onderwijs, zeker als ze het verschil ziet met de goede sfeer op de basisschool waar ze zelf werkt en haar drie jongere kinderen die zijn opgeleefd sinds de basisscholen weer helemaal open zijn. “Toen zijn school Otto vertelde dat dit na de zomer ook nog zo zou blijven, zag ik hem achter de computer echt knakken.”

Lees ook:

Middelbare scholen gaan nog lang niet terug naar ‘normaal’, ondanks officiële heropening

Vanwege de anderhalvemetermaatregel moeten middelbare scholen scherp kiezen welke leerlingen straks weer naar school mogen. Kwetsbare kinderen krijgen prioriteit.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden