EU-houding Nederland

Oud-premier Balkenende: Opstelling kabinet richting EU te zuinig

Oud-premier Balkenende.Beeld ANP

De oud-premier komt nooit met kritiek op huidig beleid, maar vindt nu dat Nederland te veel op de rem staat. Duitsland dient voor hem als voorbeeld.

Oud-premier Jan Peter Balkenende stoort zich aan de toon van het Nederlandse debat over de Europese Unie en over de zuinige opstelling van het huidige kabinet in de EU-begrotingsdiscussie. “We zouden dat debat anders moeten voeren: niet in termen van wij-zij, noord-zuid”, zei hij vrijdag tijdens een online debat over de Europese begroting, georganiseerd door werkgeversorganisatie VNO-NCW. “Ik zou goed opletten hoe Duitsland op dit moment de toon kiest. Die aanpak zou gemeengoed moeten worden.”

Balkenende, CDA-premier van 2002 tot 2010 en tegenwoordig hoogleraar aan de Erasmus Universiteit Rotterdam en adviseur van accountantsbedrijf EY, treedt nooit in de openbaarheid met kritiek op huidig Haags beleid. Maar nu richt hij zich wel heel uitgesproken tot het kabinet-Rutte en dan met name tot CDA-partijgenoot Wopke Hoekstra, die als minister van financiën binnen de EU het gezicht is geworden van het zuinige Nederland.

“Ik heb altijd gezegd dat ik als oud-premier geen commentaar lever op mijn opvolgers, maar laat ik dan m’n eigen woorden kiezen: het is noodzakelijk dat onze uitstraling zou moeten zijn dat onze toekomst in Europa ligt. Wat me erg bezighoudt, is de positie van bondskanselier Merkel. Zij geeft aan dat Duitsland veel waarde hecht aan Europese oplossingen.”

Het VNO-NCW-debat ging over de voorstellen die de Europese Commissie heeft gedaan over zowel de EU-meerjarenbegroting (2021-2027) als een extra corona-herstelfonds van 750 miljard euro. Over dat pakket is het kabinet-Rutte zeer kritisch, zowel qua omvang, financiering, als inzet. Volgende week vrijdag is daarover een EU-top, maar een akkoord is nog zeer ver weg.

'Vrekkige vier’

“We horen tegenwoordig bij wat wordt genoemd ‘de vrekkige vier’”, aldus Balkenende, verwijzend naar de coalitie met Denemarken, Oostenrijk en Zweden. “Af en toe is iets van calvinisme niet slecht – solidariteit én verantwoordelijkheid – maar er zit een groot risico bij: zo’n term ‘vrekkige vier’ kan het beeld oproepen van ‘op de rem staan’. In deze omstandigheden hebben we veel meer aan een offensieve benadering. Het is nodig om te werken aan een nieuw gezicht van Europa. Amerika is met z’n eigen zaken bezig, China wil het wereldleiderschap hebben, dus er is genoeg reden voor Europa om zich af te vragen: wat is ons profiel? Wat mij betreft gaat het daarbij om een offensieve opstelling en een pro-Europese gezindheid.”

Hoofdsprekers van het debat waren Gert-Jan Koopman (de hoogste begrotingsambtenaar van de Europese Commissie), president Klaas Knot van De Nederlandsche Bank en politicologe Catherine de Vries. Zelfs Knot was in grote lijnen positief over de commissievoorstellen. Hij sprak tegen dat de miljardenleningen die de commissie zou moeten aangaan, neerkomen op ‘eurobonds’, ofwel obligaties waarvoor de eurozone of de EU als geheel de lasten draagt. “Er is geen sprake van hoofdelijke aansprakelijkheid”, aldus de centralebankpresident.

Voor het debat had VNO-NCW ook de betrokken Tweede Kamerleden uitgenodigd, maar niemand van hen deed mee.

Lees ook:
Nederland is boksbal voor zuidelijke woede in corona-debat dat de EU splijt

Italië en Spanje zijn diep ontgoocheld over het ‘bekrompen nationaal egoïsme’ van Nederland. Oude wonden barsten open. Minister Hoekstra trekt het boetekleed aan.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden