Cold case

‘Oprechte excuses’ voor boek over verrader van Anne Frank; voorlopig geen herdruk

Arnold van den Bergh. Beeld Privéarchief Elise Tak
Arnold van den Bergh.Beeld Privéarchief Elise Tak

Na twijfel over de conclusies in Het verraad van Anne Frank, biedt uitgeverij Ambo Anthos haar excuses aan. Een bijdruk zit er nog even niet in.

Laura van Baars en Rianne Oosterom

Uitgeverij Ambo Anthos biedt aan ‘eenieder die zich gegriefd heeft gevoeld’ door de publicatie van het boek Het verraad van Anne Frank haar ‘oprechte verontschuldigingen’ aan. Voorlopig wordt het boek ook niet meer bijgedrukt.

De conclusie van het boek, waarbij de Joodse notaris Arnold van den Bergh wordt aangewezen als de verrader van de bewoners van het Achterhuis, wordt door verschillende deskundigen in twijfel getrokken. Bovendien hadden de onderzoekers zich er rekenschap van moeten geven, vinden verschillende Joodse organisaties, dat het al te lichtvaardig aanwijzen van een Joodse verrader bijdraagt aan antisemitisme.

Elise Tak, de achternicht van Arnold van den Bergh, noemt het uitstel van herdruk ‘sympathiek’, maar vindt dat de excuses te laat komen. Want haar oudoom, die zijzelf anders kent, heeft nu al in elke krant gestaan als ‘de verrader van Anne Frank’, wat ze smaad en laster noemt.

Weinig bemoeienis met de inhoud

Ambo Anthos had aanvankelijk vertrouwen in het onderzoek, schrijft directeur-uitgever Tanja Hendriks in een brief aan alle auteurs: “Een onderzoek naar wie de schuilplaats van de familie Frank verraden heeft leek ons waardevol vanwege het indrukwekkende aantal deskundigen, instanties en instituties dat eraan zou meewerken.” De uitgever stelt verder weinig bemoeienis gehad te hebben met de inhoud van het boek, omdat de wereldrechten bij de Amerikaanse uitgever HarperCollins liggen.

Het boek werd met een grote publiciteitscampagne gelanceerd in 23 landen. Om er een goedgeschreven verhaal van te maken, trok het onderzoeksteam onder leiding van Pieter van Twisk de Canadese schrijver Rosemary Sullivan aan.

Wie als eerste over het boek wilde publiceren, moest zich van de uitgeverij aan een streng embargo houden: “Om er zeker van te zijn dat het publiciteitsoffensief niet voortijdig zou worden verstoord, hadden de uitgevers – in Nederland Ambo Anthos – individuele journalisten een geheimhoudingsovereenkomst laten tekenen waarin ze verklaarden dat zij hoogstpersoonlijk zouden opdraaien voor alle schade die zou ontstaan als de boel voortijdig uitlekte”, schrijft Wilma de Rek, chef boeken van de Volkskrant, een van de kranten die het nieuws groot brachten.

Het nadeel van het strenge embargo was dat journalisten de inhoud van het boek voor publicatie niet konden verifiëren. Ambo Anthos was vanochtend niet bereikbaar voor een reactie.

‘Ome Nol’ redde haar moeder

Dat de uitgeverij excuses aanbiedt aan ieder die zich ‘gegriefd acht’ is prima, maar daarmee zegt Ambo Anthos nog niets over het waarheidsgehalte van het boek, zegt Tak. “Terwijl er steeds meer bewijs is dat het volledige onzin is.” Afgelopen zaterdag vertelde ze hoe ‘ome Nol’ haar moeder redde door haar via de Joodse Raad aan een werkpas te helpen.

In de brief aan de auteurs zegt Ambo Anthos vier jaar geleden de Nederlandse rechten van het boek in goed vertrouwen te hebben gekocht. “Als uitgever is het niet mogelijk alle details van het betoog van een team van onderzoekers en auteur op juistheid of onderbouwing te beoordelen, maar wij zijn wel verantwoordelijk voor de uitgave in het Nederlandse taalgebied. We realiseren ons dat we in een stroomversnelling terechtgekomen zijn door de internationale publicatie en dat een kritischer houding hier mogelijk was geweest. Wij wachten op antwoorden van het onderzoeksteam op de vragen die zijn gerezen en stellen de beslissing om eventueel bij te drukken voorlopig uit.”

Lees ook:

Hoogleraar Bart Wallet: Joodse notaris was bewogener dan coldcaseteam schetst

Dat Arnold van den Bergh waarschijnlijk zijn familie hielp, werpt een ander licht op de Joodse notaris dan het coldcaseteam schetst, ziet hoogleraar Joodse geschiedenis Bart Wallet.

Haar oudoom verrader van de familie Frank? ‘Hij redde het leven van mijn moeder’

Is Arnold van den Bergh de verrader van Anne Frank, zoals het coldcaseteam beweert? Elise Tak heeft een totaal ander beeld van hem: ‘Hij redde het leven van mijn moeder.’

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden