Slavernijverleden

Ophef om de 1873-button van Halsema, maar: Wie is er nou vóór slavernij?

Burgemeester Femke Halsema met button, maandag, bij een protest op de Dam.Beeld ANP

1873. De button die burgemeester Femke Halsema van Amsterdam droeg tijdens de demonstratie tegen racisme, maandag op de Dam, leverde haar veel kritiek op. Waarom droeg ze hem en waar staat dat getal voor?

“Ze was daar dus niet als burgemeester, maar als demonstrant. Positie is nu zeker onhoudbaar”, was een van de vele reacties op Twitter vanwege dit speldje. “Nee, het was geen politiek statement”, verzekert de woordvoerder van Femke Halsema.

Het onverwacht grote aantal deelnemers aan die demonstratie en het feit dat de burgemeester niet ingreep ondanks dat de coronaregels werden geschonden, zorgt voor ophef. De button draagt, volgens sommige critici, bij aan het beeld dat ze niet neutraal was, en deze demonstratie iets te graag door wilde laten gaan.

Het einde van de slavernij

Halsema kreeg de button opgespeld voorafgaand aan de demonstratie. Jaarlijks vindt op 1 juni in de hoofdstedelijke ambtswoning een bijeenkomst plaats die de aanloop markeert naar de nationale jaarlijkse herdenking van de afschaffing van de slavernij. De herdenking is op 1 juli in het hoofdstedelijke Oosterpark. In de tuin van de ambtswoning sprak zij maandag in een klein gezelschap over onder meer de dood van George Floyd. Daar kreeg zij de button met het jaartal 1873.

Volgens historica Annemarie de Wildt van het Amsterdam Museum staat de button voor de verborgen en vaak vergeten geschiedenis van de slavernij. De ontwerper van de button, de activist Perez Jong Loy, wilde zo zijn frustratie uiten over het feit dat het officiële jaartal van de afschaffing van de slavernij nog steeds 1863 is. “Officieel werd de slavernij in 1863 afgeschaft, maar een groot deel van de slaven moest in de praktijk nog tien jaar op de plantages blijven werken. Zij waren dus pas echt vrij in 1873.” De slavernij werd dus formeel beëindigd maar werkte nog veel langer door, is de boodschap.

Lees ook: Femke Halsema: Een linkse burgemeester onder een rechts vergrootglas

Het lukt Femke Halsema maar niet om burgemeester van Amsterdam te worden met een onbesproken profiel, een figuur die alleen maar de openbare orde handhaaft en zorg draagt voor de bevolking. Misschien houdt ze te veel van het politieke debat. Een profiel.

De Wildt draagt de button zelf ook vaak. Ook zij ziet de speld niet als een politiek statement, maar “als een voorwerp dat Nederlanders bewust moet maken over het verborgen verleden van de slavernij”, zegt ze.

Burgemeester Eberhard van der Laan tijdens een grootschalige demonstratie tegen racisme en de PVV in 2014.Beeld ANP

Eberhard van der Laan

Tweede Kamerlid Chris van Dam (CDA) is een van de critici van Halsema. “Haar aanwezigheid, haar statement dat de demonstratie zo belangrijk is en het dragen van de button, maakt dat Halsema niet neutraal meer is”, stelt hij. “De rol van de burgemeester is om boven de partijen te staan en de openbare orde te handhaven.”

Zijn partijgenoot, Diederik Boomsma, in de hoofdstedelijke gemeenteraad deelt die mening overigens niet. “Zo’n button dragen kan best. Wie is er nou vóór slavernij? Niemand. Daarmee draag je echt geen politieke kleur uit.”

Halsema is overigens niet de eerste burgemeester die de button draagt, zegt haar woordvoerder. Haar voorganger, de overleden oud-burgemeester Eberhard van der Laan, speldde hem ook op.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden