Schoolopening

Opgelucht en iets ronder: zo keren middelbare scholieren terug naar school

Leerlingen van het Amsterdams Lyceum dragen een mondkapje tijdens de inloop van de les. Beeld Hollandse Hoogte /  ANP
Leerlingen van het Amsterdams Lyceum dragen een mondkapje tijdens de inloop van de les.Beeld Hollandse Hoogte / ANP

De middelbare scholen mogen maandag weer gedeeltelijk open na maandenlang thuisonderwijs. Wat voor kinderen komen in de schoolbanken terug?

Hoe zullen de middelbare scholieren de scholen binnenkomen? Elkaar enthousiast begroetend met een elleboogboks, of juist weer wat onwennig lopend door de gangen? Na maanden van thuisonderwijs zullen ze in elk geval opgelucht zijn. En al lijkt een dag in de week niet veel, elk uur op school telt, zeggen experts.

Want het waren geen gemakkelijke maanden, met name voor jongeren. Uit onderzoeken blijkt dat de coronamaatregelen, meer dan bij andere leeftijdsgroepen, bij jongeren leiden tot somberheid en angst. Dan is het lastig gemotiveerd te blijven.

Deze voorzichtige opening van de scholen kan net dat kleine beetje motivatie geven wat scholieren nodig hebben, zegt neurowetenschapper Sabine Peters van Leiden Universiteit. “Pubers hebben een heel actief beloningssysteem, dat sociaal gedreven is. Met andere woorden: ze zijn gemotiveerder als ze met vrienden leren. Dat is online een stuk moeilijker te bewerkstelligen. Een dag naar school helpt op deze manier ook.”

Meer snoepen, minder bewegen

Bij sommige kinderen in de klas zal de broek misschien wat strakker zitten dan normaal. Met name pubers gingen in beide lockdowns ongezonder leven, zegt kinderarts Anita Vreugdenhil van Maastricht UMC (MUMC+). “Van leraren hoorde ik dat ze in de periodes dat de scholen open waren veel leerlingen met een bollere toet zagen. Ik verwacht dat het de afgelopen maanden is verslechterd met het koude weer: dat nodigt niet per se uit tot sporten.” Cijfers van sportkoepel NOC-NSF bevestigen dat beeld. Sportte in de zomer 80 procent van de kinderen tot 18 jaar minstens een keer per maand, in januari van dit jaar was dat nog 64 procent.

Uit onderzoek van het MUMC+ bleek ook dat de kinderen minder sliepen. En dat heeft weer effect op de leerprestaties en de concentratie van leerlingen, aldus Vreugdenhil. “Zulk gedrag is nu flink ingesleten. Het is lastig dat zomaar weer te keren.” Dat kan ook tot drukkere kinderen leiden in de les: volgens Vreugdenhil zorgt slaapgebrek bij volwassenen vaak tot sloom gedrag, maar bij pubers vaak voor hyperactiviteit.

Lesstof inhalen

Er zullen ook leerlingen tussen zitten die qua lesstof nog wel wat in te halen hebben. Uit een monitor van de onderwijsinspectie in oktober bleek dat ruim 85 procent van de middelbare scholen achterstanden signaleerde. Al kan dat ook komen doordat scholen na de zomer beter dan daarvoor het niveau van de leerlingen in kaart brachten en daarmee een accurater – en zorgelijker – beeld van de situatie kregen, stelt de inspectie.

Die achterstanden kun je beter niet noemen als leerkracht, waarschuwt onderwijskundige Claudy Oomen van de Universiteit Utrecht. “Dat is direct zo negatief beladen. De kinderen hebben ook niet om de situatie gevraagd. Het is beter om te vragen, hoe heb je de afgelopen periode beleefd? Wat heb je geleerd? Ook zaken die niet direct met de lesstof te maken hebben, zijn waardevol.”

Wat doet het met de hersenen van scholieren nu ze weer zo plots moeten schakelen? Neurowetenschapper Peters: “In principe moeten zij ook aan nieuwe situaties wennen, net als bij iedereen, alleen zijn pubers flexibeler. Ze kunnen snel weer ander gedrag aanleren. Wel is het zo dat als iets erg lang duurt, zoals deze crisis, de hersenen gewend raken aan een bepaalde situatie. Ik denk dat ze uiteindelijk wel terugveren, al geldt dat niet voor iedereen.”

De angst is dat de verschillen groter worden. Bijvoorbeeld tussen kinderen die gezond en ongezond leven, signaleert Vreugdenhil. Die vrees heeft neurowetenschapper Peters ook. “Scholieren met een nare thuissituatie hebben het nu moeilijker. De ongelijkheid neemt toe naarmate de crisis langer duurt. School kan juist een beetje compenseren. Thuis is voor iedereen anders, maar de schoolomgeving is voor iedereen min of meer hetzelfde.”

Lees ook:

Gezocht: een bezemkast voor de docent wiskunde vóórdat de school maandag opengaat

De middelbare scholen gaan maandag open. Maar hoe houd je die anderhalve meter afstand tussen leerlingen en maak je nog een houdbaar rooster volgens de nieuwe eisen?

Pubers zijn heel flexibel, maar nu is de rek er wel uit

De puberteit is een unieke levensfase, cruciaal voor het aanleren van sociale vaardigheden en empathie. Als het corona-isolement nog lang duurt, schaadt het de ontwikkeling van kinderen en jongeren, waarschuwt Eveline Crone, hoogleraar ontwikkelingspsychologie.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden