Hooggeplaatste Russen

Openbaar Ministerie heeft Russische defensieminister op het oog rond MH17

Minister van defensie Sergej Sjojgoe tijdens een wapenbeurs in 2018, waar hij een toespraak geeft. Beeld EPA

Nieuwe informatie na een eerdere getuigenoproep in juni leidt tot de conclusie dat hoge Russen nauw betrokken waren bij militaire operaties in Oekraïne ten tijde van de vliegramp met MH17. 

Het Openbaar Ministerie onderzoekt of hooggeplaatste Russen een rol hadden bij de inzet van de luchtafweerraket die vlucht MH17 op 17 juli 2014 neerschoot. Donderdag bracht het OM samen met andere leden van het internationale onderzoeksteam JIT een nieuwe getuigenoproep uit. Daarin wordt onder meer naar informatie gevraagd over de rol van de Russische defensieminister Sergej Sjojgoe en die van Alexander Bortnikov, directeur van de veiligheidsdienst FSB.

Bij een eerdere oproep in juni vroeg het OM in meer algemene zin om informatie over de rol van Vladislav Soerkov. Dat is een belangrijke adviseur van president Poetin die in de zomer van 2014 in contact stond met de door Rusland gesteunde separatisten in het oosten van Oekraïne. Die zoektocht heeft nieuwe inzichten opgeleverd. “Russische invloed op de Volksrepubliek Donjetsk ging verder dan militaire steun, en de banden tussen Russische functionarissen en leiders van de Volksrepubliek Donjetsk blijken nauwer.”

Het OM baseert dit onder meer op telefoongesprekken van Alexander Borodaj, die in de zomer van 2014 premier van de separatisten was. Hij belde bijna dagelijks met een drietal telefoonnummers. De onderzoekers vermoeden nu dat dit zijn bazen in Moskou waren. Een van de gesprekspartners wordt een keer ‘een hoge baas’ genoemd, die is ‘overgevlogen vanuit Moskou’.

Zoektocht naar hoge Russen

Uit andere gesprekken blijkt dat de Russische geheime diensten zich vanaf begin juli directer gingen bemoeien met de strijdmacht van de separatisten. Ze wilden krijgsheren aan de kant schuiven om zelf de controle over operaties te hebben.

Het OM wil daarom nu weten welke rol Sjojgoe en Bortnikov hadden bij de planning en uitvoering van militaire operaties in de zomer van 2014 in Oekraïne. De tweede vraag is of zij betrokken waren bij de inzet van de Buk-raket die op 17 juli MH17 neerschoot. Dezelfde vragen leven ook rond Soerkov, en Sergej Aksyonov, de leider van de door Rusland geannexeerde Krim.

De nieuwe getuigenoproep is niet bedoeld voor het eerste MH17-proces. Dat begint in maart 2020 tegen een viertal mannen die een leidende rol hadden binnen de strijdmacht van de separatisten in juli 2014. Maar alleen al het feit dat de Buk-raket rechtstreeks van een Russische legereenheid kwam, maakt dat er nog meer betrokkenen moeten zijn. Het tweede deel van de zoektocht lijkt zich nu te richten op hoge Russen die mogelijk besloten tot de inzet van dit geavanceerde wapen in Oekraïne.

IJzige verhoudingen

Dat zet de relatie tussen Nederland en Rusland alleen maar verder onder druk. Minister van buitenlandse zaken Stef Blok zal eind dit jaar een Rusland-strategie presenteren. Een van de cruciale vragen is of het diplomatieke contact met Rusland weer geïntensiveerd moet worden, en zo ja hoe. De verhoudingen zijn al jaren ijzig. Alleen Blok en premier Mark Rutte onderhouden contact met hun Russische collega’s, maar van handelsmissies door andere bewindspersonen is geen sprake. Bilaterale gesprekken op hoog niveau beperken zich dus tot moeilijke onderwerpen als MH17. Nu het Openbaar Ministerie haar pijlen richt op een Russische minister zal het voor Nederland niet eenvoudiger worden de komende tijd weer een bredere relatie met Moskou aan te gaan.

Lees ook: 

De zoektocht naar MH17-verantwoordelijken is openlijke confrontatie met de top van het Kremlin

De zoektocht naar de verantwoordelijken voor het neerschieten van vlucht MH17 is sinds juni 2019 een openlijke confrontatie tussen Nederland en de het Kremlin. Het Openbaar Ministerie richtte zich toen op een vertrouweling van president Poetin en op actief dienende Russische militairen.

Felle discussie in Oekraïne over ‘capitulatie’ tegenover Rusland

In Oekraïne woedt een hevig debat over concessies die president Zelenski deed om vredesbesprekingen met Poetin mogelijk te maken. Zowel voor- als tegenstanders van overleg zijn pessimistisch over de uitkomst ervan.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden