InterviewCrimefighter

Op zijn kleine stukje Nederland ging burgemeester Jan Boelhouwer de strijd aan met criminelen

Burgemeester Jan Boelhouwer van Gilze en Rijen bij een gesloten drugspand in zijn gemeenteBeeld Merlin Daleman

De crimefighter onder de Brabantse burgemeesters stopt ermee. Verplicht, want Jan Boelhouwer (PvdA/Gilze en Rijen) gaat vanwege zijn zeventigste verjaardag verplicht met pensioen. Hij blikt terug op zijn aanpak. ‘Dat ze je bedreigen, betekent dat je goed bezig bent.’

“Er zal bij criminelen toch wel één hersencel over zijn die hun vertelt dat ze iedereen achter zich aan krijgen als ze iemand van het openbaar bestuur aanpakken? Die hoop heb ik altijd gehad, maar toen ik twee jaar geleden op straat werd klemgereden en mijn belagers me uit de auto ­probeerden te sleuren, kwamen de bedreigingen opeens wel heel dichtbij. Deze situatie had te maken met een wietkwekerij die we hadden ­opgerold. Ik heb er serieus last van gehad. Ik ben vaker bedreigd, maar dit was de fucking limit.

“Het is per definitie verstandig om bedreigingen serieus te nemen. Criminelen hebben meestal weinig gevoel voor humor, is mij wel gebleken. Toen ik hiervoor burgemeester was in Bernheze, liet ik een woonwagen van een industrieterrein ­halen. De bewoner beschreef in mijn gezicht precies mijn huis, inclusief de deur ‘waar hij wel doorheen zou komen’. Korte tijd later kon een brandstichter maar net worden ­gestopt.”

Altijd vertrouwd op de politie

“Dat ze je bedreigen, betekent dat je goed bezig bent. Als ik geen invloed heb op de financiën van criminelen, laten ze me gewoon mijn gang gaan. Het is wel ingrijpend wanneer je thuis een camerasysteem moet aanleggen, de auto elders moet parkeren, geen vaste routes naar huis kunt rijden en mensen uit de straat moet vragen 112 te bellen als ze vreemde mensen zien. Toch heb ik me nooit buitengewoon veel zorgen gemaakt. Ik heb altijd vertrouwd op de politie, dat geeft een basale rust.”

“Toen ik in 2012 in Gilze en Rijen kwam, was er geen oog voor zware criminaliteit in de gemeente. Niemand had door wat er speelde. Dan maak je het verschil door er als nieuwe burgemeester hard in te vliegen. Samen met Jan Hamming, de burgemeester van Heusden, hebben we ­alle media erbij gehaald om duidelijk te maken wat er in deze provincie aan de hand was. Veel collega’s ­vonden ons aanstellers, jongens die aandacht wilden. Daar is nu wel verandering in gekomen.”

Waanzinnige bedragen

“De bedragen die in drugs omgaan, zijn waanzinnig. In Brabant is de omzet naar schatting ruim twintig miljard euro. Een groot deel van de synthetische drugs in de wereld wordt binnen een straal van zestig kilometer rond Tilburg geproduceerd.”

“Burgers zien het, ik krijg anonieme brieven over verdachte situaties. De misstanden kunnen we alleen ­indammen als we intensief met alle instanties samenwerken. Wij hadden in de gemeente sociale huur­woningen die officieel werden bewoond door mensen die twee of drie huizen bezaten en die ze volstopten met arbeidsmigranten. Ging ik bij de corporatie vragen waarom zo ­iemand in aanmerking kwam voor de sociale huurwoning, bleek dat de corporatie alleen naar het reguliere salaris mocht vragen. Dat is de ­privacywet op zijn kop, hoe kan het bestaan in Nederland?”

Briefjes uitwisselen onder de ruitenwisser

“Tijdens een lezing voor hoogleraren staatsrecht vertelde ik eens over een briefje dat ik onder mijn ruitenwisser had gevonden. Of het verstandig was om een bepaalde persoon een hypotheek te verstrekken. Heb ik die naam door het systeem gehaald en een briefje teruggelegd onder mijn ruitenwisser: ‘Doe maar niet.’ Een van die hoogleraren vond het godgeklaagd dat ik dat ging bepalen. Ik draaide het om. Zij slagen er niet in om de wet zodanig te veranderen dat instanties hun werk goed ­kunnen doen.”

“In acht jaar tijd hebben we hier honderdzoveel wietkwekerijen opgerold, maar ook laboratoria voor synthetische drugs. We kregen te maken met recreatiegebieden die als toevluchtsoord dienen en met ­‘motormuizen’ die af en toe voet aan de grond proberen te krijgen. Ik heb geen enkele illusie dat ik iets heb ­gedaan aan de Nederlandse drugsproblematiek. Alleen op dit kleine stukje Nederland ben ik de strijd aangegaan, heb ik duidelijk gemaakt dat het onverstandig is om in Gilze en Rijen crimineel bezig te zijn.”

 “Door de jaren heen heb ik handig leren opereren. Toen ik als gedeputeerde in deze provincie, tussen 1999 en 2003, tegen dingen aanliep, vroeg ik mij bekende Kamerleden om daarover vragen te stellen aan de minister. Die wist het vaak ook niet en liet het ministerie de vragen doorsturen naar mij. Zo kreeg ik de gelegenheid vragen te beantwoorden die ik zelf stelde. Het was een buitengewoon handige methode om mijn ideeën onder de aandacht te brengen. Zo gebruikte ik de media wel vaker. Pas als zaken in de publiciteit komen, zijn mensen bereid na te denken.”

De blik van de Randstad

“Soms ben ik bang dat mijn boodschap onvoldoende is geland. Onlangs berichtte het ‘NOS Journaal’ over een opgerolde hennepkwekerij in Amsterdam, met 800 planten. Dat hebben wij dus een paar keer per maand. De problematiek die wij in Brabant hebben, zou in de Randstad veel zwaarder worden aangepakt. Daar ben ik van overtuigd.”

“In deze acht jaar is er wel veel veranderd. De ogen van collega’s zijn geopend, dat betekent ook dat velen concreet worden bedreigd. Ik ken een collega die kort na zijn aanstelling de instructie kreeg om zijn huis van kogelvrij glas te voorzien. Mensen denken daardoor wel drie keer na voordat ze solliciteren. Ik heb vroeger vaak gepleit voor een gekozen burgemeester, daar ben ik wel van teruggekomen. Je hebt iemand nodig die criminelen durft aan te pakken en dat ook volhoudt. Ik denk dat ik wel zo’n burgemeester was.”

Lees ook:

Zo doe je dat, als burgemeester je foute burgers toespreken

Jan Boelhouwer is de PvdA-burgemeester van Gilze-Rijen, een gemeente die nogal wat drugscriminaliteit kent.

‘Zware crimineel’ Jan B. komt niet weg met bedreiging

Moet je een zware crimineel vervolgen voor bedreiging als hij al een jarenlange gevangenisstraf uitzit voor veel zwaardere delicten? Jawel, vindt justitie. En dus verschijnt Jan B. uit het Brabantse dorp Hulten maar weer eens voor de rechtbank, tot blijdschap van burgemeester Jan Boelhouwer van Gilze en Rijen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden