ReconstructieGeweld

Op weg naar de crematie van zijn oma wordt Brailey in zijn gezicht geschopt door een boa van de NS

Beeld Sjoerd van Leeuwen

In de week dat de tienduizenden demonstranten tegen politiegeweld en racisme protesteren, voltrekt zich op Utrecht Centraal een drama. Na een mishandeling van een reiziger wordt een boa van de NS aangehouden. Donderdag 15 oktober komt de zaak voor de rechter. Een reconstructie door de ogen van het slachtoffer.

Zijn moeder is de eerste van de familie die het bloed op het witte overhemd van Brailey Kersout ziet. Hij loopt de parkeerplaats van het uitvaartcentrum in Utrecht Terwijde op. Zijn telefoon staat vol gemiste oproepen. Brailey is net door twee vriendelijke agenten om de hoek afgezet zodat hij toch nog een deel van de crematie van zijn oma kan meemaken. Een van de agenten gaf hem een briefje mee met zijn naam en telefoonnummer. Als de crematie is afgelopen moet Brailey dat nummer bellen. De agenten komen hem dan weer ophalen voor het verhoor. Officieel is hij nog verdachte. Maar ze raden hem ook aan om aangifte te doen tegen de man die hem zo heeft toegetakeld.

Binnen in het uitvaartcentrum omsingelt de familie Brailey. Van jong tot oud, oom tot nichtje, iedereen wil weten wat er gebeurd is. Hoe komt hij aan dat gat in zijn lip? Waar komt dat opgezwollen oog vandaan? Wie heeft dit gedaan?

Boa’s NS gebruikten tien keer per dag geweld

Veiligheid & Service-medewerkers in dienst van de NS gebruikten voor de coronacrisis gemiddeld tien keer per dag geweld. Deze boa’s hebben de bevoegdheid om geweldshandelingen te gebruiken. Een onafhankelijke toezichthouder onderzoekt achteraf of het geweld niet buitensporig was.

De NS stelt dat verreweg het grootste deel van deze geweldshandelingen proportioneel is

Overstapstation

Het gevoel dat deze bijzondere dag weleens een rare wending kan krijgen begint eerder die dag op Utrecht Centraal. Het is 9 juni en Brailey – een slanke twintiger van Surinaamse afkomst – pakt ’s ochtends de trein vanuit zijn woonplaats Veenendaal naar Utrecht Terwijde. Daar wacht zijn zus op hem om samen naar de crematie van zijn oma te rijden. Utrecht Centraal is zijn overstapstation. Hij wandelt van spoor 14 naar spoor 21 en stapt in de trein die er al staat. Gewoon rustig, niet extreem verdrietig. In zijn oren de muziek van de Londense rapper Skepta.

Achter de beat hoort Brailey iets omroepen door de trein. Een treindeel blijft hier, een ander deel rijdt door. Om hem heen stappen passagiers uit. Brailey volgt hen zonder precies te weten welk treindeel hem naar Terwijde kan brengen. Dat heeft hij gemist door zijn muziek. Op het perron ziet hij een wat oudere conductrice. Misschien kan zij hem helpen.

Je moet die doppen uit je oren halen, maakt de vrouw met kort haar hem duidelijk met woord en gebaar.

Woordenwisseling

Waar bemoeit ze zich mee, denkt Brailey. “Dat is niet uw probleem”, bijt hij haar wat kortaf toe. “Ik mag hier zelfs met een koptelefoon lopen als ik dat wil.” Er volgt een woordenwisseling. Maar de oortjes blijven in de oren van Brailey.

Dan mag je de trein niet meer in, hoort hij de vrouw zeggen.

Te laat komen op de crematie is geen optie. Hij wil afscheid nemen van zijn oma die zo vaak op hem paste toen hij klein was. Hij gaat geen trein later nemen.

Ondanks het verbod van de conductrice stapt Brailey de trein binnen. Mondkapje op, zoeken naar een lege vierzits om afstand te houden. Hij ploft neer op een stoel achterin de coupé, rug naar de deur. Het zal wel loslopen met die waarschuwing van de conductrice.

De trein vertrekt niet. In zijn onderbuik krijgt Brailey een raar gevoel. Die vrouw zal het toch niet echt gemeend hebben? De trein blijft staan.

Beeld Illustratie Sjoerd van Leeuwen

Treinboa’s

In de tussentijd heeft de conductrice via haar portofoon aangegeven dat ze niet mee wil met de trein van Utrecht Centraal richting Utrecht Terwijde. Ze voelt zich niet meer veilig na de woordenwisseling. Of er vervanging gestuurd kan worden voor deze rit? De meldkamer besluit medewerkers van de afdeling Veiligheid & Service te sturen. Zij zijn er om conducteurs en machinisten te helpen bij lastige situaties in de trein. De treinboa’s dragen felgele jassen met emblemen die autoriteit uitstralen, stevige leren laarzen en een riem met handboeien eraan.

Brailey zit met zijn telefoon in zijn hand als drie boa’s de trein in komen. De forse kerels benen naar de vierzits achter in de coupé. Ze staan al bijna naast Brailey als hij ze ziet. Deze komen om mij te jennen, flitst door zijn hoofd. De boa’s vragen hem om mee te komen, de trein uit. Brailey schuift het mondkapje van zijn mond zodat de boa’s kunnen verstaan wat hij gaat zeggen. “Ik heb een geldig ov, draag een mondkapje, ik blijf zitten”, zegt Brailey. Want als hij meegaat naar buiten vertrekt de trein zonder hem naar Terwijde, denkt hij.

“Ik heb geen tijd voor dat gezeik. Laten we het hier uitpraten als mannen”, voegt Brailey toe.

“Als je niet met ons meeloopt helpen we je een handje”, reageert een van de boa’s.

“Help me maar.”

Een moment later voelt Brailey hoe twee boa’s hem vastpakken. Eentje links, eentje rechts. Scheldend stribbelt Brailey tegen. Hij zet zijn voet naast de uitgang om te voorkomen dat de boa’s hem de trein uitwerken. Het is kansloos. De mannen zijn veel sterker dan Brailey. Met gemak tillen ze hem op, alsof ze hem besturen.

In de handboeien

Op het perron komt Brailey met zijn borst op de tegels terecht. Hij voelt hoe iemand op zijn rug gaat zitten. Met zijn hak probeert hij nog halfslachtig de man van zich af te schoppen. Het heeft geen zin. Koude handboeien slaan om zijn polsen. Van de boa’s kan hij alleen nog hun grote leren laarzen op de perrontegels zien. Het vuil van het perron proeft hij in zijn mond. Stof, zand. Hij spuugt.

Vlak voor het hoofd van Brailey staat een van de boa’s. Een kast van een vent met opgeschoren flanken onder een pluk naar achter gekamd haar. Hij houdt van zijn baan. Toch gaat het eerder dit jaar mis. In februari raakt hij in conflict met een reiziger en geeft hij de vrouw uiteindelijk een stoot. Die keer loopt het met een sisser af. De boa moet op gesprek komen bij zijn leidinggevende, maar mag blijven werken.

Het is deze 52-jarige boa die ziet dat Brailey spuugt. Die ziet hoe het speeksel van de jongen op zijn schoen belandt. Hij reageert in een reflex. Terwijl Brailey nog op de grond ligt, haalt de boa onder de toeziende lens van een bewakingscamera zijn rechtervoet naar achteren. Heel even zweeft de laars achter zijn lichaam. Dan beweegt de boa zijn been weer naar voeren. Zijn laars raakt de jongen vol in het gezicht.

Brailey voelt hoe de huid om zijn oog steeds warmer begint te kloppen. Met zijn tong strijkt hij over het gat in zijn lip. De droge smaak van stof is vervangen door een ijzerachtig bloedsmaak. Op zijn witte overhemd ziet hij rode vlekken. Hoe gaat ik dit uitleggen aan mijn familie op de crematie, schiet door zijn hoofd.

Wederhoor NS

De NS bevestigen dat op 9 juni een 22-jarige man gewond is geraakt bij een aanhouding op Utrecht Centraal door een medewerker van Veiligheid & Service. “De man was aangehouden omdat hij de trein op hetzelfde station niet wilde verlaten. Eerder vertoonde hij hinderlijk gedrag richting de conducteur”, schrijven de NS. Verder bevestigen de NS dat er aangifte is gedaan van mishandeling.

“We willen benadrukken dat wij het horen van het verhaal van onze reiziger verschrikkelijk en aangrijpend vinden”, reageren de NS. Het spoorwegbedrijf heeft direct nadat de medewerker zich bij de politie heeft gemeld een onderzoek ingesteld. “De medewerker zegt in een reflex gehandeld te hebben en dat dit niet had mogen gebeuren. Dit laatste onderschrijven wij als NS.” De NS noemen het handelen ‘disproportioneel’ en hebben een ‘passende arbeidsrechtelijke maatregel genomen’. Op wat deze maatregel precies inhoudt willen de NS niet ingaan. De NS laten ook niets los over het eerdere incident dat beschreven staat in het strafdossier. “Wij geven geen informatie over het arbeidsverleden van een werknemer, dat is iets tussen werkgever en werknemer”, zegt een woordvoerder.

Het is drie maanden na het incident op spoor 21B. Brailey verruilt zijn schoenen voor sloffen als hij de flat waar hij met zijn moeder woont inloopt. Vanuit huis werkt hij nu voor de GGD. Hij plant afspraken voor mensen die een coronatest willen laten afnemen en belt ze terug met de uitslag. Het is relatief rustig werk.

Tussen elk telefoongesprek kan hij een pauze nemen. Precies wat hij nodig heeft.

Een kwartier na de schop waren er agenten op het spoor gekomen. Brailey was meegekomen voor verhoor. Vanaf het begin waren de politiemensen aardig voor hem geweest. Ze hadden hem naar de crematie gebracht terwijl hij officieel nog verdachte was. Achteraf hadden ze hem weer opgehaald en naar het bureau in Utrecht gebracht.

Daar had een arts hem onderzocht, en had de officier van justitie hem aangespoord aangifte te doen tegen de boa die hem geschopt had. Elke verdenking tegen hem verviel.

Wederhoor verdachte 

“Uit de stukken van het politieonderzoek blijkt dat de geïnterviewde jongeman zich jegens een conductrice van NS zodanig heeft misdragen dat zij zich niet meer veilig voelde om met hem in een trein te reizen”, laat de advocaat van de verdachte weten. “Als gevolg hiervan is de assistentie ingeroepen van buitengewoon opsporingsambtenaren van de afdeling Veiligheid & Service van NS en is de jongeman uiteindelijk aangehouden.”

“Voorafgaand aan en tijdens zijn aanhouding heeft hij de ter plaatse gekomen boa’s veelvuldig uitgescholden – o.a. met ‘kankerhomo’s’, ‘kankerracisten’ etc. – heeft hij zich tegen zijn aanhouding fysiek verzet en heeft hij de cliënt bespuugd”, vervolgt de advocaat. “Zijn gedrag was zodanig dat hij bij zijn aanhouding moest worden geboeid. Dat dit gedrag van de reiziger op enig moment bij cliënt een reflex heeft opgeroepen betreurt hij ten zeerste, maar heeft enkel en alleen van doen met de gedragingen van de aangehouden reiziger en met niets anders, zoals met de verwijzing naar de Black Lives Matter-discussie ten onrechte wordt gesuggereerd.”

De eerste dagen na het incident kon hij alleen via een rietje eten. Tandenpoetsen was nog nooit zo pijnlijk geweest. De klap tegen zijn hoofd had bovendien zijn migraine-aanvallen verergerd. Zijn werk in de drukke rijstwafelfabriek om de hoek kon hij niet meer aan. Maar het ergste van alles was dat hij wekenlang zijn grootste hobby niet kon uitoefenen. Rappen ging niet met een gat in zijn lip.

De wonden in zijn gezicht zijn inmiddels genezen. Maar de gebeurtenissen op Utrecht Centraal heeft Brailey nog niet achter zich kunnen laten. Elke keer als hij een boa ziet, schieten de herinneringen aan 9 juni door zijn hoofd. Hij vermijdt nog altijd zo veel mogelijk de trein.

Weer rappen

Brailey kijkt uit naar de dag van de rechtszaak tegen de boa met opgeschoren flanken. Het heeft nu nog geen plaats gekregen. Poging tot zware mishandeling is de aanklacht. Het gaat Brailey er vooral om dat de man spijt krijgt, dat hij voelt hoe dom hij was. En dat hij hardop in de rechtszaal kan vragen of zijn uiterlijk en achtergrond iets met het incident te maken hebben.

Op zijn telefoon zoekt Brailey de juiste beat op. Hij legt het toestel op het randje van de bank in de woonkamer die vol hangt met afbeeldingen van Bob Marley, de grote held van zijn moeder. Met zijn rechterhand raakt hij het scherm van zijn telefoon aan. De muziek begint. De woonkamer vult zich met pianoklanken. Brailey tast met zijn stem het ritme af.

Ze wouden me breken net als oesters, rapt Brailey. Schrijf me bars, voel druk op mijn chest, net als hoesten. Shout out naar mijn enemies voor al die levenslessen. Niets is hier perfect, maar het gaat beter met me.

Black Lives Matter

Op de dag dat Brailey Kersout tegen zijn hoofd werd geschopt door een boa van de NS, werd in de Verenigde Staten de zwarte man George Floyd begraven. Zijn dood zorgde voor een storm van protesten tegen politiegeweld en racisme. Ook in Nederland gingen duizenden demonstranten de straat op in de eerste weken van juni.

Brailey ziet een verband tussen zijn huidskleur en de mishandeling door de boa. Zijn witte buurjongen was dit niet overkomen, denkt hij. Gelijk na de trap, toen hij de boa voor het eerst zag, schoot al het door zijn hoofd dat hij het gevoel had dat de man een hekel had aan ‘allochtone jongeren’.

Dit artikel is tot stand gekomen op basis van gesprekken met Brailey Kersout en zijn advocaat Liselotte van Gaalen-Van Beuzekom. Verder heeft Trouw geput uit het rechtbankdossier en gesprekken met een woordvoerder van de NS. De verdachte heeft gereageerd via zijn advocaat Oscar Pluimer.­

Lees ook: Boa’s slaan alarm om messen en toenemende agressie in de trein. ‘Het zijn meestal jonge gassies’

De aanwezigheid van steekwapens in de trein en de toenemende agressie zijn alarmerend, schrijven 650 handhavers van de NS in een brandbrief aan de directie.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden