Heropening

Op veler verzoek gaat de veenlijkenafdeling van het Drents Museum eerder open

Wijnand van der Sanden bij een van de veenlijken uit de collectie van het Drents Museum.  Beeld Herman Engbers
Wijnand van der Sanden bij een van de veenlijken uit de collectie van het Drents Museum.Beeld Herman Engbers

Het mysterie van het meisje van Yde en andere veenlijken laten het publiek én de conservator van het Drents Museum maar niet los. Zaterdag gaat de veenlijkenafdeling van het museum eerder dan gepland weer open.

Robin Goudsmit

Bijna zijn hele carrière heeft Wijnand van der Sanden gewijd aan de raadselachtige lichamen die hier in het Drentse veen gevonden zijn. Maar sinds mei zit het erop: Van der Sanden is met pensioen. Of nou ja, officieel dan. Dat pensioen betekent vooral: meer tijd voor onderzoek. Want Van der Sanden zit nog vol vragen over de gemummificeerde lichamen. Dat meisje van Yde dat zo’n tweeduizend jaar geleden in het veen terechtkwam, heeft zij haar hele leven in Drenthe doorgebracht? Zou er misschien toch nog DNA uit haar overblijfselen te isoleren zijn?

Van der Sanden is nog dagelijks in het museum te vinden. Maar het mysterie van de veenlijken blijft niet alleen de voormalig conservator boeien. Eigenlijk zouden het meisje en haar collega’s een tijdje in een depot verdwijnen, vanwege een grote verbouwing van het museum. Maar, zegt museummedewerker Rosanne Feijen, mensen bleven maar vragen waar ze gebleven waren. Uiteindelijk was er zo veel vraag naar de veenlijken dat het museum besloot om de heropening van de afdeling te vervroegen. De mummies zijn daarom vanaf zaterdag weer te bekijken.

Het museum is zuinig op ‘haar’ meisje, vertelt Feijen. Andere lijken gaan weleens op tour. Zoals de vrouw van Zweeloo en het paar van Weerdinge, alle drie door het zuur uit het veen gemummificeerde lichamen uit de ijzertijd – die bevinden zich op dit moment in de Verenigde Staten en Japan. Maar er moet wel iets heel bijzonders gebeuren voordat het meisje Drenthe verlaat; het museum wil koste wat kost voorkomen dat ze beschadigd raakt. Voor de huidige verbouwing werd zij zelfs opgeborgen op een geheime locatie.

Onnatuurlijke dood

Een beetje eng is haar verhaal wel; het meisje is niet op een vreedzame manier aan haar einde gekomen. Rond haar nek zit een touw met een schuifknoop. Iemand heeft dat touw steeds strakker om haar nek getrokken, tot ze uiteindelijk stikte. Aan één kant is haar haar – tweeduizend jaar lang bewaard – afgeschoren.

Een whodunit uit de ijzertijd zonder oplossing? De hypothese die Van der Sanden en zijn collega’s nu hebben, is dat het meisje een religieus offer was, een middel om de goden te paaien. Behalve de veenlijken zijn er ook waardevolle objecten in het veen gevonden; het was dus niet zomaar een soort dumpplek. “De mensen die we in het veen hebben gevonden, waren bijzonder. Ze bekleedden een uitzonderingspositie”, legt Van der Sanden uit. “Gewone mensen werden niet in het veen gegooid, maar gecremeerd en begraven in urnen.”

Er moet dus íéts met deze mensen aan de hand zijn geweest waardoor ze in aanmerking kwamen voor de speciale veenbehandeling. Misschien, oppert Van der Sanden, waren ze zondebokken. “De afgeschoren haren van het meisje van Yde associëren we nu met een soort straf. En veel van de veenlijken zijn geboren met lichamelijke afwijkingen, weten we inmiddels. De Vrouw van Zweeloo was bijvoorbeeld extreem behaard. Misschien dat ze daarom als een soort heksen werden gezien. Dat zou kunnen.”

Écht weten zullen we het nooit, benadrukt hij. In deze detective zullen altijd puzzelstukjes ontbreken. Maar dat is natuurlijk ook de aantrekkingskracht. Generaties hebben zich al gebogen over de vitrine met het meisje van Yde en zich verbaasd over dat blonde haar, de puntgave teentjes van haar rechtervoet. “Er gaat een klein venster open op een heel interessant ver verleden”, zegt Van der Sanden. Het zou hem niet verbazen als we daar nooit op uitgekeken raken.

Lees ook:

Het ‘Hollandse’ landschap was in Drenthe op zijn ongereptst te schilderen

Een hutje op de hei, mét schildersezel. Waar past dat beter dan in Drenthe? Het Drents Museum wijdt een tentoonstelling aan de kunst die sinds 1850 in de provincie gemaakt werd.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden