Fietsen en wandelen

Op de Kop van Goeree kun je fonetisch op reis

De Preekhilpolder bij het Grevelingenmeer.Beeld Buiten-beeld

Bij Ouddorp op de Kop van Goeree loop je zo den vreemde in. Onbekende woorden beschrijven een haast buitenaards landschap.

Skurfling, hóagte, dukfalle, háaymeten. Verander de uitspraak en je waant je in verre streken; landschap en historie zijn er vreemd genoeg voor. Het is net buitenland, want zo lekker oneconomisch, niet-geëgaliseerd of verworden tot nuttig landbouwgebied. Nee, bij Ouddorp op de Kop van Goeree loop je zó den vreemde in. Daar waar de zandwolf en zandvulkanen dreigen. Fonetisch en landschappelijk op reis.

Praktisch

De Zeedorpenroute van het Zuid-Hollands Landschap voert fijn door dit ‘buitenland’. Meer informatie op: www.zuidhollandslandschap.nl/routes/zeedorpenroute. Lengte 15,5 km maar dankzij kaart en knooppunten makkelijk in te korten.

Toen een paar honderd jaar geleden de eerste Ouddorpers de monden wilden voeden, moesten ze het gevecht aangaan met het immer stuivende zand. Zilte korrels bedreigden de gewassen. Rondom de akkers wierpen de Hollanders kleine dijkjes op en beplantten die met doornige struiken om dierlijk gespuis buiten te houden. Een wal; een schurveling om de akker, de haaymeten. De monden kregen vulling, maar de grond raakte uitgeput en uitgedroogd omdat het grondwater eigenlijk te diep zat. En dus werden de akkers wat uitgegraven oftewel uitgemijnd. Het overtollige zand werd zo makkelijk mogelijk weggewerkt door het op de schurveling te gooien die daarmee tot hoagte werd gepromoveerd.

Mooie woorden voor een mooi landschap, een landschap dat helaas ook op Goeree grotendeels is verdwenen. De drang naar economisch gewin is nou eenmaal van alle tijden. Maar grotendeels is niet helemaal; in het kleine reservaat De Kleistee, in beheer bij het Zuid-Hollands Landschap, is het nog te zien.

Dijk langs het Grevelingenmeer.Beeld Buiten-beeld

’s Zomers is de Kleistee op zijn mooist. Dankzij de hobbelige ligging en daarmee de variatie in droogte en voedselrijkdom, is de floristische variatie enorm en de insectenrijkdom navenant. Maar ook nu, in de koude maanden, is het er prettig. De rust is opvallend, het reliëf evenzo.

Doorlopend ‘breken de Westduinen aan’, duinland dat nooit is geëgaliseerd om er landbouw te kunnen bedrijven. Het hobbelt, het bobbelt en oogt bijna buitenaards. Marinezendmasten maken het nog vervreemdender, temeer daar het echte gevaar toch eerder uit Amerika of Rusland te vrezen valt. Mooi weids is het wel, daar op die kop.

Dubbel genoegen

De dijk langs de Preekhilpolder – vernoemd naar de kapel voor zeelieden die hier vroeger stond – biedt dubbel ­genoegen: uitkijken over de Grevelingen met zijn mooie luchten en de polder met zijn inlaag. De inlaag, de plas achter de dijk, ontstond toen er achter de dijk alvast voor de zekerheid een tweede dijk werd opgeworpen. De grond daarvoor kwam van tussen de twee dijken.

De extra beveiliging was geen overbodige luxe want een stukje verderop, in de bocht, ging het lang gelee wel mis. Door de schurende werking van het water raakte daar de dijk ondermijnd. Zozeer dat de waterkering uiteindelijk instortte met binnenlandse watermisère tot gevolg. Een typisch geval van dijkval. De dijk werd verlegd en getooid met de geuzennaam De Val.

Na de Hollandse inlaag en dijkval nog even ‘buitengaats’. Langs de schans uit de tijd van de Engelse Oorlog en een bunkercomplex dat tot de Duitse Atlantikwall behoorde terug naar ons eigen land. Terug naar Ouddorp. Daar waar de Hema de erwtensoep in de aanbieding heeft en de drop doet watertanden.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden