Defensie

Ook in Nederland trekt legergroen rechts-extremisten aan

De politie speurt in het Nationaal Park Hoge Kempen in Maasmechelen naar de voortvluchtige Belgische beroepsmilitair. Beeld Belga
De politie speurt in het Nationaal Park Hoge Kempen in Maasmechelen naar de voortvluchtige Belgische beroepsmilitair.Beeld Belga

De Belgische zwaarbewapende militair die op de vlucht is geslagen, heeft extreemrechtse sympathieën. Ook in Nederland is het leger een gewilde plek voor rechts-extremisten.

Nog altijd is in België een klopjacht gaande op een zwaarbewapende Belgische beroepsmilitair. De 46-jarige korporaal en schietinstructeur sloeg op de vlucht met zware defensiewapens nadat hij verschillende instellingen en personen bedreigde. In besloten groepen met rechts-extremisten sprak hij volgens de Belgische krant De Standaard vorig jaar al dreigend over de (inmiddels ondergedoken) Belgische topviroloog Marc Van Ranst.

De militair belandde daarna op een lijst van de inlichtingendienst als ‘potentieel gewelddadige extremist’. Hij is niet de enige militair die rondloopt met rechts-extremistische ideeën. De topman van de militaire veiligheidsdienst in België zei onlangs dat er zeker dertig militairen zijn die de dienst om die reden in het oog houdt – een probleem waar ook andere Europese landen zoals Duitsland mee kampen.

Het roept de vraag op: lopen in het Nederlandse leger ook militairen rond met dit soort sympathieën?

In reactie op die vraag is de Militaire Inlichtingen- en Veiligheidsdienst (MIVD) niet scheutig met het delen van informatie. Ze wil bijvoorbeeld niet zeggen hoeveel onderzoeken er nu lopen naar militairen vanwege rechts-extremisme. Uit een lijst die de Volkskrant in 2019 opvroeg, bleek wel dat er in de vijf jaar ervoor 21 onderzoeken liepen naar militairen vanwege rechtsextremisme. In elk geval vier van hen werden ontslagen. Zij hadden bijvoorbeeld de nazigroet gebracht of waren actief in extreemrechtse groepen.

De MIVD meldde in zijn laatste jaarverslag dat het onderzoek naar rechts-extremisme bij het leger in 2020 is uitgebreid. De dienst constateerde dat rechts-extremistische jongeren de krijgsmacht aantrekkelijk vinden. Meer wil de MIVD er niet over kwijt. Een woordvoerder van Defensie zegt wel dat rechts-extremisme binnen defensie de inzetbaarheid van de krijgsmacht kan schaden. “Voor extremisme is geen plaats.”

Fascinatie voor wapens

Pas sinds enkele jaren is er meer aandacht voor extremisme bij Defensie en dat is hard nodig, vindt Jelle van Buuren, kenner van extreemrechts en verbonden aan de Universiteit Leiden. “Er is in extreemrechtse kringen een fascinatie voor wapens en het idee leeft om je land te verdedigen”, noemt hij als een van de mogelijke redenen.

Van Buuren is ook betrokken bij het proefschrift van Nikki Sterkenburg naar rechts-extremisme, waar zij woensdag op promoveerde. Voor dat proefschrift sprak ze met meer dan veertig extreemrechtse activisten over hun beweegredenen. Ook Sterkenburg ontdekt de fascinatie voor extreemrechts bij Defensie in haar boek, vooral bij twee geradicaliseerde mannen, Bram en Twan.

Waar Bram vanwege zijn denkbeelden niet door de strenge screening van de MIVD kwam, slaagde Twan er wél in om bij een eenheid van Defensie aan het werk te gaan. Het is de plek waar hij zich thuis voelt, schrijft Sterkenburg. Twan gelooft in de Wodan-religie, waarin het principe ‘Oog om oog, tand om tand’ centraal staat. “En dan vind je daar je identiteit in: archetypen, mythologie. Dat je denkt: ja, ik wil graag het beste uit mezelf halen. Daarom ging ik ook bij het leger.”

Waar ligt de grens?

Onderzoeker Van Buuren verwacht dat naar aanleiding van de zaak in België opnieuw discussie zal losbarsten over welke mate van extremistisch gedachtegoed nog acceptabel is binnen overheidsorganisaties als Defensie. De Belgische militair werd immers niet ontslagen vanwege zijn sympathieën.

“Waar trekken we de grens? En moeten we dat misschien niet eerder doen bij militairen? In zijn algemeenheid geldt wel dat het niet verboden is om een extremistisch denkbeeld aan te hangen. Je kunt ook redeneren: zolang iemand die sympathie voor zich houdt en niet actief verspreidt binnen Defensie, kun je ervoor kiezen om hem alleen in de gaten te houden.”

Bedreigingen Nederlandse coronaspecialisten

Marc Van Ranst, de bekendste viroloog van België, zei na zijn onderduiking vanwege de dreiging van de Belgische militair dat de dreigementen vooral uit extreem-rechtse hoek komen. Ook in Nederland worden coronaspecialisten regelmatig bedreigd om hun werk. Al komen de dreigementen uit allerlei hoeken en niet alleen van extreem-rechts.

Vrijdag stond een man uit Ede voor de politierechter. Hij twitterde eind vorig jaar doodsbedreigingen en foto’s van een vuurwapen naar premier Rutte, ministers De Jonge, Van Ark en Grapperhaus en Jaap van Dissel van het RIVM.

Ook OMT-leden kregen regelmatig bedreigingen vanwege hun werk, onthulde nu.nl eind vorig jaar. Zo ontving Andreas Voss eind vorig jaar een brief waarin hij werd uitgemaakt voor ‘vreselijke aap’. Viroloog en OMT-lid Marion Koopmans ontving online een afbeelding van een strop, met daarbij de teksten ‘it’s waiting’ en ‘nog even’. Meerdere OMT-leden zijn ook thuis opgezocht. Een van hen kreeg beveiliging, vertelde ic-voorman Diederik Gommers.

Lees ook:

Varkenskoppen en de Hitlergroet: Duitsland worstelt met rechts-extremisme binnen het leger

Duitsland worstelt met rechts-extremisme binnen het leger. Zal een adviescommissie met harde hervormingsvoorstellen komen?

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden