Reportage Droogte

Ook als het regent is er kans op natuurbrand

In het Bergherbos vertelt Klaas Noorman op de Pieterpadroute over aanpassingen in het bos vanwege de droogte. Hier zoekt hij een brandkraan. Beeld Herman Engbers

De Achterhoek zucht onder de aanhoudende droogte. Trouw wandelt een week met experts langs het Pieterpad door het droogste stukje Nederland, van Vorden naar Millingen aan de Rijn. In aflevering 5: het bos in met brandweerman Klaas Noorland.

Niemand zal vannacht wakker liggen van het risico op een natuurbrand, zegt Klaas Noorland met een mengeling van pret en verwijt in zijn stem. De lucht boven Braamt is grijs en vochtig, en op sommige plekken glimt de aarde nog van de buien van de vorige nacht.

“Toen het in juli 40 graden was, was iedereen die bij het bos woont zich heel bewust van de risico’s”, zegt de brandweerman die in vol ornaat een stuk meeloopt over het Pieterpad. “Maar als de temperatuur daalt en de vochtigheid toeneemt, ebt dat te snel weer weg. Ook bij bestuurders.”

Klimaatverandering

Hij wil niet zeggen dat we massaal moeten stoppen met roken en barbecueën, maar wel dat de aandacht niet moet verslappen als het even afkoelt. Het risico op natuurbrand is er altijd, weet hij als brandweerman bij de Veiligheidsregio Noord- en Oost-Gelderland als geen ander. En dat risico wordt groter door de klimaatverandering.

Hoewel het aantal natuurbranden in Nederland deze zomer meevalt vergeleken met vorig jaar, is de natuur de klappen van de hete en droge zomer van 2018 nog niet te boven, zegt Noorland. Hij wijst om zich heen. “Diverse heidepercelen zijn dood, de grondwaterstanden zijn nog niet hersteld en veel beken staan droog. Veel planten en bomen zijn nog niet hersteld, en sommige vegetatie is dood, waardoor het veel brandbaarder is dan normaal.”

Hij reikt naar een verkleurde bosbessenplant langs het pad van het Bergherbos. De blaadjes horen groen te zijn, maar zitten nu vol bruine plekken. “Deze heeft te veel zonlicht en warmte gehad”, constateert Noorland zakelijk. “Normaal is de bosbes een enorme brandvertrager. Maar als hij verdroogd is, wordt het brandstof.”

Trouw wandelt een week met experts langs het Pieterpad door het droogste stukje Nederland, van Vorden naar Millingen aan de Rijn. Beeld Sander Soewargana

Weersextremen

Nu de weersextremen groter worden en er meer zomers zoals deze aankomen, is het belangrijk om het landschap daarop aan te passen, zegt Noorland. “Als brandweer willen wij van het imago af dat we alleen maar grote paden in het bos willen om te kunnen blussen. Dat is soms natuurlijk óók nodig. Maar we willen de komende jaren vooral zorgen dat de bossen weerbaarder worden, zodat ze een brand zelf kunnen opvangen.”

Het Bergherbos geeft alvast het goede voorbeeld. Een uitgekiende balans tussen loof- en naaldbomen zoals hier is belangrijk. Loofbomen bevatten meer water en zijn dus minder brandbaar dan naaldbomen. Vooral berken zijn brandvertragers en die staan dus dichtbij de licht ontvlambare fijnspar.

In lichterlaaie

Noorland hoopt dat over achttien jaar veel Nederlandse bossen zelf een natuurbrand op kunnen vangen. Om dat te bereiken is het zaak om de komende jaren veel loofbomen en brandvertragende planten in de bossen te zetten, zegt hij, zodat het vuur minder snel om zich heen kan grijpen. Als we niets doen, nemen de risico’s waarschijnlijk alleen maar toe. Bijvoorbeeld doordat bomen te vroeg in ‘herfststand’ gaan en er dus overal meer ­dode bladeren liggen. Eén brandende peuk ertussen en de boel staat al snel in lichterlaaie. Dat is niet alleen een risico voor de natuur, maar ook voor de vele zorginstellingen, campings en andere gebruikers van het bos.

Ook met de planten in eigen tuin kunt u overigens een steentje bijdragen, zegt Noorland. Zoals het een ware brandweerman betaamt, heeft hij zelf al de nodige maatregelen getroffen. Zijn tips: neem een ligusterheg in plaats van coniferen. Een berk in plaats van een grove den is ook een goed idee, en zorg voor voldoende klimop. In die omgeving durft zelfs hij met een gerust hart te barbecueën.

Lees ook de eerdere delen van deze serie over droogte in de Achterhoek

Deel 1: De Baakse Beek bij Vorden is helemaal drooggevallen. Tot verdriet van Hein Pieper, dijkgraaf van het droogste stukje Nederland: ‘Dit draai je niet zomaar terug.’

Deel 2: Door de droogte nemen plaagsoorten explosief toe, vertelt Udo Hassefras van Natuurmonumenten op het landgoed van Kasteel Slangenburg. Andere dieren dreigen juist te verdwijnen.

Deel 3: Zelfs de Zumpe, een kwetsbaar natuurgebied dat normaliter een groot deel van het jaar onder water staat, is drooggevallen.  

Deel 4: Nu haar maïs verpietert, overweegt boerin Suzanne Ruesink over te stappen op andere gewassen. “Drie jaar geleden liep alles hier nog onder water in juni. 
Nu lijkt het wel Zuid-Frankrijk.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden