Hulpvraag

Onzichtbare armoede onder Nederlandse moslims neemt toe. ‘We moeten af van onze loketten-samenleving’

Imad el Fadili, bestuurder van het Nationaal Zakat Fonds: ‘Achter de eerste noodhulpvraag zitten vaak meerdere vragen’.
 Beeld Jean-Pierre Jans
Imad el Fadili, bestuurder van het Nationaal Zakat Fonds: ‘Achter de eerste noodhulpvraag zitten vaak meerdere vragen’.Beeld Jean-Pierre Jans

Onder ‘onzichtbare armen’ is een groeiende groep Nederlandse moslims. De meesten mijden reguliere hulp. Ook het Rode Kruis ziet een toename van mensen die in financiële problemen komen.

Somajeh Ghaeminia

Kinderen die op de grond moeten slapen, druk van informele deurwaarders, geen geld meer voor een gezonde maaltijd. Het treft een groeiende groep Nederlandse moslims, die niet in beeld is bij hulpinstanties, ziet het Nationaal Zakat Fonds (NZF).

Het NZF is een filantropische instantie, die focust op het innen en het besteden van de zakat: de derde zuil binnen de islam. Die schrijft voor dat vermogende moslims een deel van hun inkomen jaarlijks afdragen. Hun gift gaat naar geloofsgenoten die in armoede leven.

Waar voorheen veel moslims hun zakat naar het buitenland stuurden, is de focus steeds vaker op Nederlandse moslims gericht, weet bestuurslid Imad el Fadili. Vorig jaar hielp zijn twee jaar jonge fonds 540 mensen.

Een op de vijf moslims kampt met financiële problemen, berekende het NZF. “Dat aantal is waarschijnlijk hoger”, zegt El Fadili. “In onze cijfers zijn de oplopende inflatie en energiearmoede niet meegenomen. Tot nu toe hebben we iedereen die z’n hulpvraag aan ons heeft toevertrouwd, kunnen steunen. We zien in de afgelopen weken wel gestage groei.”

Minimaal 400.000 mensen in voedselnood

Een grote meerderheid, 83 procent van de hulpvragers die bij NZF aanklopten, is niet bekend bij reguliere hulpverleningsinstanties, zo is te lezen in het onlangs verschenen eerste rapport van het NZF.

“We zien veel mensen die om diverse redenen nergens anders aankloppen”, zegt Nora el Abdouni, manager sociaal werk bij het NZF. “Bijvoorbeeld omdat ze zich schamen, ze de weg naar de juiste instanties niet weten of uit veiligheidsoverwegingen.”

Ook het Nederlandse Rode Kruis herkent dit beeld. De noodhulporganisatie schat dat er minimaal 400.000 mensen in voedselnood zitten zonder dat ze bekend zijn bij hulpverleners. Daarom wordt de voedselhulp in eigen land verder opgeschaald. Met het verspreiden van ontbijttassen en boodschappenkaarten voor arme gezinnen. Die worden via buurtcentra en verenigingen uitgedeeld.

“Op basis van ons eigen onderzoek, dat we deden voor de hoge inflatie, verwachten wij dat de groep onzichtbare armen naar 520.000 mensen zal stijgen”, zegt woordvoerder Nicole van Batenburg. Dat zijn veel verschillende mensen: van alleenstaande vaders en moeders, tot ouderen. Maar ook studenten. “Onze lokale partners zien ook een groep die hulpinstanties wantrouwt. Mensen die bijvoorbeeld hun schuldenproblematiek niet durven te delen, uit angst dat hun kinderen uit huis worden geplaatst. Onder hen zijn ook veel ongedocumenteerde mensen en mensen met een migratieachtergrond.”

Bij het Zakat Fonds kloppen de laatste maanden opvallend veel Syrische Nederlanders aan. El Fadili: “Er is veel armoede onder deze groep. Zij hebben schulden door hun vlucht en maken hoge kosten voor gezinshereniging. Er komen informele schuldeisers bij hen langs. Dat zorgt voor schrijnende situaties.”

Persoonlijke benadering

Om de onzichtbare armen te bereiken is er een systeemverandering nodig bij organisaties en overheden, bepleit het NZF. “We moeten af van onze loketten-samenleving.”

Iedereen wil graag echt gehoord worden en heeft behoefte aan contact, benadrukt El Fadili. “Dat is voor de mensen die wij steunen erg belangrijk. Daarom gaan wij uit van compassie en vertrouwen. Wij beperken ons niet alleen tot financiële hulp. Achter de eerste noodhulpvraag zitten vaak meerdere vragen. Daarom gaan we altijd met mensen in gesprek en vragen we door, ook nadat de rekeningen eindelijk zijn betaald en er psychische rust is. Zo helpen we hen op weg naar werk of een opleiding, of steunen we hen in ondernemerschap.”

De aanpak van het NZF krijgt gehoor. Lou Repetur, programmadirecteur sociale stabiliteit bij kennisinstituut Movisie, ziet de persoonlijke benadering en het geven van vertrouwen als een grote succesfactor in het bereiken van moslims. “Zie het als omgekeerde ontwikkelingssamenwerking. In Nederland is de participatiesamenleving vrij nieuw. In landen van herkomst van Nederlandse moslims is die al eeuwen oud. Er zijn voor elkaar, vertrouwen schenken, een luisterend oor bieden. Van die werkwijze kunnen we echt veel leren.”

Lees ook:

‘Veel mensen die ik spreek krijgen nu voor het eerst te maken met geldzorgen’

In een kantoorpand in Zwolle zijn de zes belmedewerkers van Geldfit soms schuldhulpverlener en psycholoog tegelijk. “De gesprekken duren steeds langer.”

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden