Vaccinatie

Onzekerheid rond vaccin Janssen zorgt voor twijfel over nieuwe vaccinatieplanning

Zorgpersoneel vult een spuit met het Pfizer vaccin. Beeld AFP
Zorgpersoneel vult een spuit met het Pfizer vaccin.Beeld AFP

Prikken met het nieuwe Janssen-vaccin wordt gepauzeerd, maar er komen meer Pfizer-vaccins. De vaccinatiecampagne wordt omgeven door vraagtekens.

Ruim een dag hebben het ministerie van volksgezondheid en het RIVM kunnen genieten van de opnieuw gelegde vaccinatiepuzzel. Er lag een oplossing voor de prikbeperking van het vaccin AstraZeneca, dat vanwege een zeldzame bijwerking niet meer wordt ingespoten bij mensen onder de 60. Maar woensdag besloot het ministerie om het inenten met het Janssen-vaccin tijdelijk op te schorten, waarmee opnieuw een groot vraagteken boven dit nieuwe vaccinatieschema is komen te hangen.

Deze nieuwe vaccinatiepauze is op het oog een fikse teleurstelling voor het kabinet. Donderdag zou Nederland opnieuw een mijlpaaltje bereiken met het zetten van de eerste duizenden Janssen-vaccins. Een vaccin met een rood-wit-blauw tintje: het ontwerp komt namelijk van de Leidse firma Janssen, onderdeel van het Amerikaanse Johnson & Johnson.

Afgelopen maandag werden de eerste 80.000 vaccins geleverd, over twee weken komen nog eens 140.000 vaccins. Volgens de gloednieuwe puzzel waren die vaccins bedoeld voor zorgpersoneel en medewerkers en inwoners van ggz-instellingen. Door de pauze moet het ministerie echter op zoek naar een vervangend vaccin, aangezien AstraZeneca recent ook al afviel. Dan blijven de vaccins van Pfizer en Moderna over. Die worden nu nog grotendeels weggeprikt onder ouderen, volgens de Gezondheidsraad de belangrijkste doelgroep in de vaccinatiecampagne.

Geen alternatief

Toch zag demissionair minister Hugo de Jonge geen alternatief, nadat de Amerikaanse fabrikant van het vaccin had gevraagd om het eigen product tijdelijk in de koelcel te laten staan. In de VS is zeker zes keer melding gedaan van een ernstige variant van trombose na inenting. Zo’n 6,8 miljoen mensen kregen daar al het vaccin.

Op de langere termijn laten de gevolgen van de pauze zich lastig voorspellen. Volgende week komt het Europese medicijnagentschap Ema met een oordeel, mogelijk wordt de Gezondheidsraad gevraagd om een aanvullend advies. “We moeten niet bij alles wat er gebeurt hyperventilerend in de kroonluchter gaan hangen, dat is nergens voor nodig”, zei De Jonge woensdagmiddag. “Ik hoop helemaal geen alternatief nodig te hebben. Ik hoop het Janssen-vaccin gewoon te kunnen inzetten.”

Als in een bijzonder ongunstig scenario het vaccin van Janssen helemaal niet kan worden gebruikt, vertraagt dat de vaccinatiecampagne met zes weken.

Efficiënt middel

Dit kwartaal krijgt Nederland drie miljoen doses van de Leidse firma, die gemakkelijk zijn te bewaren en waarvan maar één prik nodig is voor volledige bescherming. Een zeer efficiënt middel dus, dat cruciaal is in de planning op de langere termijn. Minister De Jonge wil dolgraag in het begin van juli iedereen volledig hebben gevaccineerd die tot een medische risicogroep behoort. En alle mensen die een inenting tegen corona willen, moeten begin juli ten minste één prik hebben gehad.

Er kwam woensdag ook een meevaller. Farmaceut Pfizer belooft nog dit kwartaal vijftig miljoen extra vaccins te leveren aan de EU, die eigenlijk pas aan het eind van het jaar zouden worden verstrekt. Op basis van inwoners zijn dat voor Nederland 1,95 miljoen vaccins. Deze maken de prikcampagne weer wat eenvoudiger. “Een lichtpuntje”, noemde minister De Jonge het.

Wie welk vaccin krijgt, is nog niet voor iedere groep op papier gezet. Bij het aanpassen van de strategie keken het ministerie en het RIVM vooral naar de gevolgen voor de prikbeperking van AstraZeneca. Dat vaccin gaat in zijn volledigheid naar 60-plussers. Het beschikbaar stellen van AstraZeneca voor mensen onder de zestig die het vaccin wel zouden willen, wijst minister De Jonge voorlopig van de hand. Dat is volgens hem niet aan de orde, aangezien vaccins van AstraZeneca ‘nog wel een maand hard nodig zijn voor 60-plussers.’

Wel is er iets meer bekend geworden over kleinere groepen. De ongeveer 18.000 mensen tussen de 18 en 60 met een hoog medisch risico krijgen nu een vaccin van Pfizer of Moderna. Die groep krijgt door de wisseling iets later de eerste prik, maar weer eerder de tweede, omdat de interval acht weken korter is. Hetzelfde geldt voor mensen van 18 tot 60 met een ‘medium medisch risico’, zoals suikerziekte of astma. Die groep wordt vanaf mei gevaccineerd, maar ook met enkele weken vertraging.

Versnelde extra prikken voor kleine groepen

Het ministerie van volksgezondheid maakte woensdag bekend dat een aantal kleine groepen versneld aan de beurt komt voor een inenting tegen covid. Het gaat om mensen die beschermd wonen in de ggz (13.000 personen), patiënten en overige bewoners in kleinschalige ggz-wooninitiatieven (4400 personen), medewerkers van de Mobiele Eenheid, medewerkers van ambassades en consulaten-generaal en hun familieleden, en sporters die deelnemen aan de Olympische Spelen. Ook 16- tot 18-jarigen met een hoog medisch risico, bijvoorbeeld omdat ze het Downsyndroom hebben, krijgen een inenting. Zij krijgen Pfizer, dat als enige vaccin voor die leeftijdsgroep is onderzocht.

Lees ook:

Ic-voorzitter Diederik Gommers is boos: Kabinet speelt ondernemers, horeca en ziekenhuizen tegen elkaar uit

Ic-voorzitter Diederik Gommers ziet de versoepelingsplannen van het kabinet met lede ogen aan. ‘Mark Rutte en Hugo de Jonge blijven maar polderen.’

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden