Kansspelen

Online gokmarkt sinds legalisering flink gegroeid: ‘Dit was niet de bedoeling’

null Beeld Suzan Hijink
Beeld Suzan Hijink

Sinds de overheid online gokken vorig jaar legaal maakte, is de online gokmarkt flink gegroeid, zegt het Trimbos-instituut. ‘Dit was niet de bedoeling.’

Hannah van der Wurff

Het is een jaar geleden dat de nieuwe kansspelwet inging. Online werd heel wat gegokt, maar dat gebeurde illegaal en bij buitenlandse bedrijven, waardoor de Kansspelautoriteit geen toezicht kon houden op de spellen en de gezondheidsrisico’s voor gebruikers. De overheid besloot om online kansspelen legaal te maken om zo online gokken te kanaliseren. Nederland was daarmee het laatste Europese land dat online gokken toestond.

Maar door de legalisering wordt een nieuwe groep spelers verleid om te beginnen met gokken, zegt Tony van Rooij, gokverslavingsdeskundige bij het Trimbos-instituut. Het verbaast hem niet dat het zover heeft kunnen komen. “Dit is niet de bedoeling geweest van de nieuwe wet. Het ging om het begeleiden van mensen uit het illegale aanbod, niet om het werven van nieuwe gokkers. Nu er ingegrepen wordt is het zaak om dat niet half te doen.”

Over een paar maanden zal de wet flink aangescherpt worden: vanaf 1 januari mogen gokbedrijven helemaal geen reclame meer maken op billboards, tv en radio. Op dit moment gelden al een paar beperkingen. Zo mogen bepaalde gokreclames op televisie alleen worden uitgezonden tussen 21.00 en 6.00 uur.

Zeven minuten reclame per dag

Ondanks die beperkingen, zien gemiddeld 2,2 miljoen mensen dagelijks gokreclames langskomen op de zenders van de publieke omroep. Dat schrijft het AD dinsdag op basis van opgevraagde Ster-cijfers. Dagelijks zendt de Ster gemiddeld zeven minuten aan gokreclame uit op televisie. Daarbovenop komen nog reclames op het internet, radio, bij de commerciële zenders en op billboards in winkelstraten en langs de weg.

Gokbedrijven meldden dit jaar grote omzetstijgingen. Dat komt volgens gokverslavingsdeskundige Van Rooij deels doordat een gedeelte van de spelers meer geld uitgeeft aan online gokken. De Kansspelautoriteit beschrijft in 2022 een legale online gokmarkt van bijna 1 miljard euro per jaar.

Die schatting is conservatief, legt Van Rooij uit. Allereerst wordt er ook nog illegaal online gegokt; de omvang van de illegale markt is onbekend. Daarnaast zal het WK voetbal dit jaar vanwege de vele gokreclames kunnen zorgen voor een verdere toename. Voordat de wet inging was de online gokmarkt naar schatting 800 miljoen euro waard. “Dat is dus heel snel meer geworden.”

Toename gokverslaving ‘hoogstwaarschijnlijk’

Vanwege het ontbreken van harde cijfers is op dit moment niet aan te tonen of de legalisering van de gokmarkt tot meer gokverslavingen zal leiden. Het duurt over het algemeen jaren om een gokverslaving te ontwikkelen. “Maar dat mensen financiële en persoonlijke schade ontwikkelen door het toegenomen gokken is hoogstwaarschijnlijk,” zegt Van Rooij.

Gokverslavingsklinieken zien de laatste tijd meer mensen over hun drempels stappen. Bij een gokverslavingskliniek in Zeist zou dit zelfs gaan om een toename van 50 procent. Directeur Fred Steutel zei eerder dit jaar in Trouw dat de schulden waarmee verslaafden aankomen bij de kliniek hoger liggen en dat de verslaafden vaak jonger zijn. Het gros van de nieuwe aanwas is tussen de 22 en 35 jaar oud. Voor hen zijn schulden tot 50.000 euro geen uitzondering.

Die toestroom is volgens Steutel niet met zekerheid te wijten aan de nieuwe kansspelwet. “Maar je kan op je klompen aanvoelen dat dit met elkaar te maken heeft. Online gokken gaat sneller en je hebt minder besef van geld.”

Gokbedrijven wijken uit naar sponsoring

Over een paar maanden zullen gokreclames verboden zijn op tv, radio en billboards. Vooruitlopend op die wetswijziging maken gokbedrijven vaker gebruik van sponsoring, vooral in het voetbal en op televisie. Dat is toegestaan, omdat sponsoring en reclame maken juridisch gezien van elkaar verschillen. De code voor kansspelen stelt dat je bij reclame probeert om iemand iets te laten kopen. Sponsoring geldt als ‘neutraal’ en is bedoeld voor naamsbekendheid.

Verslavingsdeskundigen zetten daar vraagtekens bij. De voorzitter van de Nederlandse ggz, Ruth Peetoom, uitte onlangs stevige kritiek op deze sponsordeals met gokbedrijven. Zij zei dat de deals ‘haaks staan op alle inspanningen om gokverslaving tegen te gaan’ en dat spelers van Ajax ‘ook een rolmodel zijn’. Volgens de kansspelwet mogen beroepssporters en bekende personen, vooral als zij populair zijn onder jongeren, niet worden ingezet om reclame te maken voor kansspelen en hun fans niet te stimuleren om te gokken.

Ook minister Conny Helder (langdurige zorg en sport) wil zo snel mogelijk van goksponsors af. Samen met haar collega-minister Franc Weerwind (rechtsbescherming) kondigde ze daarom een verbod aan voor sponsoring door gokbedrijven vanaf 2024.

Lees ook:

Gokbedrijven vinden een omweg: reclame verboden? Dan maar voetbalshirts sponsoren

De namen van gokbedrijven blijven ook de komende tijd overal in Nederland zichtbaar. Nu gokreclames vanaf 2023 verboden worden, kiezen ze sportsponsoring als alternatief. Verslavingsdeskundigen vinden het onbegrijpelijk dat dit is toegestaan.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden