Rapport

Onderzoek: Inwoners probleemwijken vertrouwen versnipperde hulpverlening niet

Flats in de wijk Smitsveen in Soest, een zogenoemde ‘probleemwijk’.  Beeld Bram Petraeus
Flats in de wijk Smitsveen in Soest, een zogenoemde ‘probleemwijk’.Beeld Bram Petraeus

In probleemwijken wonen mensen die zich onttrekken aan welke vorm van hulp dan ook. Voor haar onderzoek vroeg Bouchra Dibi die bewoners zelf wat daarvan de reden is.

Kristel van Teeffelen

Een deel van de bewoners in probleemwijken vertrouwt de hulpinstanties niet en laat ze daarom links liggen. Dat wantrouwen komt voort uit slechte ervaringen uit het verleden met de instanties, maar ook uit negatieve verhalen die rondgaan in de wijken, concludeert Bouchra Dibi van Bureau Krachtwijken. Zij deed in opdracht van het ministerie van binnenlandse zaken onderzoek naar bewoners die zich onttrekken aan hulp.

In wijken met veel werkloosheid, sociale problemen en criminaliteit, lopen tal van organisaties rond die zich bezighouden met kwetsbare bewoners: jongerenwerk, politie, boa’s, wijk- en buurtteams, GGZ in de wijk, ouderenwerk, woningcorporaties, wijkverpleging. Daarnaast organiseren bewonerscommissies of de gemeente allerlei activiteiten. Soms is juist de hoeveelheid aan verschillende organisaties het probleem, zegt Dibi. “Bewoners geven aan een grote behoefte te hebben aan een hulpverlener met wie ze een vertrouwensband kunnen opbouwen en die de tijd neemt om naar hun verhaal te luisteren. Problemen komen nooit alleen. Maar zoals het nu georganiseerd is, is elke hulporganisatie vooral bezig met het eigen domein. Er bestaan schotten tussen de organisaties, problemen worden niet in één keer in kaart gebracht.”

Door dit gebrek aan vertrouwen onttrekt een deel van de bewoners zich aan de hulpverlening. Hoe groot die groep is, weet Dibi niet. Haar onderzoek is nadrukkelijk bedoeld om een beeld te krijgen wat er onder de bewoners zelf leeft, niet om harde cijfers te vergaren.

Strakke budgetten en opgelegde tijdslimieten

Dibi interviewde 44 bewoners uit probleemwijken in vier verschillende gemeenten. Het gaat om een brede groep van autochtone en allochtone Nederlanders en statushouders, jong en oud. Daarnaast legde ze de verhalen van de bewoners voor aan 25 professionals die in de wijken werken. Die bleken op grote lijnen de knelpunten te herkennen. Zo zeggen de professionals dat ze lang niet altijd de ruimte krijgen om de tijd te nemen voor iemand, omdat ze te maken hebben met strakke budgetten en opgelegde tijdslimieten.

Nog iets wat bewoners aangeven: er ligt in het Nederlandse beleid veel nadruk op eigen verantwoordelijkheid. Als een hulpverlener komt uitleggen wat iemand eerst zelf moet regelen – wat veelal gepaard gaat met een hoop ingewikkelde formulieren – wordt dat ervaren als een afwijzing. En daarmee is het dus een slechte ervaring, die het wantrouwen voedt.

Een tweedeling binnen de tweedeling

Moet die nadruk op zelfredzaamheid er wat Dibi betreft vanaf? Dat vindt ze een vraag aan de politiek. “Wat ik vind, is dat er nu iets moet veranderen aan hoe we de hulp in wijken hebben georganiseerd. Als je dat niet doet, dan is de kans groot dat de problemen van deze groep bewoners alleen maar groter worden. Dat moet je als samenleving niet willen. Het betekent ook dat de oplossing alleen maar duurder wordt.”

Volgens Dibi bestaat er al een tweedeling in de samenleving tussen bewoners van probleemwijken en daarbuiten. “Maar binnen die tweedeling is er dus nog een tweedeling. Tussen de groep bewoners uit de wijken die hulp krijgen en de groep die zich helemaal onttrekt en niet meer meedoet.”

Het rapport van Dibi maakt deel uit van een reeks onderzoeken die het ministerie van binnenlandse zaken momenteel laat uitvoeren naar de leefbaarheid en veiligheid in wijken.

Lees ook :

‘We zien mensen verloren raken, maar grijpen niet in’

De sociale kloof groeit in Nederland, zegt Cornel Vader bij zijn afscheid als directeur van het Leger des Heils. Zelfredzaamheid is de norm. ‘Mensen lijken de participatiemaatschappij te hebben geïnterpreteerd als: je moet vooral voor jezelf zorgen.’

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden