Personeelstekort

Ondanks grote tekorten kiezen scholieren geen technisch vakkenpakket. ‘Straks zijn we op havo en vwo terug bij af’

Scheikundige proefjes in het Actief College in Oud-Beijerland. Beeld Arie Kievit
Scheikundige proefjes in het Actief College in Oud-Beijerland.Beeld Arie Kievit

Minder jongeren kiezen voor een technisch vakkenpakket, terwijl er een groot tekort is aan technici. Waarom is techniek niet meer in trek?

Hannah van der Wurff

Juliaan (17) geeft bijles in natuur-, wis- en scheikunde, “want daar is veruit de meeste vraag naar”. De scholier volgt zelf een Natuur en Techniek-profiel aan het Fons Vitae Lyceum in Amsterdam. Maar wat voor hem een eitje is, is voor menig medeleerling een worsteling. “Daarom is het voor deze exacte vakken zo belangrijk dat leerlingen worden geënthousiasmeerd door een goede leraar.”

Havisten en vwo’ers kiezen minder vaak voor de technische schoolprofielen Natuur en Techniek (N&T) of Natuur en Gezondheid (N&G). Dat blijkt uit cijfers van Techniekpact, een platform voor het technisch onderwijs. Het aantal vacatures in de techniek en ICT loopt ondertussen in een rap tempo op.

Terwijl in het schooljaar 2016/2017 nog ruim 53.000 havisten en vwo’ers een van de twee natuurprofielen kozen, waren dat er dit schooljaar nog maar 47.342. De instroom bij technische opleidingen in het hoger onderwijs is op dit moment nog stabiel, net als op het vmbo.

In schril contrast met tien jaar geleden

De situatie op de havo en het vwo staat in schril contrast met tien jaar geleden, toen het aantal leerlingen dat technische vakken op de middelbare school koos juist steeg. Sinds 2005 investeerde de overheid veel in technisch onderwijs, volgens Beatrice Boots, directeur van platform Talent voor Technologie. “In de jaren die volgden, ontstonden veel aantrekkelijke vervolgopleidingen, bijvoorbeeld voor kunstmatige intelligentie. Scholen en het vervolgonderwijs werkten ook samen om leerlingen goed te laten doorstromen. Dat hielp.”

Maar rond 2015 namen die investeringen voor de havo en het vwo af, zegt Boots. “Op het vmbo worden technische vakken wél actief als aantrekkelijk gepresenteerd. Als we niet oppassen, zijn we op de havo en het vwo straks terug bij af. Er is aandacht en geld nodig.”

De investeringen waar Boots over spreekt, zijn slechts een klein deel van de oplossing, denkt Marc Vermeulen, hoogleraar onderwijssociologie aan Tias Tilburg University. Waarom leerlingen deze studierichtingen minder snel kiezen, durft de hoogleraar niet te zeggen. Maar zelfs al doen ze dat wel, de kans dat zij als afgestudeerd technicus daarna toch iets anders gaan doen, is ook nijpend groot.

Jongeren met een technische profiel kunnen alle kanten op als zij voor een studie kiezen. Het probleem is dat dat andersom niet zo is, aldus Vermeulen. “Dat loopt door tot later in de loopbaan. Mensen met een technische opleiding kunnen ook werken in een compleet andere baan. Maar iemand die niet geschoold is in hogere wiskunde, kan niet zomaar programmeren.”

Doorgroeien in de techniek kan eigenlijk niet

Dat effect wordt nog verder versterkt door de beperkte carrièremogelijkheden voor technici, denkt Vermeulen. Om hogerop te komen, moeten technici vaak de techniek verlaten. “Doorgroeien in de techniek kan eigenlijk niet. Als mensen willen doorstromen in de techniek, dan worden ze manager. Maar daardoor verlies je weer een paar handen die we eigenlijk nodig hebben.”

Terwijl hij van plan is om natuurkunde te gaan studeren na zijn eindexamen, ziet Juliaan veel klasgenoten met een exact vakkenpakket overwegen om rechten of psychologie te gaan studeren. “Mij lagen deze vakken beter, ik kijk bijvoorbeeld erg op tegen mijn taalexamens. Maar een aantal van mijn klasgenoten kijkt met spijt terug naar hun profielkeuze. Zij denken er niet aan om met N&T door te gaan.”

Lees ook:

Met spoed gezocht: technici (m/v). En veel. ‘Zonder slimme handen valt alles om’

Vrijwel iedere branche kampt met een schreeuwend tekort aan personeel. Gevraagd: vijfhonderd gekwalificeerde monteurs in vijf jaar. Zeshonderd mag ook, het is dringend.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden