Opvangcrisis

Onbegrip en extase na tijdelijke evacuatie in Ter Apel

Asielzoekers bij het overvolle aanmeldcentrum in Ter Apel worden overgebracht naar opvanglocaties verspreid over Nederland. Beeld ANP
Asielzoekers bij het overvolle aanmeldcentrum in Ter Apel worden overgebracht naar opvanglocaties verspreid over Nederland.Beeld ANP

Opluchting in het vluchtelingenkamp in Ter Apel. Ze mogen een nachtje ergens anders slapen. Na weken van wanorde kunnen en willen de mannen het nauwelijks geloven.

Tim van der Pal en Tobiah Palm

“Iedereen die nu zijn spullen pakt mag vanavond in een hotel slapen,” zegt een politievrouw die op het hek van het aanmeldcentrum in Ter Apel is geklommen in het Arabisch om kwart voor tien op vrijdagavond. Er barst een luid gejuich uit. De jongens - er staan deze avond alleen nog maar mannen te wachten - fluiten op hun vingers, dansen met hun armen in de lucht.

Ze zijn blij. Ze hangen al de hele dag rond voor hek, hopend op een plekje. “Na veertien dagen eindelijk een douche,” zegt Ahmed Ajel (28), een student Civilie Techniek uit Syrië. Hij rent achter de rest aan om zijn tas, jas en dekens te pakken, die nu nog onder de opgehangen katoenen tentdoeken liggen.

Gezondheidsrisico

Het besluit om nu met spoed te ontruimen, is volgens het Centraal Orgaan opvang asielzoekers (Coa) mede ingegeven door een rapport van de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd. Die sloeg vrijdag alarm over het grote risico op de verspreiding van infectieziekten op het terrein. Volgens de gezondheidsinspectie was er in Ter Apel een groot gezondheidsrisico vanwege het totale gebrek aan hygiëne op het terrein: geen water, schone wc’s, douches en beschutting. Zo’n uitbraak is een gevaar voor de volksgezondheid, stelt de inspectie. “Niet alleen voor de mensen die daar zijn om een asielaanvraag in te dienen, maar ook voor iedereen die daar werkt of woont.”

Er rijden tientallen lege bussen voor. Ajel gaat in de rij staan voor een bus van de voetbalclub FC Emmen, een andere bus, helemaal gevuld met mensen, rijdt al weg.

Achterblijvers

Toch is direct duidelijk dat niet iedereen met de bussen mee wil. Onder de bruine luifels ontstaat onrust. Sommige mannen willen weg, maar niet zonder hun kampgenoot. Ze hebben wekenlang voor zichzelf gezorgd, waardoor er een soort dorp is ontstaan. Met afspraken en leidersfigureren.

Een van die leiders is Achmet Bagi (21). Hij loopt al dagen met een glimlach rond maar staat nu vertwijfeld voor een blauwe eenpersoons tent. Met een groepje mannen hebben ze die bemachtigd, al hun spullen liggen er in verzameld. Bagi wil dat privilege niet opgeven. “We hebben die tent, ik kan ook hier slapen”, zegt Bagi. Zijn ogen schieten over het terrein, hij probeert te glimlachen, maar de stress zit diep in zijn wangen gebeiteld. Dan toch positief: “Als zij allemaal weggaan, ben ik misschien eerder aan de beurt.” Bagi is net al zoveel anderen bang zijn kans op asiel te verspelen als hij niet meer wordt teruggebracht naar het aanmeldcentrum.

Na zoveel dagen wachten in wanorde zit de twijfel richting het coa diep. Dat is niet gek: de mannen krijgen amper iets te horen over wat ze te wachten staat. En nu moeten ze opeens weg, zonder te weten waar ze heen gaan en hoe lang ze daar moeten blijven. Een woordvoerder van het Coa zegt bij latere navraag dat de medewerkers van het Coa “ook geen idee hebben wat er gaan gebeuren”.

Laatste kans

Ondertussen loopt de politievrouw met megafoon over het terrein. In het Arabisch krijgen de vluchtelingen te horen dat dit hun laatste kans is. De agenten zijn vermoeid en snappen niet dat iemand een nacht op het gras verkiest boven een bedje elders in het land. “U krijgt een douche en een ontbijt. U gaat lekker slapen, stapt u alstublieft in”, zegt een agent tegen een groep vluchtelingen uit Jemen.

Medewerkers van het Coa hebben ondertussen een list bedacht. Ze maken duidelijk dat iedereen die in de bus stapt morgen voorrang krijgt bij het aanmeldtraject. Alle brieven met daarop de datum van aankomst worden verzameld in de bussen, en op volgorde gelegd. Wie niet in de bus zit, moet toezien dat zijn aanmeldbrief onderop de stapel belandt. Dat betekent dat het nog weken zo niet maanden kan duren.

De laatste bus staat op het punt van vertrekken. De slaapplekken onder de luifel zijn nu bijna allemaal verlaten. Daar waar een uur geleden nog honderden mannen zaten te kletsen, eten en bellen, rest nu nog een handjevol achterblijvers. Om hen heen natte dekens, lege flessen, plastic tasjes en papieren bakjes. Bagi heeft al zijn spullen gepakt en rent zachtjes richting de bus. Zijn vrienden zitten er al in. Tot morgen, schreeuwt hij nog, achterom kijkend.

Lees ook:
‘Harteloze’ rem op gezinshereniging zal Ter Apel weinig helpen

De rem op gezinshereniging heeft slechts beperkt effect op Ter Apel, en alleen op langere termijn. Bovendien bestaat de kans dat Nederland wordt teruggefloten door Europese rechters.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden