Lege balies op het vliegveld in Johannesburg.

Coronavariant

Omikron is in Nederland. Dus is de grote vraag: maakt die variant ons zieker?

Lege balies op het vliegveld in Johannesburg.Beeld Reuters

Omikron is ook in Nederland geland, nadat de nieuwe variant van het coronavirus eerder al was gevonden in Zuid-Afrika. Botswana, Hongkong, België, Engeland, Israël, Tsjechië , Oostenrijk, Italië, Australië en Duitsland.

Marco Visser

De twee KLM-vliegtuigen die vrijdag vanuit Zuid-Afrika op Schiphol landden vervoerden 624 passagiers. Van hen bleken er 61 besmet te zijn, dertien droegen de omikron-variant bij zich. Het onderzoek is nog niet klaar, dus dat aantal kan oplopen.

De eerste berichten over omikron verschenen afgelopen vrijdag, de dag dat de KLM-vluchten uit Kaapstad en Johannesbrug aankwamen. Sindsdien draaien laboratoria wereldwijd op volle kracht om de belangrijkste vragen te beantwoorden. Vragen als: is de variant besmettelijker, word je zieker, kan het herstelde mensen opnieuw infecteren of vaccins ontwijken? Daar is geduld voor nodig. De meeste onderzoekers die in laboratorium de nieuwe variant opkweken, zeggen ongeveer twee weken nodig te hebben.

De mutatie lijkt het werk van antilichamen te bemoeilijken

Bekend is wel hoe omikron eruit ziet. Op basis van de uiterlijke verschijning bestaat het idee dat deze variant besmettelijker is. De snelle opkomst in een deel van Zuid-Afrika wijst daar ook op. Al kunnen lokale clusters het beeld behoorlijk vertekenen. In Zuid-Afrika is het aantal besmettingen laag. Als omikron op één groot evenement flink huishoudt, kan dat tot verkeerde conclusies leiden.

De mutaties lijken ook het werk van antilichamen moeilijker te maken. Dat is slecht nieuws voor mensen die zijn hersteld van covid of zijn gevaccineerd. Er zijn grofweg drie soorten antilichamen. Als de een niet werkt, dan kunnen de andere twee dat altijd overnemen, zoals al eerder is gebeurd met mutaties. Omikron heeft zoveel mutaties dat alledrie de soorten antilichamen moeten zoeken naar de plek waar zij het spike-eiwit van het virus kunnen aanvallen.

Deskundigen benadrukken: de wereld is niet terug bij af

Na de antilichamen wacht nog een afweermechanisme, dat van de T-cellen. De verwachting is dat zij beter bestand zijn tegen de mutaties. Deskundigen wereldwijd zeggen dan ook dat omikron zeker niet betekent dat de wereld weer terug bij af is. De vaccins blijven bescherming bieden, maar omikron zal de effectiviteit wel meer beïnvloeden dan de eerdere varianten, zoals de delta.

Meetgegeven van het RIVM over de deltavariant laat zien dat het vaccin voor 92 procent beschermt tegen ziekenhuisopname en 96 procent tegen ic-opname. De vraag hoeveel procent dat voor omikron is, zal niet uit een laboratorium komen. Deze effectiviteit hangt deels af van de leeftijd en gezondheid van de bevolking. Wel zal er binnen een paar weken een indicatie komen van de vaccinproducenten die aan de slag zijn gegaan met de nieuwe variant.

Pfizer zal ‘een op maat gemaakt vaccin tegen de variant produceren’, mocht omikron aan het bestaande vaccin ontsnappen. Pfizer verwacht binnen twee weken resultaten te hebben van hun tests.

Als het huidige vaccin onvoldoende werkt, heeft Moderna twee aangepaste vaccins achter de hand die kunnen reageren op de omikron-mutaties. Beide farmaceuten denken wel ruim drie maanden nodig te hebben voordat de aangepaste vaccins klaar zijn voor de markt.

Zieker?

De belangrijkste vraag over omikron is: maakt die variant ons zieker? Dat is nog niet te zeggen, maar de eerste signalen wijzen erop dat dat niet het geval is. De Zuid-Afrikaanse arts Angelique Coetzee, die te maken kreeg met de eerste omikron-besmettingen, zegt dat de symptomen ‘ongewoon maar mild zijn’.

Nu waren de patiënten van de arts vooral gezonde mannen, van wie de helft niet was gevaccineerd. Zorgen heeft Coetzee over de gevolgen voor oudere en meer kwetsbare mensen, vooral als zij niet zijn gevaccineerd.

Lees ook:

Verwachting is dat vaccins ook werken tegen omikron-variant

Is omikron de apocalyptische variant die iedereen vreest? Om direct met de deur in huis te vallen: dat is uiterst onwaarschijnlijk.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden