Variant

Omikron-besmettingen waarschijnlijk topje van de ijsberg

Reizigers uit Zuid-Afrika laten zich bij aankomst op de luchthaven testen op het coronavirus in een speciaal daarvoor ingerichte teststraat. Tot het inrichten van de teststraat is besloten nadat in zuidelijk Afrika de zogenoemde omikron-variant van het coronavirus is aangetroffen. Beeld ANP
Reizigers uit Zuid-Afrika laten zich bij aankomst op de luchthaven testen op het coronavirus in een speciaal daarvoor ingerichte teststraat. Tot het inrichten van de teststraat is besloten nadat in zuidelijk Afrika de zogenoemde omikron-variant van het coronavirus is aangetroffen.Beeld ANP

De nieuwe omikron-variant van het coronavirus heeft zich al binnen Nederland verspreid, en waarschijnlijk vaker dan we nu weten, zegt het RIVM.

Johan van Heerde

Omikron, de nieuwe variant van het coronavirus die vorige week in Zuid-Afrika is ontdekt, heeft zich hoogstwaarschijnlijk onder meer mensen in Nederland verspreid dan nu bekend is. Dat zegt hoofd infectieziektebestrijding Aura Timen van het RIVM.

Dinsdag bracht het instituut naar buiten dat de omikron-variant in twee testmonsters is aangetroffen die hier al op 19 en 23 november werden afgenomen. Eén van die twee besmette mensen was niet op reis geweest en heeft de variant dus in Nederland opgelopen. Waar is nog onduidelijk.

Positieve tests aan een inspectie onderworpen gericht op varianten

Op de vraag of die twee gevallen het topje van de ijsberg zijn, antwoordde Timen: “Dat denk ik wel. En ik denk dat wij in Nederland niet de enige zijn en dat verspreiding al in meerdere landen het geval is. Op het moment dat een dergelijke variant de kop opsteekt, kun je ervan uitgaan dat die dan al rondgaat.”

De vraag is vooral om hoeveel meer mensen het gaat, zegt Timen. De variant is hier nog niet opgedoken in de zogeheten kiemsurveillance. In Nederland wordt wekelijks ongeveer 1 procent (1800 willekeurige monsters) van de positieve tests aan een inspectie onderworpen gericht op varianten. Vrijwel alle monsters bevatten de deltavariant.

De zoektocht naar omikron wordt flink geïntensiveerd. Mensen die sinds 22 november zijn teruggekeerd uit zuidelijk Afrika wordt gevraagd om zich te laten testen, ook zonder klachten. Die tests worden gecontroleerd op omikron. Honderden mensen hebben zich hiervoor al gemeld en aan de hand van passagierslijsten worden mensen ook gebeld door de GGD. Ook zijn sommige laboratoria gevraagd om een specifieke PCR-test te gebruiken die meteen aantoont of het gaat om de omikron-variant.

Kan een storm in een glas water zijn

Dinsdag meldden Duitse autoriteiten ook dat iemand zonder reisverleden besmet is geraakt met de omikron-variant. Het Europese ECDC telde dinsdag 44 omikron-besmettingen in elf EU-landen. In het Verenigd Koninkrijk zijn 14 meldingen van omikron.

Wat de verdere verspreiding van de omikron-variant betekent, is lastig te zeggen. Er is nog altijd veel meer niet dan wel bekend over deze nieuwe variant en de aandacht ervoor kan een storm in een glas water zijn, zeggen experts.

Steeds meer landen nemen echter toch voorzorgsmaatregelen om introductie of verspreiding van de nieuwe variant tegen te gaan. Men vreest namelijk een scenario waarin de variant besmettelijker is of beter bestand is tegen de vaccins. Onderzoek moet uitwijzen of daarvan sprake is. Vaccinmakers hebben aangegeven dat ze in drie tot vier maanden een aangepast vaccin klaar kunnen hebben.

Allemaal indicaties dat we naar een stabilisatie kijken

De komende periode is dus omgeven met onzekerheid. Maar het RIVM meldde gisteren ook een lichtpuntje: het instituut vermoedt dat de piek van deze golf is bereikt met gemiddeld ongeveer 22.000 positieve tests per dag.

Volgens RIVM-expert Timen zijn er gunstige signalen: het percentage tests bij de GGD met een positieve uitslag is iets gedaald terwijl het aantal afgenomen tests nog iets steeg. En misschien wel net zo belangrijk; het percentage positieve tests afgenomen door Testen voor Toegang is ook iets gedaald. Toegangstesten worden voornamelijk afgenomen bij ongevaccineerde mensen zonder klachten. Een daling in deze groep is gunstig, aldus Timen, die constateert dat ook het aantal nieuwe opnames op verpleegafdelingen in de ziekenhuizen afvlakt. “Dat zijn allemaal indicaties dat we naar een stabilisatie kijken.”

Timen houdt een slag om de arm. Ze erkent dat, aangezien er bij de GGD’en sprake is van een tekort aan testcapaciteit en het kabinet inmiddels ook oproept om vaker zelftests te gebruiken, de cijfers mogelijk zijn vertekend. Maar, zegt ze, het effect van het nieuwe pakket maatregelen dat zondag van kracht werd is nu nog niet zichtbaar. Als mensen zich aan de nieuwe maatregelen houden, kunnen we binnenkort een daling verwachten, aldus Timen.

Lees ook:

Kinderarts: ‘Leefgedrag kinderen wordt nog slechter als er niet kan worden gesport’

Kinderen en jongeren hebben het zwaar in de crisis. Niet kunnen bewegen is funest. Kinderarts Anita Vreugdenhil: ‘Ik verwacht dat het leefgedrag alleen maar slechter wordt’.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden