Rapport

Ombudsmannen: Door huisuitzetting worden gezinnen feitelijk dakloos gemaakt

Deurwaarder Wilfred Kols belt aan in de Rotterdamse wijk Vreewijk. Er is niemand thuis, dus  stopt hij een bericht in de brievenbus. Beeld Otto Snoek
Deurwaarder Wilfred Kols belt aan in de Rotterdamse wijk Vreewijk. Er is niemand thuis, dus stopt hij een bericht in de brievenbus.Beeld Otto Snoek

Mensen die uit huis worden gezet, moeten betere hulp krijgen. Ze hebben vaak moeite een nieuw huis te vinden en worden dan soms dakloos. Dat schrijven de Nationale Ombudsman en Kinderombudsman in een rapport.

Hannah van der Wurff

De rekeningen stapelden zich op nadat ze van haar man was gescheiden. Toen ook nog haar auto en wasmachine kapot gingen, kon de moeder haar huur niet meer betalen. De huisbaas dreigde de vrouw en haar tienerdochter op straat te zetten.

Wat volgde was een periode van onrust. Moeder en kind gingen van tijdelijke (onder)huur in een tochtig appartement naar een stacaravan van vrienden, om daarna te belanden in de logeerkamer van de ouders van de vrouw, ver van de plek waar haar veertienjarige dochter naar school ging.

Gezinnen mogen niet dakloos worden door een huisuitzetting, en het welzijn en de ontwikkeling van kinderen moet beschermd worden als zij hun thuisbasis verliezen. Dat is een plicht van de overheid. Maar die voldoet daar niet altijd aan, constateren Nationale Ombudsman Reinier van Zutphen en Kinderombudsman Margrite Kalverboer in een onderzoek dat dinsdag is gepubliceerd.

Lastig nieuw huis te vinden

Om hoeveel gezinnen het jaarlijks gaat, is moeilijk te zeggen. Niet alle huisuitzettingen worden gemonitord. De meest duidelijke cijfers komen uit de koker van de branchevereniging voor (sociale) woningcorporaties Aedes, die aangeven dat in 2021 1400 huizen daadwerkelijk ontruimd werden. Bij koopwoningen zou het jaarlijks om 7500 huisuitzettingen gaan. In de vrije huursector gaan gerechtsdeurwaarders jaarlijks in 3300 gevallen over tot ontruiming.

Problematisch is volgens de ombudsmannen dat er zo weinig bekend is over het huisuitzettingsproces. Ook is onduidelijk wat er na de ontruiming met mensen gebeurt, en welke burgers het precies treft.

Een uithuiszetting kan verschillende redenen hebben. Mensen belanden bijvoorbeeld op straat bij achterstallige betalingen, zoals in het geval van de moeder en haar dochter. Verder verliezen mensen hun woning door overlast, of na de vondst van drugs in een pand. Ook wanneer iemand via onderhuur, anti-kraak of tijdelijk in een woning woont, is de kans op uitzetting altijd aanwezig.

In de periode na een uithuiszetting maken gezinnen van alternatieve woon- en contractvormen gebruik. Dat komt omdat het vinden van een nieuw huis vaak een enorme uitdaging is. Huisvesting is schaars, duur of pas beschikbaar na een lange tijd wachten, schrijven de ombudsmannen. De kans dat gezinnen daarna weer uit huis worden gezet en opnieuw op zoek moeten, is daarom groot. Omdat het vinden van een huis lastig is, komen jaarlijkse duizenden gezinnen in de knel, aldus het rapport.

‘Van alle kanten in de steek gelaten’

In die periode van tijdelijke huisvesting, ervoer de moeder dat niemand haar écht hielp bij het verkrijgen van een huis. Een urgentieverklaring bij de gemeente werd niet toegewezen, en ook na hulpvragen bij rechtsbijstand en maatschappelijk werkers krijgt zij nog altijd nul op het rekest. “Ik heb niet genoeg geld en inkomen om een huis te kopen”, zegt ze in het rapport, waarin ze alleen bij haar voornaam Dora wordt genoemd. “Sinds kort sta ik ingeschreven voor een sociale huurwoning. Ik voel dat we van alle kanten in de steek zijn gelaten.”

Ook wanneer de gemeente gezinnen wel kan helpen, belanden zij nog vaak langdurig in een reeks tijdelijke woonoplossingen. En is er bijna geen zicht op wat dit doet met het welzijn van het gezin, en vooral met de kinderen. Nationale Ombudsman Reinier van Zutphen: “Hun leven wordt overleven, waardoor deze mensen niet aan hun toekomst kunnen werken. Ze ervaren enorm veel stress en zijn in feite dakloos. De overheid realiseert zich dit onvoldoende.”

De ombudsmannen sporen minister van volkshuisvesting Hugo de Jonge en gemeenten aan om actie te ondernemen. Zo raden zij hen aan om fatsoenlijke accommodatie te regelen voor gezinnen die uit huis worden gezet. Deze mensen zouden tijdens en na dat proces goede ondersteuning moeten krijgen. “Nu worden gezinnen feitelijk dakloos gemaakt”, schrijven de ombudsmannen. “Treedt daar preventief tegen op.”

Lees ook:

Waarheen na de 18de verjaardag? Een kwart van uit huis geplaatste jeugd weet het de maand ervoor nog niet

Slechts iets meer dan de helft van de uit huis geplaatste jongeren, vindt volgens hulpverleners na hun 18de een goede plek om te wonen, leert een enquête van stichting Het Vergeten Kind.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden