Nationale ombudsman Reinier van Zutphen

Toeslagenschandaal

Ombudsman slaat alarm - afhandelen toeslagenaffaire loopt helemaal mis

Nationale ombudsman Reinier van ZutphenBeeld Phil Nijhuis

De Nationale Ombudsman vindt het niet kunnen dat het systeem dat de toeslagenellende veroorzaakte, nu voor een oplossing moet zorgen. Hij vraagt om speciale aandacht voor de kinderen van gedupeerden.

De burger wordt vermalen in de hersteloperatie van de toeslagenaffaire. Het systeem van de Belastingdienst is te ingewikkeld en ouders krijgen geen enkele duidelijkheid over wanneer zij worden geholpen. Dat systeem moet radicaal op de schop, stelt de Nationale Ombudsman Reinier van Zutphen in zijn rapport Klacht gegrond, maar geen oplossing, dat maandag verschijnt. “De situatie is ernstig en vraagt om ingrijpende besluiten en maatregelen”, aldus de ombudsman.

De wettelijke termijn van één jaar waarbinnen ouders geholpen hadden moeten worden, is per eind september al voor 5700 ouders overschreden. Een concrete planning wanneer zij wel worden geholpen ontbreekt en is er ook na een dringend verzoek van de ombudsman niet gekomen. “Als ik me verplaats in de burger, die te horen krijgt dat er nog een integrale toets komt maar dat er geen enkel uitzicht is op wanneer dat is, dan vind ik dat ongelooflijk”, zegt Van Zutphen.

De ombudsman heeft ‘grote zorgen’ of de Uitvoeringsorganisatie Herstel Toeslagen (UHT) überhaupt wel kan zorgen voor compensatie van gedupeerden. Ouders die voor onbepaalde tijd in de wacht staan, krijgen in de tussentijd weer te maken met deurwaarders, waardoor hun schulden verergeren. Van Zutphen ziet een parallel met het ontstaan van de toeslagenaffaire: bezwaren van ouders bleven eindeloos liggen, terwijl toeslagen intussen wel werden gestopt en teruggevorderd. “Het systeem dat de ellende heeft veroorzaakt, moet nu de oplossing zijn. Dan kan niet, dat werkt niet.”

Regen van klachten

Het regent inmiddels klachten bij de UHT, die eveneens maar mondjesmaat behandeld worden. De organisatie lijkt doof voor kritiek: eerdere waarschuwingen van de ombudsman en de Algemene Rekenkamer in mei zijn onvoldoende opgepakt. “En ondertussen breidt onze waarschuwing zich uit”, zegt Van Zutphen. “Het gaat niet alleen meer om hulp aan toeslagen-slachtoffers, maar ook om verwachtingen die zijn gewekt aan andere gedupeerden. Ook zij krijgen te horen: ‘We gaan je helpen, we lossen het op’. Dan denk ik: hoe gaan jullie dat doen?” Over een halfjaar wil de ombudsman daarop terugkomen in een nieuw rapport, maar ‘de huidige gang van zaken stemt mij niet hoopvol’.

Volgens Van Zutphen is het tijd dat de organisatie zich meer op de problemen van gedupeerden gaat richten, bijvoorbeeld waar het gaat om hun kinderen. “Ik krijg bijvoorbeeld van jongeren te horen dat ze een opleiding willen volgen, maar dit niet voor elkaar krijgen. De ambtenaar zou kunnen zeggen: ‘We gaan er iets aan doen. Binnenkort zijn de studievoorlichtingsdagen, we gaan met je mee. We regelen het.’ Als deze kinderen weer een toekomstperspectief krijgen, heb je de ouders al voor een deel ontzorgd. Nu staat alles stil, voor het hele gezin.”

Staatssecretaris Alexandra van Huffelen (financiën) kondigde voor de zomer aan te gaan werken aan een andere aanpak, maar die is er nog altijd niet. Van Zutphen roept op tot haast, en vooral eenvoud. Niet ‘nog meer juridisch ingewikkelde regelingen opstellen, maar vooral ruimhartig en voortvarend in de uitvoering zijn’. “Alles moet erop gericht zijn om de betrokkenen binnen afzienbare termijn – en uiterlijk binnen de wettelijke termijn – duidelijkheid te verschaffen.”

Lees ook:

Interview met Nationale Ombudsman Reinier van Zutphen: De toeslagenouder krijgt geen enkel perspectief. ‘Het kan een jaar duren. Of nog veel langer’

De overheid vervalt in oude fouten, ziet de Nationale Ombudsman. Het systeem dat de toeslagenouders in de ellende heeft gestort, moet nu de oplossing bieden. ‘Dat kan niet, dat werkt niet.’

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden