Reanimatie

Om meer mensen net zoals voetballer Eriksen te redden, kunnen we ook kinderen leren reanimeren

De Somertijd Reanimatiedag, georganiseerd door radio dj Rob van Someren. De dag is bedoeld om het belang van reanimeren onder de aandacht te brengen.  Beeld Hollandse Hoogte /  ANP
De Somertijd Reanimatiedag, georganiseerd door radio dj Rob van Someren. De dag is bedoeld om het belang van reanimeren onder de aandacht te brengen.Beeld Hollandse Hoogte / ANP

De hartstilstand van voetballer Christian Eriksen doet mensen zich afvragen: had ik iemand kunnen redden, zoals ik zelf gered zou willen worden?

Twee minuten duurde het ongeveer, voordat de Deense voetballer Christian Eriksen zaterdag op het veld in Kopenhagen werd gereanimeerd. Binnen een minuut waren de teamartsen ter plaatse, de alerte aanvoerder Simon Kjaer schijnt acuut voorkomen te hebben dat Eriksen zijn tong inslikte. Een pijlsnelle reactie, met hoogstwaarschijnlijk een goede afloop. Maar wat nu als je een hartstilstand krijgt op een plek waar minder deskundige hulp binnen handbereik is?

Van schrik hebben zich sinds het incident met Eriksen honderden mensen gemeld voor zowel de cursus reanimatie van de Hartstichting als voor een dergelijke cursus van het Rode Kruis. Zo’n 17.000 keer per jaar krijgt iemand een hartstilstand buiten het ziekenhuis.

Anders dan in Denemarken of Noorwegen is een EHBO-cursus in Nederland geen gemeengoed, al gaan er hier stemmen op om zo’n cursus op middelbare scholen en zelfs in groep 7 en 8 van de basisschool al aan te bieden. Het Rode Kruis start dinsdag een cursus op Instagram, speciaal gericht op jongeren. “Slechts een op de zes jongeren heeft enige kennis van EHBO”, zegt een woordvoerder. “Ook bij volwassenen valt nog een forse winst te behalen.”

Hoewel er nog steeds zo'n 1700 plekken in Nederland zijn waar hulp niet binnen de noodzakelijke zes minuten aanwezig kan zijn (te checken op de HartslagNu) is het netwerk van hulp bij hartstilstand de afgelopen jaren wel fors verbeterd. Via 112 kan snel contact worden gelegd met een van de 238.000 Nederlandse burgerhulpverleners. Zij komen vanuit de buurt aangesneld naar het slachtoffer of rukken met een van de 25.000 her en der geplaatste Automatische Externe Defibrillators (AED) aan. In driekwart van de gevallen wachten omstanders niet op hulp, maar beginnen zelf al met reanimeren. Dit netwerk, en de plaatsing van AED’s, heeft eraan bijgedragen dat terwijl in de jaren 90 nog slechts 9 procent van de getroffenen een hartstilstand buiten het ziekenhuis overleefde, dat percentage volgens de Hartstichting inmiddels is gegroeid naar 28.

null Beeld

Een reanimatiecursus voor jonge kinderen

Maar dat is niet genoeg, vindt reanimatietrainer Ruud Boven. Volgens hem is de kans in Nederland nog altijd te groot dat iemand die een hartstilstand krijgt niet wordt gered. Omdat hij vanuit ‘noaberplicht’ hulp wilde bieden, zoals hij zelf zou willen ontvangen, ijverde Boven ervoor verschillende Drentse gemeenten ‘hartveilig’ te maken door zo’n 200 inwoners op te leiden en voldoende AED’s in de buurt te plaatsen. Toch is er volgens Boven meer nodig, want hij ziet de burgerhulpverleners vergrijzen. Volgens Boven zouden zo’n 400 mensen per jaar extra kunnen worden gered als basisscholieren al vertrouwd zouden raken met reanimatie. “Zij kunnen een rol spelen voor een toevallige passant, maar ook een opa en oma die onwel zijn geworden, of nog dichterbij: vader of moeder, broertje of zusje. Ook in het zwembad zou het goed zijn als kinderen weten wat ze moeten doen als iemand dreigt te verdrinken.”

Een reanimatiecursus voor jonge kinderen hoeft hen misschien niet meteen tot een volleerd burgerhulpverlener te maken, maar alleen hun houding naar mensen in nood zou er al doelgerichter van kunnen worden, zegt de woordvoerder van het Rode Kruis.

Zou het Deense ehbo-onderwijs de reden zijn dat voetballer Simon Kjaer zijn ploeggenoot zo daadkrachtig hielp? “Zeker weten doe ik dat niet”, zegt de woordvoerder, “maar zulk optreden zou wel het doel van dit onderwijs zijn.”

‘Je wilt niet degene zijn die in paniek raakt en denkt, had ik maar een cursus gevolgd’

Dorien Barnhoorn (49) en Dennis Gerritsen (27) zagen dit weekend met lede ogen aan hoe de Deense voetballer Christian Eriksen in elkaar zakte. Beiden zijn actief als burgerhulpverlener voor mensen met een hartstilstand weten zij maar al te goed hoe belangrijk het is dat er meteen hulp was. ‘Met simpele kennis red je een leven.’

Barnhoorn, een bloemenkweker die bij de bollenvelden naast Noordwijk aan Zee woont, haalde haar EHBO voor de grote groepen ouderen die zo vaak langs haar huis fietsen. Lang werd ze niet opgeroepen, de eerste keer dat ze iemand kon helpen was puur toeval. Ze reed zes jaar geleden met haar man over een rotonde en zag daar twee tienermeisjes op een bankje zitten. “Eentje leek gepanikeerd en was aan de telefoon, de ander zat er rustig bij, maar toen we dichterbij kwamen, zagen we dat ze onderuitgezakt was en helemaal blauw. Ik wist meteen, die haalt geen adem.”

Op de automatische piloot

Ze is uit de auto gesprongen en ze ging op de automatische piloot, zoals ze had geleerd: rustig platleggen, duw, duw, niet stoppen. Pas toen de motorpolitie ter plaatse was realiseerde ze zich dat ze het meisje kende: ze had bij haar jongste in de peuterklas gezeten. “Als ik er niet was geweest, was ze overleden. Ze scheen een hartritmestoornis te hebben. Het is prachtig als je iemand kunt helpen, maar vooral nodig. Dit gebeurt ook bij jonge mensen.”

De Bosschenaar Gerritsen ondervond hetzelfde. Op een zondagochtend, slechts tien dagen na zijn eerste reanimatiecursus, stond hij plotseling in de woonkamer van een vreemde. “Het was een vuurdoop. Ik heb snel nog schoenen kunnen aantrekken en ben er in mijn pyjama heen gerend.”

Het oudste kind, basisschoolleeftijd, keek toe hoe moeder met hulp van de alarmcentrale vader probeerde te reanimeren. “Maar op dat moment let je daar niet op,” vertelt Gerritsen. “Het is een kwestie van doen wat je geleerd hebt, compleet gefocust. Maar ook dat had geen zin meer. Eerste oproep, meteen een slachtoffer. Sommige mensen vinden dat intens, maar ik dacht alleen maar hoe belangrijk het was dat meer mensen dit kunnen.” Dagen daarna kwam er nog een oproep: “Dat heeft zo’n indruk gemaakt. Ik wilde door. Mensen moesten eens weten hoe belangrijk die eerste zes minuten zijn. Politie, brandweer, de ambulance: die zijn niet meteen aanwezig. Met simpele kennis red je een leven.”

Lees ook:

Cardioloog: ‘De snelle hulp aan Eriksen is een prachtige les van hoe het moet’

De wereld hield de adem in, toen Christian Eriksen ineens op het gras lag in zijn eerste EK wedstrijd. Het liep goed af. Cardioloog Leonard Hofstra hoopt op een wereldwijd effect.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden