Het nieuwe werken

Om half vijf op voor een meeting met China? Deze gestrande expats werken stug door

Susan Wijdemans werkt in de nacht werk voor een bedrijf in Zuid-Korea. Beeld Koen Verheijden
Susan Wijdemans werkt in de nacht werk voor een bedrijf in Zuid-Korea.Beeld Koen Verheijden

Duizenden expats zijn door corona weer terug in Nederland. Digitaal kunnen ze hun baan op een ander continent voortzetten, maar soms wel met bizarre werktijden vanwege het tijdsverschil.

Wie eeuwen geleden huis en haard moest verlaten – vanwege oorlog, natuurrampen, virusuitbraken – was automatisch zijn of haar baan kwijt. Dikke pech, maar via brieven en telegrammen ging werken op afstand nu eenmaal vrij lastig. Maar anno 2021 gaat het er anders aan toe, zoals bij de Nederlanders die vóór corona in het buitenland woonden en werkten en nu door de crisis tijdelijk terug in het vaderland zijn.

In een geglobaliseerde wereld waarin helpdesks van Westerse bedrijven in India zitten, waar Vietnamese computergenieën op afstand foto’s van Nederlandse huizen voor Funda oppoetsen, en waar onze eetkamers en opslagruimtes massaal in thuiskantoren zijn getransformeerd, kan je namelijk prima vanuit het Brabantse platteland voor een techbedrijf in Seoul werken. Er is eigenlijk maar één kink in de kabel: de verschillende tijdszones die tot bizarre werkritmes kunnen leiden.

Naar schatting zitten nu duizenden internationaal thuiswerkende Nederlanders om deze reden midden in de nacht in Zoom-meetings, of staan ze om vier uur op om nog bij een Chinese lunchpauzes te zijn. Jeroen de Jong, universitair hoofddocent strategisch HR-management aan de Radboud Universiteit, verwacht dat ‘working abroad from home’ ook na corona aan populariteit zal toenemen. Drie gestrande expats over de voordelen en valkuilen ervan.

Madeleijn van den Nieuwenhuizen.  Beeld Martijn Gijsbertsen
Madeleijn van den Nieuwenhuizen.Beeld Martijn Gijsbertsen

‘Je slaapt niet lekker als je om 3.00 uur nog college geeft’

Naam: Madeleijn van den Nieuwenhuizen (29)
Werk: Promovendus aan City University of New York
Woonsituatie: eerst op Manhattan, nu in Amsterdam
Extreme werktijden: college van 00:30 uur tot 02:45 uur ’s nachts

Als Madeleijn van den Nieuwenhuizen (29) midden in de nacht lessen moet volgen over fascisme, probeert ze het overdag ‘een beetje rustig aan te doen’. Na het avondeten bereidt ze de stof voor, over raakvlakken tussen extreemrechtse bewegingen nu en de opkomst van het fascisme in de jaren dertig. Daarna kijkt ze de Sopranos met haar vriend, die vervolgens ‘uit solidariteit’ nog een theetje met haar drinkt. Rond twaalf uur gaat hij slapen, gapend zegt hij dan ‘tot zo’. Zij moet dan nog een halfuur wachten tot haar videosessie begint. “Tijdens het college zie ik mezelf in beeld. In het begin zie ik er nog fit uit, maar gaandeweg zie ik dat mijn oogjes steeds kleiner worden.”

“Je valt daarna om drie uur ook niet echt lekker in slaap”, voegt ze grinnekend toe, “als je daarvoor actief over fascisme hebt moeten discussiëren.”

Het plan was om slechts ‘voor een weekje’ vanuit haar studio in Manhattan naar Nederland te reizen, in maart 2020. Van den Nieuwenhuizen is naast academicus op Instagram bekend als Zeikschrift, waarop ze mediakritische posts plaatst. “Ik kwam naar Nederland om te spreken tijdens de Women’s March, daarna zou ik teruggaan.” Zo verliet ze haar appartement ook. “Snel nog mijn planten water geven, de yoghurt weggooien, wat kleren bij elkaar rapen.”

Maar door de internationale lockdowns en de spanningen in de VS liep het anders. Vier maanden bivakkeerde Van den Nieuwenhuizen bij haar vriend, inmiddels heeft ze een eigen kamer in Amsterdam gevonden, vanwaaruit ze lessen volgt en geeft in New York tot de universiteit weer open gaat. “In crisistijd ben ik ook wel liever in Nederland, al is het maar omdat het zorgsysteem hier beter functioneert. En omdat ik in de buurt ben als er iets gebeurt met vrienden of familie.”

Met nu dus die nachtelijke sessies over fascisme als gevolg. Zo erg is dat niet, vindt Van den Nieuwenhuizen zelf. “Ik ben een avondmens en rond die tijd redelijk alert. Ik hou ook van de stilte van de nacht. Acht uur ’s ochtends had ik moeilijker gevonden.” Een enkele keer schonk ze wijn in haar grote theemok – dat zien ze op Zoom toch niet. “Je probeert toch de nacht door te komen.”

En, bij haar eindpresentatie over extreem-rechts in Nederland, merkte ze dat ze extra vragen van medestudenten kreeg omdat ze echt vanuit Amsterdam verslag deed, een beetje als een correspondent. “Dat was rond de interne machtsstrijd bij Forum voor Democratie. Ik grapte ‘reporting live, from Amsterdam!’, en heb het vak met een A afgerond.”

Dit semester geeft Van den Nieuwenhuizen voor het eerst zelf ook les, vanuit Amsterdam in New York. Die lessen zijn ‘gewoon’ in de avond. Van den Nieuwenhuizen wil rond augustus terug, zodat ze het volgende semester daar kan volgen. “Ik hoop wel dat ik een nieuwe woning vindt, want de huur van mijn oude appartement steeg met driehonderd procent. Ik liet mijn spullen opslaan in een loods en moest mijn oude huis gedag zwaaien via FaceTime.”

Jaap van Montfoort. Beeld
Jaap van Montfoort.Beeld

‘Mijn Chinese collega’s mogen weer samen uit. Ik zit alleen in Zweden’

Naam: Jaap van Montfort (29)
Werk: Digital Project Manager bij IKEA China
Woonsituatie: Nu Malmö, Zweden, als het kan naar Shanghai
Extreme werktijden: elke ochtend beginnen om 05:00 uur

Elke ochtend om half vijf opstaan, daar heeft Jaap van Montfort (29) uit Veldhoven niet zoveel problemen mee. Kleren avond van tevoren klaarleggen, langs het koffiezetapparaat sjokken, en goed wakker worden tijdens de eerste meeting. “In China is de lunchpauze dan net afgelopen.” Van ontbijten houdt Van Montfort toch al niet – daar wacht hij mee tot een uur of acht, als zijn Deense vrouw ook wakker is. “Voor belangrijke meetings sta ik een half uurtje eerder op, dan weet ik zeker dat ik goed wakker ben.”

Nee, wat hij vanuit zijn huis in Zweden, waar hij al twee jaar voor zijn Chinese promotie voor IKEA werkte, veel moeilijker vindt, is het overbruggen van cultuurverschillen. “Dat is al lastig als je in China gaat werken, en dat moet ik nu vanachter mijn laptop proberen te doen.” Het plan was oorspronkelijk dat Van Montfort afgelopen zomer naar Shanghai zou vertrekken voor zijn nieuw functie, maar door het aanhouden van de coronacrisis kan hij geen visum krijgen. Nu probeert hij dus om zijn Chinese collega’s via Teams ook op persoonlijk vlak te leren kennen, wat vanwege het cultuurverschil zo makkelijk nog niet is.

“Mijn Chinese collega’s gaan samen naar kantoor. ’s Avonds gaan ze soms samen uit eten – dat kan daar weer gewoon – en maken ze plezier. Daardoor is er best veel interactie die ik mis, en gesprekken over bijvoorbeeld verjaardagen enzo.” In het begin probeerde Van Montfort dat op te lossen door aan het begin van zijn Teams-meetings – op z’n Nederlands – te vragen hoe het persoonlijk met iedereen ging. “Maar dan werd ik teruggefloten”, lacht hij, “omdat dit niet in de planning van de Powerpoint stond.”

Of neem nou laatst, toen hij ‘de stoute schoenen’ aantrok en een Chinese collega gewoon even belde, om een praatje te maken alsof ze bij de koffieautomaat stonden. “Ik dacht: ik bel gewoon om gewoon te vragen hoe het gaat, of hij zich goed voelt, om te feliciteren met het opleveren van een project.” Maar ook daar verliep niet echt soepel. “Ik merk dat het niet in de Chinese werkcultuur zit. Gesprekken zijn meer gericht op data of productiviteit.”

Van Montfort kijkt daarom reikhalzend uit naar het moment dat hij écht naar Shanghai kan vertrekken, over onbepaalde tijd. “Dan kan je bij de lancering van een nieuw digitaal platform gewoon gezellig een stukje taart afsnijden.”

Susan Wijdemans. Beeld Koen Verheijden
Susan Wijdemans.Beeld Koen Verheijden

‘Door corona kon ik niet meer terug naar Seoul’

Naam: Susan Wijdemans (27)
Werk: Vertaler voor Koreaans bedrijf, naast een nieuwe baan in Nederland
Woonsituatie: Nu Cuijk, bij haar ouders, als het kan terug naar Seoul
Extreme werktijden: elke avond na het avondeten tot ze gaat slapen

“Ken je die belachelijke posts op Facebook, zoals ‘Klik hier voor zeven geheimen over jou’, of ‘Dit is een bericht uit de Hemel voor jou’? Die worden gemaakt door een bedrijf in Korea, en die vertaal ik naar het Nederlands.” Wijdemans zucht – ze vindt het zelf ‘ook absurd’ dat iemand de baan heeft om deze ‘Facebook-crap’ te vertalen. “Maar die baan bestaat dus, en die heb ik.”

Drie jaar geleden rondde Wijdemans een studie creatieve marketing af, maar omdat ze geen zin had om meteen aan een ‘saai en serieus leven’ in Nederland te beginnen, besloot ze naar Seoul te verhuizen. “In Nederland houdt het leven een beetje op na zes uur, in Korea is dat niet zo. Winkels zijn tot elf uur open, ’s avonds is er meer leven in de stad. Overal is entertainment.” Ze vond in Seoul werk als Engels docent op een kinderopvang, en begon daarnaast om Facebookspam vanuit het Engels te vertalen voor een Koreaans bedrijf dat veel verdient aan advertentie-inkomsten.

Wijdemans was dolblij toen ze een jaar geleden ging samenwonen met haar nieuw verworven vriend, maar moest door het aflopen van haar tijdelijke visum in mei terug naar Nederland. “Door corona kan ik nu niet zomaar terug. Ik heb hem al driekwart jaar niet gezien, en ben eerlijk gezegd niet echt gelukkig nu, terug bij mijn ouders op zolder in Cuijk.”

In Nederland heeft Wijdemans inmiddels een leuke baan in de marketing gevonden, voor vier dagen per week. Ook het Koreaanse ‘doodsaaie’ vertaalwerk blijft ze doen, vijf avonden per week. Elke avond videobelt ze tijdens het eten met haar vriend – waar het dan 2 uur ’s nachts is. Daarna gaat ze in ‘chill mode’: in bed met haar laptop op schoot, kopje thee erbij, paaseitjes, en beginnen aan het extreem repetitieve werk. “Ik open mijn mail, en krijg in het Engels bijvoorbeeld 21 Bijbeltekstjes voor een pagina met ‘Welk gebedje staat in jouw hart geschreven?’ Die vertaal ik allemaal van het Engels naar het Nederlands.” Wie de link vervolgens op Facebook aanklikt, krijgt één van de vertaalde bijbelversjes te zien, geselecteerd door het algoritme.

Waarom stopt ze niet met de verschrikkelijke baan, die al haar vrije tijd in doordeweekse avonden opslurpt? “Het is toch een extra vast inkomen”, zegt Wijdemans, “en ik kan het blijven doen als ik terugga naar Korea. Het klinkt gek, maar hierdoor hou ik mijn connectie met het land in stand.”

Lees ook: Thuiswerken lijkt een blijvertje, ook na corona

Het thuiswerken gaat goed, dus gaan we nog wel terug naar kantoor?

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden