Rechtbanktekening van Willem Holleeder tijdens de uitspraak.

Analyse Willem Holleeder

Nooit meer rijdt Willem Holleeder op zijn scooter door Amsterdam: het is dé overwinning van het OM

Rechtbanktekening van Willem Holleeder tijdens de uitspraak. Beeld ANP Graphics

Nooit zal hij meer op de scooter rijden door de Amsterdamse P.C. Hooftstraat of een broodje eten bij een restaurant aan de rand van het Amsterdamse Bos. Willem Holleeder (61) is volgens de Amsterdamse rechtbank onder voorzitterschap van Frank Wieland dermate gevaarlijk dat alleen een levenslange gevangenisstraf past.

Dat de Amsterdamse rechtbank na anderhalf jaar zittingen tot de conclusie ‘levenslang’ komt, was niet de grootste verrassing. Bij het Openbaar Ministerie heerste de stellige overtuiging dat voor in ieder geval twee moorden, die op cafébaas Thomas van der Bijl en drugshandelaar Kees Houtman, een bewezenverklaring moest volgen. Dat het OM uiteindelijk het volle pond kreeg - een veroordeling voor vijf moorden en een doodslag - voelde als een enorme bonus. Een beloning voor vele jaren van onderzoek in een criminele wereld waar spreken met de politie uit den boze is. 

Wat dat onderzoek in totaal heeft gekost, blijft onduidelijk. De inspanning van de rechtbank alleen al kostte zo rond de 2 miljoen euro. Maar het vonnis is ook een investering in de samenleving. Die samenleving heeft de wens om zwaar te straffen bij zware delicten geuit, en dat zijn liquidaties.

Angst

Uit de motivering van het vonnis blijkt overduidelijk dat de Amsterdamse rechtbank het heeft aangedurfd louter en alleen op verklaringen af te gaan. Er is geen ander bewijs dan wat criminelen zelf hebben verklaard en wat de zussen Astrid en Sonja en ook vriendin Sandra den Hartog hebben durven verklaren. De angst voor broer en vriend Willem moet bij de vrouwen wel zo groot zijn geweest dat zij geen andere uitweg zagen dan over de daden van Willem te spreken. 

Vijf moorden en een doodslag

In totaal is Holleeder schuldig bevonden aan het opdracht geven voor vijf moorden en een doodslag tussen begin 2002 en voorjaar 2006. Daarbij kwamen Cor van Hout (2003), vastgoedbaas Willem Endstra (2004), Kees Houtman (2005), John Mieremet (2005) en Thomas van der Bijl (2006) om het leven. Mieremet overleefde begin 2002 een moordaanslag. Bij de liquidatie van Cor van Hout kwam ook diens vriend Robert ter Haak om het leven. Bij de moord op Endstra raakte een van diens zakenrelaties gewond.

Datzelfde geldt voor de geliquideerde Thomas van der Bijl en vastgoedmagnaat Willem Endstra. Beiden vreesden voor hun leven, en terecht zo is gebleken, en meldden zich vervolgens bij de politie. De rechtbank hecht overduidelijk geen enkele waarde aan de vele verhalen die de verdachte vertelde over de gang van zaken in de onderwereld waarin hij naar eigen zeggen geen rol speelde maar zich slechts een toegang tot de bovenwereld probeerde te verschaffen. 

De rechter streepte Holleeders verklaringen ook weg tegen getuigenissen van de kroongetuigen Peter la S. en Fred R., beide criminelen die betrokken waren bij de de door Holleeder uitgelokte liquidaties. 

Ongunstig effect

Hoe groot de invloed van het vonnis is, is zo kort na de uitspraak niet te zeggen. Aangenomen moet worden dat een vrijspraak wegens gebrek aan bewijs een zeer ongunstig effect zou hebben op de bereidheid van familieleden om te praten over de misdaden begaan door familieleden. Een vergelijkbaar verhaal gaat op voor de kroongetuigen. Het compleet inleveren van je identiteit is weinig aantrekkelijk als je verklaringen als kroongetuige zonder effect blijven. 

Holleeder had in zijn laatste woord gezegd dat hij zich verraden voelt door zijn zussen en door leden van de pers, gedoeld wordt dan op Peter R. de Vries. Donderdag las zijn advocaat Sander Janssen een briefje voor met een tekst van Holleeder. Hij is slachtoffer geworden van een samenspel van zussen en pers. Astrid, met het boek ‘Judas’, en De Vries  met plots opduikende verklaringen, zouden het klimaat voor een veroordeling hebben geschapen. Volgens rechter Wieland, die na de uitspraak in het Holleeder-dossier met pensioen gaat, heeft de rechtbank zich zeker niet laten beïnvloeden door publicaties of andere stemmingmakerij. Holleeder heeft overigens met zijn optreden in ‘College Tour’ bij Twan Huys (oktober 2012) ook  gespeeld met publiciteit. 

Van Astrid Holleeder verschijnt vandaag het boek ‘Familiegeheimen’, over het leven van haar en haar familie voor en tijdens het proces tegen haar broer Willem. Astrid schreef eerder al twee boeken over de familie Holleeder en haar positie als getuige.

Holleeder en zijn advocaten zien nog voldoende kansen om het zware vonnis van de Amsterdamse rechtbank in hoger beroep aan te vechten. 

Lees ook:

Holleeder maakt zijn laatste gang naar de rechter

De strafzaak tegen topcrimineel Willem Holleeder loopt op zijn einde. Na jaren van procederen zal de rechter uitkomst bieden. Het monsterproces heeft veel publiciteit gekregen.

Het volk heeft al geoordeeld over Holleeder, nu alleen de rechter nog

Justitie begint donderdag aan het requisitoir in de zaak-Holleeder. Dat gaat vier dagen duren. ‘Het gaat erom de nabestaanden een stem te geven.’

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden