Ontdekkingsreizigers

Nogmaals excuses voor dodelijke schietpartij op Paaseiland, in 1722

Paaseiland werd in 1722 voor het eerst door Nederlanders aangedaan. Beeld AP
Paaseiland werd in 1722 voor het eerst door Nederlanders aangedaan.Beeld AP

In Leiden worden maandag opnieuw excuses aangeboden aan de bewoners van Paaseiland, voor een dodelijke schietpartij in 1722.

Tobiah Palm

Maar liefst tien Paaseilanders kwamen driehonderd jaar geleden om het leven door schoten van Nederlandse ontdekkingsreizigers. Maandag worden in Leiden excuses aangeboden aan de Paaseilanders. Dat is de tweede keer. Het incident verdient meer aandacht, vindt onderzoeker Jan Boersema.

Het eiland werd in 1722 bezocht door 134 bemanningsleden onder leiding van de Nederlander Jacob Roggeveen. Hij noemde het eiland, dat al bewoond was, Paaseiland, omdat “het door ons op Paaschdag ontdekt en gevonden is”.

Paaseiland  Beeld Jan Boersema
PaaseilandBeeld Jan Boersema

Jan Boersema, milieu- en religiewetenschapper en een van de organisatoren van de Paaseilandconferentie, vertelt dat de Paaseilanders de Nederlanders hartelijk ontvingen. De bemanning kreeg volgens de reisverslagen royaal voedsel aangeboden. Ondanks dat vriendelijke welkom ging het mis. Enkele Nederlandse soldaten raakten in paniek, omdat de bewoners ‘overal aanzaten’. Op bevel van een ‘onderstuurman’ (tweede stuurman) begonnen ze te schieten. Er vielen tien doden.

Roggeveen keurde het geweld later in duidelijke bewoordingen af, zegt Boersema. “Hij noemde de stuurman zelfs een ‘bloodaard’, oftewel lafaard, omdat de eilanders onbewapend waren.”

Brief met excuses

In 2005 bezocht Hinkinus Nijenhuis, toen de Nederlandse ambassadeur in Chili, het eiland. Tijdens dat bezoek bracht hij de schietpartij ter sprake. Eenmaal terug in Santiago schreef hij een brief, waarin hij het incident beschreef en ook zijn excuses aanbood. Het is onbekend hoe de Paaseilanders toen op de brief reageerden.

Deze brief kwam Boersema tegen tijdens de voorbereidingen voor de conferentie. Dit jaar is het driehonderd jaar geleden dat Roggeveen aan land ging. De Paaseilandconferentie, die steeds in een ander land plaatsvindt, is nu voor het eerst in Nederland.

Boersema besloot vanwege deze samenloop van omstandigheden het openingswoord aan te grijpen om de brief van Nijenhuis te vertalen en nogmaals excuses aan te bieden. Dat doet hij aan de oud-gouverneur van Paaseiland, Tarita Rapu Alarcón. Zij krijgt de brief samen met een facsimile van de pagina uit het ‘journaal’ van Roggeveen, waarin hij het eiland zijn naam geeft.

“We markeren het moment, benadrukken de excuses, en we willen samen weer verder gaan”, zegt Boersema.

Lees ook:
Paaseiland ging ten onder aan kolonisten
Paaseiland gold jarenlang als wijze ecologische les over onzorgvuldig omgaan met natuurlijke hulpbronnen. Onzin,
betoogt milieuwetenschapper Jan Boersema.

De christelijke leer bepaalt nog altijd de verhouding tussen mens en natuur
Nu is de vraag hoe de mens met die waarde omgaat, en zou móeten omgaan. Natuurethiek dus.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden