null Beeld REUTERS
Beeld REUTERS

Virus

Nog veel onbekend over apenpokken: ‘De ziekte is wél gevaarlijk’

Moeten we ons zorgen maken om de apenpokken? Het verloop is vaak mild, toch is het advies om 21 dagen in quarantaine te gaan terecht, vindt viroloog Marion Koopmans: de ziekte is wél gevaarlijk.

Marten van de Wier

Zes Nederlanders hebben de apenpokken nu onder de leden, zo maakte het RIVM bekend. De symptomen zijn in veel gevallen mild, en de ziekte is veel minder besmettelijk dan bijvoorbeeld Covid-19. Toch neemt het RIVM de aandoening hoog op: wie langer dan een kwartier dicht bij een patiënt met apenpokken is geweest moet 21 dagen in quarantaine. Ook zieken zelf moeten zich isoleren van anderen tot ze niet meer besmettelijk zijn. Dat kan twee tot vier weken duren. Waarom kiest het RIVM dan voor een relatief streng quarantainebeleid?

Eerst een mogelijk misverstand de wereld uit helpen: de apenpokken zijn wel degelijk gevaarlijk, legt viroloog Marion Koopmans uit. Gelukkig is de ziekte veel minder besmettelijk. Maar het deel van de mensen dat overlijdt na een besmetting is ‘iets hoger dan wat beschreven is voor corona’, zegt Koopmans.

3 tot 6 procent overlijdt, volgens de WHO

Volgens de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) gaat het om 3 tot 6 procent van de beschreven patiënten. Hoe dodelijk de apenpokken zijn, hangt af van de variant waar het om gaat. De variant in Europa is de milde, die zit dus aan de lage kant van dat spectrum. Bij veel ziekten pakt de sterfte in Europa bovendien lager uit dan in Afrika, terwijl de WHO-schatting grotendeels op Afrikaanse cijfers gebaseerd is. We weten nog niet veel over de apenpokken, omdat de ziekte wereldwijd pas bij 1500 patiënten is ontdekt.

Het virus is vooral gevaarlijk voor jonge kinderen en mensen met een verzwakt immuunsysteem. Vooral zij lopen kans op een infectie over het hele lichaam, met overal littekens die achterblijven. Al die wondjes zijn vatbaar voor andere infecties. “In Engeland ligt op dit moment een kind op de intensive care”, zegt Koopmans.

Apenpokken zijn makkelijker in te dammen

Juist omdat apenpokken minder besmettelijk zijn, is de ziekte met quarantaine in te dammen. Makkelijker bijvoorbeeld dan het veel besmettelijker coronavirus. “We hebben een betere kans dit te stoppen”, zegt Koopmans. “De pokken hebben we uitgeroeid, daar willen we niet de monkeypox voor terug.”

De ‘familieband’ met de pokken zijn voor Koopmans ook reden om extra op te letten. “De pokken waren heel gemakkelijk overdraagbaar en daarmee heel gevaarlijk.” Het laat volgens Koopmans zien dat virussen uit deze familie zich kunnen ontwikkelen tot heel besmettelijke ziekten. “Een extra reden om meteen korte metten met dit virus te maken”, zegt ze.

En waarom 21 dagen, waar bij Covid-19 lange tijd 14 dagen quarantaine het devies was? Dat heeft te maken met de incubatietijd van het apenpokkenvirus: die is langer.

Is vaccineren tegen apenpokken nodig?

Is het nodig om kwetsbare mensen preventief te vaccineren met het pokkenvirus? Dat vaccin hebben we nog op voorraad, ook al wordt het in Nederland vanwege het verdwijnen van de pokken niet meer gebruikt. Het werkt ook goed tegen de apenpokken.

Maar Koopmans ziet geen noodzaak tot een grote vaccinatiecampagne. Het pokkenvaccin heeft ook vervelende bijwerkingen. “En ik kan me niet voorstellen dat onze voorraad zo groot is.”

Wel wordt het vaccin nu aangeboden aan mensen die nauw contact hebben gehad met een patiënt. Binnen vier dagen na besmetting helpt het vaccin nog. En bij een plaatselijke uitbraak kan het een optie zijn om via preventief vaccineren een ring van immuniteit rond de besmettingshaard aan te leggen, zegt Koopmans.

De kans op ziekten die zoals de apenpokken en Covid-19 overspringen van dier op mens, neemt volgens Koopmans alleen maar toe. “De druk op de natuur wordt groter, de mens komt steeds dichter op de habitat van wilde dieren.”

Lees ook:

Dit moet je weten over het apenpokkenvirus

Het apenpokkenvirus werd eerder deze week voor het eerst in Nederland ontdekt. Besmettingen of vermoedens daarvan moeten sindsdien worden gemeld. Alles wat je moet weten over deze oprukkende ziekte.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden