AnalysePandemie

Nieuwe fase van ‘varen in de mist’ aangebroken met toenemende coronabesmettingen

null Beeld brechtje rood
Beeld brechtje rood

De nieuwe golf van het coronavirus kan wel eens een eerste beeld geven van hoe het leven er in de toekomstige winters uit gaat zien.

Wekenlang kabbelden de besmettingscijfers rond de 2500 positieve testen per dag. Maar deze week is daar dan toch de najaarsgolf en hikt Nederland ineens tegen de 4000 positieve testen aan. Wat nu? Waar gaat dit naar toe?

Die vragen spelen ook bij Matthijs Berends, microbioloog en medisch epidemioloog van het Universitair Medisch Centrum Groningen (UMCG) en stichting Certe. “We kunnen nu nog niet goed voorzien wat de schade wordt van de nieuwe golf die vorige week is begonnen”, zegt hij.

Deze golf is anders omdat er nauwelijks nog maatregelen zijn en een groot deel van de bevolking is gevaccineerd. Hoe ziek worden zij, en met hoeveel zijn ze? “Ik ben ontzettend benieuwd wat er over een dag of zeven tot tien gebeurt.”

Dan zal influenza (de griep) nog geen rol spelen, maar dat is een kwestie van tijd. “Ieder jaar is er een influenza-epidemie, alleen vorig jaar niet omdat we toen in een lockdown zaten. Hoe verhoudt zo’n influenza-epidemie zich tot de corona-epidemie? Tel dat bij elkaar op, komt het in de plaats van corona, kunnen mensen een dubbele infectie krijgen, hoe werkt dit door in het ziekteverzuim en de druk op de zorg? Het is allemaal lastig te voorspellen. Ik denk dat deze golf een beeld gaat geven van wat er in de volgende winters staat te gebeuren.”

‘De cijfers zijn een forse onderschatting’

Wie het coronadashboard van de Rijksoverheid bekijkt, kreeg tot voor kort als eerste de besmettingscijfers in beeld. Die zijn vervangen door ziekenhuisopnames en vaccinatiegraad. De dagelijkse besmettingscijfers werken nog altijd op het gemoed, maar doen zij er nog wel toe?

“Bij de GGD hebben ze rekjes om hun testmonsters in te zetten”, zegt Berends. “Van hen horen we dat die bijna alleen maar gevuld zijn met voorrangsmonsters, voor bijvoorbeeld docenten in het basisonderwijs. Met andere woorden: de mensen die zich laten testen, doen dat vaak vanuit hun functie en beroep. Vanuit de algemene populatie wordt weinig getest. Daardoor zijn de cijfers die we nu hebben een forse onderschatting van wat er werkelijk aan besmetting rondgaat.”

Volgens Berends is het daardoor niet langer mogelijk om op basis van besmettingscijfers verwachtingen uit te spreken over ziekenhuisopnames. Daarmee zit Nederland in een vergelijkbare situatie als tijdens de eerste golf.

Varen in de mist, zei premier Mark Rutte daarover. In de zomer van 2020 trok de mist op. Iedereen kon zich laten testen, en zo kregen GGD’en en RIVM zicht op verspreiding van het virus. “Op basis van de besmettingscijfers konden we voorspellen wat er zou gaan gebeuren in ziekenhuizen. Dat is goed geweest voor het plannen van de capaciteit, maar nu is dat lastiger.”

Geen ziekenhuisopname, wel corona en long covid

In de coronagolven die Nederland tot nu toe heeft gekend, lag de nadruk in de zorg op ziekenhuizen. Ook dat kan in de najaarsgolf van 2021, en wellicht in de verdere toekomst, wel eens anders zijn, denkt Berends. “Wat gebeurt er als mensen niet meer zo ziek worden dat ze naar het ziekenhuis moeten, maar wel corona en long covid krijgen?”, vraagt hij zich af. “Wat betekent dat voor huisartsen, fysiotherapeuten, revalidatieartsen en bedrijfsartsen?”

Die zouden het in de nieuwe fase wel eens drukker kunnen krijgen, en dat terwijl huisartsen deze week al van zich lieten horen omdat zij de druk nauwelijks aan kunnen. “We hebben geen goed zicht op wat er gebeurt bij mensen thuis, mensen die maanden uit de running zijn en slechts deels weer kunnen werken”, zegt Berends. “Wat steeds duidelijker wordt, is dat long covid vooral voor vrouwen een toenemend probleem is. Als je 500 mannen en 500 vrouwen vraagt: ‘U heeft maanden geleden corona gehad, hoe is het nu?’, dan zijn er veel meer vrouwen die met name vermoeidheidsklachten houden dan mannen. Hoe dat komt, weten we nog niet precies.”

Lees ook:

Ook de huisarts merkt dat de zorg vastloopt

De Rotterdamse huisarts Yolanda Jansen vertelde eerder deze week dat ze het nu al zo druk heeft dat ze nauwelijks nog de zorg kan bieden die ze wil bieden.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden