Tekorten opvanglocaties

Net als asielkinderen gewend zijn op school, moeten ze wéér verhuizen. ‘School moet juist vertrouwen geven’

Asielkinderen in de speeltuin van Ut Schniefke in Doenrade, de voormalige basisschool Sint Jozef. Beeld Roger Dohmen
Asielkinderen in de speeltuin van Ut Schniefke in Doenrade, de voormalige basisschool Sint Jozef.Beeld Roger Dohmen

‘Gezeul’ met asielkinderen neemt toe vanwege de tijdelijke noodopvanglocaties. Op een nieuwkomersschool in Doenrade verloren ze plotsklaps 30 leerlingen, vertelt de directeur. ‘Niet goed voor hun gevoel van veiligheid.’

Laura van Baars

Meestal vertrekken ze alleen, of met een broertje of zusje. Maar op woensdagmiddag 28 september kreeg de nieuwkomersschool Petrus Canisius in het Zuid-Limburgse Doenrade het bericht van het Centraal Orgaan Opvang Asielzoekers (Coa) dat de volgende dag meteen 30 van hun 68 leerlingen niet zouden terugkeren. Samen met hun ouders moesten de basisscholieren de noopdopvang in Schinnen verlaten om te gaan wonen op een cruiseschip in Velsen-Noord, een noodopvang aan de andere kant van het land.

“Afscheid nemen was er niet meer bij”, zegt schooldirecteur Daniëlle Stassen. “We probeerden bij het Coa nog te regelen dat de verhuizing naar Velsen een dag uitgesteld werd. Maar dat bleek organisatorisch onmogelijk.”

Zes scholen in korte tijd

Abrupte verhuizingen en de wisseling van scholen horen bij het asielzoekersbestaan nu er een tekort is aan opvanglocaties. “Veel kinderen zien in korte tijd wel zes scholen van binnen”, vertelt Linda Toussaint, intern begeleider en regiecoördinator van Lowan, de organisatie die onderwijs aan nieuwkomers ondersteunt. Op de nieuwkomersschool in Doenrade proberen ze hier goed mee om te gaan. Meestal zitten er een paar dagen tussen de aankondiging van vertrek en de verhuizing, en kan er in de klas met behulp van foto’s op het digibord al even over de nieuwe school gesproken worden. Bovendien krijgt ieder vertrekkend een kind een ‘vergeet-mij-nietje’: een sticker van een bloem bij je foto op de muur. “Dat is voor vriendjes en vriendinnetjes die achterblijven heel belangrijk”, zegt Stassen.

Donderdagochtend was de leegte op de school voor iedereen voelbaar, vertelt Toussaint. De Oekraïense kinderen, die in gemeentelijke opvanglocaties zitten, waren er nog. Maar de groep van andere nationaliteiten uit de Coa-locaties was drastisch uitgedund. “Een meisje, een alleenstaande minderjarige die met haar oom gevlucht is, was niet opgeroepen. Zij bleef achter in Schinnen. Zij had al haar vriendjes ’s ochtends uitgezwaaid, en werd hier alleen afgezet door het leerlingenvervoer.”

null Beeld Roger Dohmen
Beeld Roger Dohmen

Draai maar weer om

Toen de bus met de honderd asielzoekers uit Schinnen rondom Utrecht reed, kregen ze een telefoontje: draai maar weer om. Velsen kon de instroom niet aan. Ook de nieuwkomersschool in Heemskerk was nog niet klaar voor de scholieren van het cruiseschip. Enkele dagen later had Stassen haar leerlingen weer terug op school.

De mislukte verhuizing heeft de groep een knauw gegeven, zegt de directeur. “Veel kinderen hebben hier al een trauma. De school moet vertrouwen geven. Als je niet met aandacht voor elkaar kunt omgaan, verliest school aan betekenis. Hoe vaker je van school wisselt, hoe minder kinderen zich nog zullen willen verbinden met hun omgeving. En win dat vertrouwen in het onderwijs later nog maar eens terug.”

De situatie in Schinnen verdient niet de schoonheidsprijs, geeft het Coa toe. De verhuizing is nu in ieder geval tot in de herfstvakantie van de baan. Maar de gebeurtenissen zijn tekenend voor de hectiek waarin het Coa moet werken, zegt een woordvoerder. De gemeente Beekdaelen wil de noodopvang per 8 november sluiten. Hoewel het Coa, staatssecretaris Eric van der Burg en de veiligheidsregio Zuid-Limburg de gemeente vroegen de locatie langer open te houden, wordt hier pas op 19 oktober een besluit over genomen. “De realiteit is dat we moeten uitgaan van sluiting op korte termijn.”

Vol goede moed

Verhuizingen komen door het grote gebrek aan goede opvanglocaties steeds meer voor. Er verblijven momenteel 3242 kinderen alleen al in noodopvanglocaties. Het Coa sluit niet uit dat verhuizingen van grote groepen als in Schinnen vaker gaan voorkomen. De werkgroep Kind in AZC meldde deze zomer dat kinderen nu soms wel acht keer per jaar verhuizen. Jeugdverpleegkundigen zien, aldus de werkgroep, dat kinderen als ze voor het eerst op school komen nog vol goede moed zitten en zich willen ontplooien, maar zich na twee of drie scholen niet meer hechten en zich onveilig gaan voelen. Kleinschalige en stabiele opvang voorkomt volgens de werkgroep latere gedragsproblemen.

De koepel van basisscholen PO-Raad heeft het Coa verzocht zorgvuldiger te werk te gaan. “Wacht met het overplaatsen van de kinderen tot de vakanties. En zorg ervoor dat de kinderen op tijd weten van hun overplaatsing, zodat zij in alle rust afscheid kunnen nemen”, zegt voorzitter Freddy Weima. “Vóór alles moet duidelijk zijn dat kinderen die worden verplaatst naar een andere plek er zeker van zijn dat de opvang in kannen en kruiken is. Want dit gezeul kan echt niet.”

De school houdt er rekening mee dat de gemeenteraad van Beekdaelen woensdag besluit om de noodopvang in Schinnen open te laten. “Er is draagvlak”, zegt Stassen. “Wij zitten nu in het schoolgebouw van de Sint Jozefschool, die wegens bevolkingskrimp vorig jaar gesloten is. Het is een mooi en ruim gebouw met veel bomen rondom en een royaal schoolplein. Zonde als dat leegstaat. Veel buurtbewoners vinden het fijn dat hier nu weer gespeeld en geleerd kan worden.”

Lees ook:

Honger, verhuizingen en geen zorg: opvang van gevluchte kinderen in Nederland is ‘onleefbaar’

Het is dramatisch gesteld met de (nood)opvang van gevluchte kinderen in Nederland. Hulporganisaties roepen op om snel humane asielopvang te regelen. ‘Sommigen lijden honger.’

Unicef trekt weer aan de bel: de situatie van kinderen in de noodopvang is onhoudbaar

Voor kinderen in de noodopvang is de situatie niet langer houdbaar , stelt Unicef Nederland.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden