ReportageZorg

Negentig ziekmeldingen in één week: hoe houdt het ziekenhuis het hoofd boven water?

Verpleegkundigen Myrthe van Santen en Sara Novin op de corona afdeling in het ziekenhuis bij een oudere vrouw die in isolatie aan het zuurstof ligt. Beeld Arie Kievit

Bij de eerste golf kon het Maassstad Ziekenhuis de Brabantse collega's helpen. Nu ligt het zelf in een brandhaard. 

‘Sterker door strijd’, luidt de tekst op een groot spandoek in de centrale hal van het Rotterdamse Maasstad Ziekenhuis. Een hart onder de riem, afkomstig van Feyenoordsupporters.

Ondertussen vechten 19 patiënten op verpleegafdeling 10-L4 hun eigen strijd, ieder achter de deur van hun eigen ziekenhuiskamer. Een oudere dame zit voorovergebogen in een stoel, haar ogen dicht, haar gezicht grauw. Een man met gemillimeterd haar zit minutenlang roerloos op de rand van zijn bed.

Op deze afdeling verblijven covid-19-patiënten die - in elk geval op dit moment - geen intensive care nodig hebben. Sommige patiënten zijn stabiel, andere niet. “Tijdens de eerste golf hebben we vaak gezien dat patiënten plotseling achteruit kachelden”, zegt verpleegkundige Sara Novin.

Normaal gesproken helpen ze nierpatiënten. In het voorjaar werd de afdeling nefrologie voor het eerst halsoverkop omgebouwd tot Covid-afdeling. Aan het begin van de zomer konden hun gewone patiënten weer terecht, maar dat is sinds vorige week weer voorbij.

De nierpatiënten worden nu weer op andere afdelingen ondergebracht, en als het verantwoord is, wordt hun behandeling uitgesteld. Op dezelfde manier verdwenen een afdeling voor maag-lever-darmziekten en een voor chirurgie. Daarmee is opnieuw een groot deel van de operatiekamers buiten gebruik.

Kan de ambulance straks nog wel ergens terecht?

Vanuit zijn kamer probeert bestuursvoorzitter Peter Langenbach te zorgen dat zijn ziekenhuis het hoofd boven water houdt. Hij kampt met een oplopend aantal ziekmeldingen vanwege corona-symptomen: deze week al negentig. Anders dan bij de eerste golf, is Rotterdam nu zelf een brandhaard. “Toen reikten wij andere ziekenhuizen de helpende hand. Nu zijn we van hen afhankelijk.” 32 patiënten gingen deze week per ambulance of helikopter naar elders, zelfs naar Zuid-Limburg en Groningen.

De afgelopen twee weken moest de spoedeisende hulp vier keer tijdelijk dicht, vanwege een plotselinge toevoer van covid-patiënten. Een keer zelfs drie uur lang. Het is al gebeurd dat meerdere ziekenhuizen in de Randstad hun spoedzorg tegelijkertijd moesten stilleggen. Langenbachs nachtmerrie is dat er een moment komt waarop een ambulance met een patiënt nergens in de omgeving nog terecht kan. “Levensgevaarlijk”, zegt hij.

35 procent van de reguliere zorg in het ziekenhuis werd geschrapt. Langenbach denkt dat dat de komende twee weken kan oplopen tot 60 procent. Het aantal besmettingen stijgt nog steeds. Zelfs als die trend keert, komt er onherroepelijk nog een flinke golf patiënten aan. Er liggen plannen klaar om van drie naar maximaal zes covid-afdelingen te gaan. Nu zijn er ruim vijftig Covid-patiënten (waarvan acht op de ic), dat kunnen er in het uiterste geval 140 tot 190 worden. Meer dan 60 procent van de zorg schrappen gaat niet, want 40 procent van de zorg die het Maasstad Ziekenhuis verleent, is acuut.

Zwaar voor de verpleging

De eerste golf was zwaar, mentaal en fysiek, vertelt verpleegkundige Van Santen. Hun afdeling werd afgegrendeld van de rest van het ziekenhuis, en zij en haar collega’s moesten de hele dag beschermende kleding dragen. Dat is nu anders. Voor ze de kamers van patiënten betreden gaan het medische masker en de bril op, en het blauwe plastic schort aan. Maar op de gang hoeft dat niet.

Myrthe van Santen. Beeld Arie Kievit

Het zwaarst waren de sterfgevallen, soms meerdere per dienst. “Ik had een patiënt in kamer negen, waar ik een week intensief voor heb gezorgd”, vertelt Novin. “Een relatief jonge meneer, eind vijftig, met kinderen van mijn leeftijd. We hebben echt een band opgebouwd. Het ging steeds slechter. We hebben zijn familie gebeld, maar die waren helaas te laat om afscheid te nemen. Alleen een collega en ik waren bij zijn overlijden.”

Van Santen herinnert zich de dood van een oudere man. Zijn familie durfde niet te komen, vanwege het risico op besmetting. “Ik hield zijn hand vast. Hij was niet bij kennis, maar ik denk dat ze zo toch voelen dat je er bent.” Novin: “Het liefst ga je na zo’n dienst naar een terras, maar ja, dat gaat niet.”

Sara Novin.Beeld Arie Kievit

Ondanks die heftige kant is de covid-zorg ook ‘gaaf’, zegt Novin. “Het is interessant en uitdagend. Je moet continu alert zijn. Het is nu ook leuker dan tijdens de eerste ronde, omdat we er meer verstand van hebben.”

De deuren van de covid-intensive care blijven dicht: daar is de situatie te hectisch. Op dezelfde verdieping is een nieuwe ic-afdeling in gebruik genomen voor niet-covidpatiënten. “Het is echt een ramp”, meldt intensive care-verpleegkundige Sami Akrout in het voorbijgaan. Hij begrijpt niet waarom de Nederlanders hun gedrag niet hebben aangepast, waarom het kabinet niet harder ingrijpt. “Vanochtend heb ik al vier reanimaties gehad, waarvan twee bij covid-patiënten.”

Intensivist Hans van den Bout kon tijdens zijn laatste avonddienst geen patiënt meer kwijt aan een ander ziekenhuis. “Er waren in Nederland geen bedden meer. Wij hadden nog één bed, maar toen lagen we echt vol. Dat is geen fijn idee. Als er dan via de spoed of uit het eigen ziekenhuis iemand moet worden opgenomen, hebben we eigenlijk geen plek.”

Leeft de buitenwereld in een andere werkelijkheid dan hij en zijn collega's in het ziekenhuis? Dat vraagt bestuursvoorzitter Langenbach zich af. “De urgentie wordt  onvoldoende gevoeld”, zegt hij. “Hoe hebben we dit met elkaar laten gebeuren?”

foto: ARIE KIEVITBeeld Arie Kievit

RIVM: Afstand houden een makkie, thuisblijven blijkt lastig

Thuisblijven na besmetting blijft moeilijk voor veel Nederlanders. Hoewel ruim 90 procent van de ondervraagden het ‘heel erg’ zou vinden als ze iemand zouden besmetten, gaat 21 procent van de positief geteste personen toch de deur uit. Dat blijkt uit gedragsonderzoek van het RIVM en de GGD’en, nu voor de zevende keer uitgevoerd.

Wanneer een huisgenoot is besmet met het coronavirus, gaat bijna 40 procent toch naar buiten. Van de mensen die wel klachten hebben, gaat slechts 29 procent in thuisquarantaine. De ondervraagden geven aan vooral naar buiten te gaan voor praktische zaken, zoals boodschappen doen, omdat ze niet thuis konden werken of dachten dat er geen risico’s waren. Het draagvlak voor het houden van anderhalve meter afstand blijft met ruim 90 procent onverminderd hoog.

Lees ook: 

Mijn operatie heeft officieel geen haast, maar voor mij wel’

Met het volstromen van de ziekenhuizen komt niet-coronagerelateerde zorg opnieuw in het gedrang. Uitstel van operaties bezorgt de betrokkenen pijn, zowel fysiek als mentaal.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden