Uruzgan

Nederlandse soldaten doodden mogelijk burgers in Uruzgan. Defensie wil onderzoek

Nederlandse soldaten speuren naar explosieven in Afghanistan. (Archiefbeeld uit 2010)Beeld Hollandse Hoogte / AFP

Een Nederlandse veteraan vertelt hoe hij in de Afghaanse provincie Uruzgan huizen beschoot en mogelijk burgers doodde. Defensie gaat met de oud-militair praten en met justitie overleggen over een onderzoek.

Defensie gaat in gesprek met een oud-militair over een mogelijk onrechtmatige beschieting in 2007 in de Afghaanse provincie Uruzgan. Aanleiding is een publicatie in Trouw woensdag, waarin veteraan Servie Hölzken vertelt hoe hij en zijn pantsergenie-eenheid medio 2007 huizen beschoten. Mogelijk zijn daarbij burgerdoden gevallen.

Het ministerie van defensie heeft inmiddels het Openbaar Ministerie gevraagd de situatie te beoordelen en te bekijken of er sprake is van strafbare feiten. “We hebben het OM er meteen bij betrokken”, zegt kolonel Mike Bos, woordvoerder van het ministerie. 

‘Zeer ernstig’

Defensie noemt het verhaal van Hölzken ‘zeer ernstig’. Mede naar aanleiding van zijn relaas overweegt het departement nu een onafhankelijke commissie in te stellen, waaraan veteranen mogelijk onrechtmatig gedrag uit het verleden vertrouwelijk kunnen doorgeven. Ook wordt serieus nagedacht over het opzetten van een meldpunt. “We zijn er heel ver mee”, zegt Bos over het meldpunt.

Beeld Sander Soewargana

Volgens oud-militair Servie Hölzken reed zijn eenheid medio 2007 langs bewoond gebied in de Chora-vallei, toen de commandant met een scanner mogelijk walkietalkieverkeer van de Taliban onderschepte. Hölzken zegt dat hij vervolgens opdracht kreeg om met een zware mitrailleur op twee huizen te schieten, om te kijken of er een reactie kwam. Nadat de commandant de vermoede Talibanstrijders over de walkietalkie over het mitrailleurvuur had horen praten en ze uit het tweede huis mensen zagen rennen, kreeg Hölzken het bevel om op hen te schieten, ook al meldde hij dat hij geen wapens zag. Volgens de veteraan werd er tijdens het hele incident niet op de Nederlanders geschoten. “Het was niet te rechtvaardigen wat wij die avond deden”, zegt hij. “We hadden alleen dat walkietalkieverkeer.”

Een kameraad bevestigt

Een toenmalige kameraad van Hölzken die ook in de pantserwagen zat, bevestigt dat deze op basis van onderschept walkietalkieverkeer twee huizen beschoot, dat hij op mensen schoot die uit het tweede huis renden, en dat er niet op de Nederlanders werd gevuurd. Volgens Hölzken overtraden hij en zijn maten destijds de zogenoemde Rules of Engagement, die er onder meer waren om burgerslachtoffers te voorkomen. Zo mochten de militairen in een geval als dit in principe alleen geweld gebruiken uit zelfverdediging, of als hun missie in gevaar kwam. “Pas later drong tot me door hoe fout het was”, zegt Hölzken.

Defensie verklaart ‘geschrokken’ te zijn van het verhaal. Het ministerie wijst erop dat Hölzken getraumatiseerd terugkwam uit Afghanistan en dat de veteraan zich het incident mogelijk geheel of gedeeltelijk heeft ingebeeld. Woordvoerder Bos benadrukt bovendien dat het departement in zijn archieven geen vermeldingen heeft gevonden van een incident dat voldoet aan de beschrijving van Hölzken. “Misschien is het wel gebeurd, maar wij kunnen het niet vinden”, aldus de Defensiewoordvoerder.

‘Buitensporig geweld was schering en inslag’

Het verhaal roept veel vragen op, ook over de bredere naleving van de Rules of Engagement destijds in Uruzgan. Hoge officieren die toen leiding gaven, benadrukken dat van elke geweldsinzet een rapport moest worden gemaakt, dat in kopie naar de marechaussee ging. Volgens Defensie leidde dit tijdens de hele missie van 2006 tot 2010 nooit tot de conclusie dat geweld onrechtmatig was geweest. Maar volgens oud-inlichtingenofficier Nikko Norte, die zo’n twee jaar diende in Uruzgan, gebruikten de Nederlanders ook buiten acute gevechtssituaties vaak veel geweld. “Buitensporig geweld was schering en inslag.”

De naam van de militair die het verhaal van Servie Hölzken grotendeels bevestigt, is bekend bij de hoofdredactie.

Lees ook:

Nederlandse soldaten over de schreef in Uruzgan, ‘Ik ben ervan overtuigd dat we burgers hebben doodgeschoten’

De Nederlandse veteraan Servie Hölzken vertelt hoe hij op een avond in de Afghaanse provincie Uruzgan huizen beschoot en mogelijk burgers doodde. ‘Pas later drong het tot me door hoe fout het was.’

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden