Klimaatverandering

Nederlandse chardonnay? Dat is door klimaatverandering best mogelijk

Wijnboer Adam Dijkstra: ‘De kwaliteit van de wijn is goed, we doen geen concessies. Maar we hebben wel een lagere productie dan andere jaren.’ Beeld Koen Verheijden

De zomer was heet en droog en waarschijnlijk wacht Nederland meer van zulke zomers. Dus oriënteren Nederlandse wijnboeren zich op andere druivenrassen.

Op de glooiende hellingen in Groesbeek zijn de druiven geoogst, de wijnranken verliezen hun blad. Vorige week stond er daarom een gebraden kippetje op tafel. “Een mooie traditie”, zegt wijnmaker Adam Dijkstra. “Als alle druiven geoogst zijn, wordt er een kip geslacht.”

Dijkstra is sinds 2009 mede-eigenaar van De Colonjes in Groesbeek, een van de grootste wijnproducenten van Nederland. Een wijn-topjaar wordt het niet, zegt hij. Het gevolg van grote hitte, droogte en vervolgens overvloedige regenval. “Het was een korte, heftige oogst”, blikt hij terug op de afgelopen weken. “Nu volgt de fase van gecontroleerd nietsdoen. We maken biologische wijn en proberen zo min mogelijk in te grijpen.”

De afgelopen zomer staat niet op zichzelf, en Dijkstra denkt daarom na over de wijnbouw van de toekomst. De druiven die Nederlandse wijnboeren tot nu toe gebruiken voor hun wijnen, zoals de regent, pinotin of johanniter, zijn goed bestand tegen een vochtig, niet al te warm klimaat. “Maar nu worden de zomers warmer en droger, dus doen andere druivenrassen het hier wellicht beter”, zegt hij.

Chardonnay uit Nederland

In Nederland wordt sinds een jaar of twintig op kleine schaal wijn geproduceerd, met name onder de grote rivieren. Op termijn zou het best kunnen dat er chardonnay uit Nederland komt.

Maar droogte en hogere temperaturen kunnen een bedreiging zijn voor de druivenoogst, zegt wijnimporteur Marnix Kerstens. “Wijnbouw is heel gevoelig voor extreem weer en klimaatverandering en wijnboeren passen zich noodgedwongen aan.” Door een kleine temperatuurstijging verandert de rijping van de druiven en daarmee ook de wijn. 

Kerstens: “Heel wat wijnboeren kijken naar andere rassen. Al zijn er strenge regels voor welke druiven je in welke wijnstreken mag gebruiken. En een wijnrank levert pas na zo’n twintig jaar goede druiven, dus het duurt even.”

Qua klimaat kan het, stelt Kerstens. “Maar het is de vraag of zo’n wijn echt interessant wordt. De vette kleigrond is niet de beste bodem voor een goede wijn. Een wijnland als Frankrijk zal Nederland nooit worden.”

Dijkstra doet onderzoek naar nieuwe, kansrijke druivenrassen bij het Nederlands wijnbouwcentrum in Groesbeek. Je zou verwachten dat een warmer en droger klimaat de wijnproductie goed doet. “Maar de druiven die we nu gebruiken, zijn daarvoor minder geschikt.”

Op termijn wil Dijkstra daarom druivenrassen vervangen. In heel Europa verschuift de grens voor druivenrassen: zuidelijke soorten handhaven zich steeds noordelijker en wijnboeren zullen zich moeten aanpassen.

De beruchte Suzuki-fruitvlieg

Zo ver is het nog niet. De druiven die Dijkstra de afgelopen weken heeft geoogst, zijn tot sap geperst, en dat druivensap gist nu in grote roestvrijstalen vaten. Hoewel er van wijn nog geen sprake is, dat duurt nog zeker een maand of vier, weet Dijkstra al precies wat hij kan verwachten. “Dat zie ik zodra de druiven aan de stokken komen. De kwaliteit van de wijn is goed, we doen geen concessies. Maar we hebben wel een lagere productie dan andere jaren.”

Hoe dat komt? Het vroege voorjaar verraste met late nachtvorst, daarna werd het al gauw droog en warm in Nederland. Heel warm. Door deze weersomstandigheden bleven de druiven kleiner en ze rijpten sneller dan anders. Schimmels en de beruchte Suzuki-fruitvlieg bedreigden de wijngaard en dus werd besloten eerder te oogsten.

En tijdens de pluk zat het ook niet mee: er viel heel veel regen. “De rijpe druiven scheuren door de regen en zo hebben schimmels sneller vat”, licht Dijkstra toe.

2018 was een topjaar voor wijnen van Nederlandse bodem, zowel wat betreft kwantiteit als kwaliteit. De Colonjes produceerde toen zo’n 40.000 liter wijn, over 2019 is dat misschien wel zo’n 30 procent minder. Al komt dat niet alleen door weersinvloeden en de dreiging van beestjes en schimmels, maar ook door persoonlijke omstandigheden: het afgelopen jaar is Dijkstra’s mede-eigenaar overleden.

Na de gisting wordt de wijn gefilterd en rust die korte of langere tijd in houten vaten. “Elke wijnhoeve heeft zo zijn eigen handtekening, een eigen stijl. Door de natuurgetrouwe productie maken wij hele frisse, strakke wijnen.”

Nederland wordt nooit een grote speler

De komende jaren hoopt Dijkstra weer op een rijkere oogst. Er staan nu dertien hectare met tien verschillende druivenrassen in de Groesbeekse wijngaarden, waarvan hij er de komende jaren een aantal gefaseerd wil vervangen door andere druiven. “We willen ook wat hectares toevoegen en de productie per hectare verhogen.”

Dijkstra gelooft dat de wijnproductie in Nederland nog kan groeien. Nu is er zo’n driehonderd hectare aan wijngaarden in Nederland. Een flinke wijnboer Frankrijk of Spanje heeft zo’n oppervlakte vaak al in zijn eentje.

“Een grote speler zal Nederland niet worden”, zegt Dijkstra, “maar als we ons goed aanpassen aan het veranderende klimaat, wordt onze wijn steeds beter van kwaliteit.”

Lees ook:

Deze wijnboeren willen dat Nederland een voorbeeldland wordt voor ‘schone wijn’

Nederlandse wijnboeren willen zich profileren met de schoonste wijn van Europa. Een goed verhaal, lijkt het, maar is er wel een markt voor?

Groesbeek stelt niet teleur, maar de wijngaarden wel

Groesbeek is uitgeroepen tot de mooiste wandelroute van 2019. En een mooie wandeling is het, constateert Johan Nebbeling. Maar het wijnaspect stelt teleur en naar informatie moet je zelf zoeken.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden