Coronacrisis

Nederland trekt groot deel van de Europese vaccinproductie naar zich toe

Het Halix-gebouw in Leiden, waar het vaccin van AstraZeneca wordt geproduceerd.  Beeld Getty Images
Het Halix-gebouw in Leiden, waar het vaccin van AstraZeneca wordt geproduceerd.Beeld Getty Images

In Geleen komen eind van het jaar 300 miljoen boosters uit een splinternieuwe fabriek. Nederland heeft in korte tijd veel van de Europese vaccinproductie naar zich toe getrokken.

Terwijl Nederland nog nadenkt over een eventuele derde vaccinatie tegen corona, lopen aan het eind van dit jaar al miljoenen van die booster-vaccins in Geleen van de lopende band. Daar, op het terrein van Chemelot, heeft fabrikant Lonza eerder dit jaar toestemming gekregen om een compleet nieuwe fabriek te bouwen voor Moderna, speciaal om die zogenaamde ‘booster’-vaccins te maken. Volgens opgave van Moderna zullen er aan het eind van dit jaar 300 miljoen boosters uit Geleen komen.

Nederland, zo blijkt uit een inventarisatie van Trouw, heeft relatief veel van de Europese vaccinproductie naar zich toe weten te halen in het afgelopen half jaar. Behalve de nieuwe fabriek in Geleen schaalde ook de productie van Janssen en AstraZeneca, beide gemaakt in Leiden, op.

Opschalen of bijbouwen?

Dat Nederland een vooraanstaande rol kan spelen in de Europese vaccinproductie is een verrassing, want in maart nog concludeerde een speciale gezant die Nederland had aangesteld om te onderzoeken of in Nederland mogelijkheden waren om meer vaccins te maken, dat het opschalen van de bestaande productie of het bijbouwen van nieuwe capaciteit een zaak van lange adem zou zijn.

Johnson en Johnson, van het Janssen-vaccin, ontwikkelde in Leiden een nieuwe fabriek. Dat kreeg in mei toestemming van de EMA om er het actieve ingrediënt van het Janssen-vaccin te maken voor de 200 miljoen doses die de EU dit jaar bestelde.

Spectaculaire groei doorgemaakt

De twee nieuwe fabrieken kwamen bovenop de al eind maart door het Europees Medicijnagentschap goedgekeurde fabriek van Halix in Leiden, die het vaccin van AstraZeneca maakt. Nu er 500 miljoen vaccindoses in Nederland worden gemaakt, is het land een relatief grote speler in de EU, waar op dit moment door verschillende fabrikanten 3 miljard doses per jaar worden gemaakt.

De productie van vaccins tegen Covid-19 binnen Europa heeft in het afgelopen half jaar een spectaculaire groei doorgemaakt. De Europese Commissie bepaalde in het begin van 2021 dat het belangrijk was dat Europa zogenaamde ‘vaccinsoevereiniteit’ zou verkrijgen.

Van een situatie waarin het continent aan alle kanten afhankelijk was van spelers van buiten, is het nu mogelijk om de Europese behoefte aan vaccins binnenshuis te houden. Om dat mogelijk te maken spendeerde de EU een nog onbekend bedrag aan ‘advanced purchase agreements’ met 55 producenten.

Problemen

Die 55 fabrieken maken niet allemaal vaccins, maar ook de daarvoor benodigde materialen. Toen de vaccins eenmaal waren ontwikkeld, bleek de infrastructuur in Europa bepaald niet toereikend om zijn bevolking snel van vaccinaties te voorzien. Daardoor leverde de productie en leverantie van alle vaccins aan het begin van het jaar problemen op.

Het doel is inmiddels bereikt. In totaal is de productiecapaciteit per maand van vaccins in Europa in een half jaar tijd toegenomen van ongeveer 50 miljoen in februari tot ongeveer 280 miljoen in juni en het einde is nog niet in zicht. Volgens bronnen in Brussel is de EU momenteel de grootste producent van het mRNA vaccin, dat door Pfizer en Moderna wordt gemaakt.

Tegelijk groeit de kritiek: de EU zou, nu er wereldwijd voldoende vaccins zijn gemaakt om 70 procent van de hele wereldbevolking van boven de 18 jaar in te enten, de focus moeten verleggen. Niet het uitbreiden van de productiecapaciteit, maar het helpen vaccineren van de rest van de wereld zou nu prioriteit moeten worden, zeggen critici. Producenten zouden hun kennis moeten delen.

Lees ook:

Moeten we de productie van coronavaccins wel aan commerciële farmaceuten overlaten?

Rijke landen vochten elkaar deze week de tent uit om schaarse coronavaccins, arme landen vallen voorlopig helemaal buiten de boot. Kunnen we de productie van vaccins wel helemaal aan private bedrijven overlaten?

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden