2050

Nederland over dertig jaar: drukker, grijzer én diverser

De Amsterdamse Kalverstraat op een drukke dag.Beeld ANP

Over dertig jaar is Nederland voller en vergrijsd. Om het niet-werkende en het wel-werkende deel van de bevolking in balans te brengen, zijn migranten nodig.

Een glazen bol heeft niemand, maar één ding is zeker: Nederland wordt de komende dertig jaar grijzer, drukker en diverser. Het aandeel tachtigplussers kan verdriedubbelen, het aantal inwoners groeien tot bijna 22 miljoen en migranten komen in toenemende mate van over de hele wereld. Dat blijkt uit een onderzoek van demografisch instituut Nidi en de rekenmeesters van het CBS.

Ook een zekerheid: in 2050 moeten minder Nederlanders het geld verdienen voor de zorg die jongeren en ouderen nodig hebben. “Nederland vergrijst. Daar kun je verder niets meer aan doen”, zegt hoofdonderzoeker Joop de Beer van het Nidi. Het mantra dat meer kinderen baren de oplossing is voor die zogeheten ‘demografische druk’ blijkt niet op te gaan. Sterker nog: dat voert de druk de komende dertig jaar alleen maar op.

Beeld Louman & Friso

“Toen we begonnen dachten wij ook dat meer kinderen vanuit demografisch oogpunt gunstig zouden zijn”, zegt De Beer. “Maar die kinderen hebben allemaal kinderopvang nodig, en leraren. En daar is nu al een tekort aan. Bovendien heeft een hoger kindertal alleen zin als dat blijvend is. Anders zitten we straks weer met een babyboom.”

Wil Nederland de verhouding tussen het werkende en niet-werkende deel van de bevolking in balans brengen dan is er maar één mogelijkheid: meer migratie. Of dat gewenst is, is een politieke keuze, benadrukken het Nidi en het CBS.

Er zouden over 30 jaar 21,8 miljoen Nederlanders kunnen zijn

“Dit kan betekenen dat je als politieke partij na gaat denken over wat voor type immigranten je zou willen, zoals Australië en Canada doen”, zegt De Beer. “Je kunt ook tegen migratie zijn. Onze modellen laten zien dat een politieke partij dan óf moet accepteren dat de beroepsbevolking krimpt waardoor de economie zal krimpen óf bijvoorbeeld moet inzetten op meer voltijdbanen voor vrouwen of zestig-plussers langer moet laten doorwerken.”

De studie ‘Bevolking 2050 in beeld. Drukker, diverser en dubbelgrijs’ schetst verschillende scenario’s voor de Nederlandse bevolking over dertig jaar. Wat gebeurt er bijvoorbeeld als de levensverwachting daalt of stijgt? Als het aantal migranten toe- of afneemt, of als vrouwen meer of minder kinderen gaan krijgen? En hoe ziet de bevolking eruit als je verschillende van die mogelijkheden combineert?

Dan blijkt dat alleen als het aantal kinderen, de levensverwachting én het aantal immigranten daalt de Nederlandse bevolking zal krimpen van 17,4 miljoen inwoners nu naar 17,1 in 2050. Stijgt het kindertal, de levensverwachting én het aantal immigranten dan zouden er over dertig jaar zomaar 21,8 miljoen mensen kunnen wonen op dat hele kleine stukje aarde. De rest van de scenario’s komt ergens tussen die twee uitersten uit.

Hoe dan ook zal Nederland diverser worden. Begin dit jaar had bijna een kwart (24 procent) van de inwoners een migratieachtergrond, over dertig jaar zal dat aandeel zijn gestegen tot dertig à veertig procent. Omdat migranten vaak jong zijn, zal hun aandeel in de werkzame beroepsbevolking – de mensen die geld in het laatje brengen – nog hoger zijn.

Hoogopgeleide migranten uit Latijns-Amerika en Azië

Migranten komen daarbij in toenemende mate van over de hele wereld. Kwamen ze dertig jaar geleden vooral uit Turkije, Marokko, Suriname of de voormalige Nederlandse Antillen, over dertig jaar zullen er meer hoogopgeleide migranten uit Latijns-Amerika en Azië en asielmigranten uit Afrika en het Midden-Oosten in Nederland wonen. Al is dat laatste erg afhankelijk van hoe het in de wereld loopt.

Nederland heeft geen traditie in nadenken over bevolkingsbeleid. De Adviescommissie Vreemdelingenzaken, die de regering adviseert over migratiebeleid, hoopt al langer dat de overheid na gaat denken over wat voor type immigranten er nodig zijn in Nederland.

Volgens De Beer liggen discussies over demografie in Nederland gevoelig. Maar, benadrukt hij, beleid heeft hoe dan ook invloed op de bevolkingssamenstelling. “Sommige ontwikkelingen zijn zeker. Maar uit de verschillende scenario’s blijkt ook dat de politiek nog invloed kan uitoefenen.”

Begin volgend jaar komt het tweede deel van het onderzoek uit. Daarin wordt geschetst wat de gevolgen zijn van de verschillende scenario’s voor de arbeidsmarkt, de woningmarkt, de zorg en het onderwijs.

Lees ook:

‘We denken in Nederland over van alles na, maar niet over de bevolkingsgroei. Onbegrijpelijk’

Het aantal inwoners van Nederland groeit snel, zegt Jan Latten bij zijn afscheid van het Centraal Bureau voor de Statistiek, maar niemand denkt goed na over het bevolkingsvraagstuk. Frappant, vindt hij. ‘Niets doen is geen optie.’

Paul Scheffer schreef een helder en gefundeerd betoog over migratie

Als je roept dat migranten welkom zijn, moet je dat ook kunnen waarmaken, betoogt Paul Scheffer.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden