Rapport VN

Nederland krijgt een onvoldoende voor de positie van mensen met een beperking

De positie van mensen met een beperking in Nederland is verslechterd. Het land krijgt een onvoldoende in een rapport dat aan de Verenigde Naties wordt aangeboden. 

De afgelopen drie jaar is de het voor mensen met een beperking moeilijker geworden om volwaardig mee te doen. Werk, inkomen, onderwijs, op allerlei gebieden scoort Nederland een onvoldoende in een zogeheten schaduwrapportage die vandaag uitkomt en bestemd is voor het VN-Mensenrechtencomité in Genève. 

Gehandicaptenverdrag

Het rapport is opgesteld in opdracht van de Alliantie VN-Verdrag, een samenwerking van vijf organisaties die opkomen voor mensen met een beperking.

Drie jaar geleden ratificeerde Nederland het VN-Gehandicaptenverdrag. Dat is geen vrijblijvend papiertje. Tien jaar duurde het voordat de regering bereid was om het verdrag te bekrachtigen. Het onderzoek dat vandaag uitkomt is te zien als een onvoldoende voor Nederland. De Alliantie stuurt het onderzoek door naar VN-Mensenrechtencomité.

Meer armoede, meer werkloosheid

De onderzoekers vroegen mensen met een beperking naar hun ervaringen en doken in de cijfers. Over armoede bijvoorbeeld. Tien jaar geleden leefde 19,5 procent van de mensen met een beperking in armoede, in 2016 was dat 24,6 procent.

Het aantal kinderen dat vanwege hun beperking uitgesloten is van het schoolsysteem groeide van 3317 in 2011 naar 5576 in 2018. En de Participatiewet, die ervoor moet zorgen dat mensen met een beperking een baan vinden in een regulier bedrijf, heeft niet gewerkt. Zelfs in tijden van personeelstekorten neemt de werkloosheid onder mensen met een beperking toe. Ook zien de onderzoekers een tekort aan betaalbare aangepaste woningen. 

“Je kunt alle drempels weghalen, alle cafés, festivals en websites toegankelijk maken, maar als mensen met een beperking geen opleiding krijgen, geen inkomen hebben of dak boven hun hoofd, dan komen ze niet eens in de horeca of op festivals”, zegt Illya Soffer, directeur van koepelorganisatie Iederin, een van de deelnemers aan de Alliantie VN-Verdrag. “Dan blijven ze op achterstand staan.”

Terugtrekkende overheid

Om uitsluiting en achterstand van mensen met een beperking tegen te gaan, moet de overheid ingrijpen, stelt Soffer. Maar de trend van dit decennium is juist dat de overheid zich terugtrekt en minder aan de knoppen draait. Dat heeft het Rijk deels uitbesteed aan de gemeenten tijdens de veelbesproken decentralisatie uit 2015.

Daarmee is direct een belangrijke oorzaak genoemd voor de slechtere positie van mensen met een beperking. “Je ziet dat daar veel negatieve effecten vandaan komen”, zegt Soffer. “Veel voorzieningen voor zorg en ondersteuning, leren, wonen en werken zijn afgebouwd en afgebroken, toeslagen en fiscale voordelen zijn verdwenen, terwijl die waren bedoeld om mensen met een beperking een gewone plek in de samenleving te geven. Maar een gewone plek wil niet zeggen dat je ineens voldoet aan het gemiddelde waaraan we allemaal moeten voldoen. Veel mensen met een beperking zijn juist zelfredzaam, met een beetje hulp en niet zónder. Die gedachte is niet goed uitgewerkt in de decentralisatie, die ook nog eens samenging met bezuinigingen.” 

Krap bij kas

Als gevolg daarvan zitten gemeenten krap bij kas. Dat pakt voor gehandicapten extra nadelig uit. “Stadsbesturen hebben te maken met verslaafden, overlastgevers, armoede, kindermishandeling, vluchtelingen, en dan heb je ook nog wat gehandicapten”, zegt Soffer. “Geld gaat eerder naar sociale problemen en overlast. Dat zie je bij de jeugdhulp. Kinderen met een beperking komen er in de jeugdhulp bekaaid van af omdat de nadruk ligt op kansengelijkheid voor kinderen die uit kwetsbare gezinnen komen.

“Mensen met een beperking zijn niet zo zichtbaar. Ze stappen niet op trekkers richting Malieveld. Ze zijn afhankelijk, geïsoleerd en veroorzaken geen overlast. Die optelsom maakt hun positie extra kwetsbaar.”

Lees ook:

Marieke van Driel: ‘Toegang tot gebouwen is voor mij het grootste probleem’

Doen gehandicapten in Nederland volwaardig mee? Marieke van Driel, die in een rolstoel zit, is sceptisch. 

De samenleving maakt mij gehandicapt

Participerende burgers, zo heten invaliden tegenwoordig. De termen en denkbeelden over hen veranderen voortdurend, maar hun situatie is onveranderd beroerd.

Het bedrijfsleven laat de overheid zien dat gehandicapten wel degelijk kunnen werken

In 2026 moeten er 125.000 banen zijn voor mensen met een arbeidsbeperking. De overheid ligt achter op schema, maar bij bedrijven zoals de NS maken ze er serieus werk van.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden