Bevolkingscijfers

Nederland in 2050: veel meer ouderen en eenpersoonshuishoudens, en dat heeft consequenties

Ouderen van een zorgcentrum in het Rotterdamse Crooswijk genieten van een ijsje. Beeld ANP, Jerry Lampen
Ouderen van een zorgcentrum in het Rotterdamse Crooswijk genieten van een ijsje.Beeld ANP, Jerry Lampen

Hoe ziet de Nederlandse bevolking er in 2050 uit? Hoeveel mensen wonen er dan? Waar moeten politici over gaan piekeren? Twee instituten studeerden op die vragen.

Nederland vergrijst. Er zullen in 2050 veel meer 80-plussers zijn dan nu en ook het aantal mensen met minstens één niet-Nederlandse ouder zal dan zijn toegenomen. Het opleidingsniveau van mensen die in Nederland wonen is in 2050 hoger en het aantal eenpersoonshuishoudens ook. Dit blijkt uit een rapport dat is opgesteld door het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) en het demografisch instituut Nidi.

De omvang en de samenstelling van de bevolking hangen af van de hoeveelheid (arbeids)migranten, het aantal geboortes en de levensverwachting. Zijn die allemaal hoog, dan kan Nederland in 2050 21,8 miljoen inwoners tellen. Zijn ze allemaal laag, dan heeft in Nederland over 29 jaar wellicht zo’n 17,1 miljoen inwoners, iets minder dan nu. Een getal daar ergens tussenin is natuurlijk ook mogelijk.

Bij die grote onzekerheidsmarge staat dus wel vast dat er in 2050 veel meer 80-plussers zijn (1,5 tot 2,6 miljoen) dan de 800.000 van nu: er zijn nu eenmaal relatief veel kinderen geboren in de periode 1945-1970 en die worden meestal oud. Het aandeel van de 80-plussers in de totale bevolking (nu 5 procent) zal in 2050 flink hoger zijn.

Eenpersoonshuishoudens

Zeker is ook dat het aantal eenpersoonshuishoudens toeneemt en dat het aandeel van mensen in de werkzame leeftijd (nu: 20 tot ongeveer 65 jaar) afneemt. Het aandeel van mensen met een migratie-achtergrond (tenminste één ouder die niet in Nederland is geboren) zal dus toenemen, maar de bedoelde ouders komen in de toekomst vooral uit de EU-landen en uit Azië en minder dan voorheen uit landen als Marokko, Turkije en Indonesië.

Dat heeft consequenties allemaal. De vraag naar, en de uitgaven aan, langdurige zorg (thuis of in een tehuis) nemen fors toe. Die uitgaven kunnen in 2050 64 procent hoger zijn dan nu en zelfs 117 procent als de levensverwachting flink stijgt. In dat laatste geval zijn er in 2050 mogelijk 900.000 mensen nodig in verpleeghuizen en de thuiszorg. Nu werken daar 400.000 mensen. Het aantal mensen dat werkt in ziekenhuizen, huisartspraktijken en ggz-instellingen zal bij sterke vergrijzing rond de 500.000 kunnen liggen, tegen 400.000 nu.

De zorguitgaven als geheel kunnen, denken CBS en Nidi, over dertig jaar bijna een kwart hoger liggen, als mensen grosso modo net zo (on)gezond zijn als nu en er demografisch gezien geen verrassende dingen gebeuren. Als mensen langer gezond blijven, stijgen de kosten minder hard (16 procent). Voorkómen dat mensen mensen ziek of zwak worden is dan ook een onderwerp dat aandacht vergt, stellen de onderzoekers in hun dinsdag verschenen rapport ‘Bevolking 2050 in beeld; opleiding, arbeid, zorg en wonen’.

Arbeidsmarkt van de toekomst

Moeilijk te voorspellen is de arbeidsmarkt van de toekomst. Als er jaarlijks 10.000 tot 20.000 migranten bij komen, dan nog krimpt de beroepsbevolking met naar schatting een half miljoen mensen. In dat geval kan de beroepsbevolking alleen maar groeien als ouderen langer doorwerken, als er meer vrouwen gaan werken, als vrouwen minder in deeltijd werken en als mensen met een migratie-achtergrond meer gaan werken.

Komen er jaarlijks 50.000 tot 60.000 migranten bij, dan blijft de bevolking in de werkzame leeftijd ongeveer gelijk. De beroepsbevolking neemt dan wel toe, omdat mensen nog beter zijn opgeleid zijn dan nu. CBS en Nidi schatten dat in 2050 zo’n 45 procent van de bevolking ‘hoogopgeleid’ is: bij vrouwen is dat percentage hoger dan bij mannen. Vrouwen werken nu beduidend minder dan mannen.

Het aantal huishoudens zal de komende vijftien jaar stijgen, vooral omdat het aantal eenpersoonshuishoudens toeneemt. Dat komt doordat mensen ouder worden en het aantal mensen met een migratie-achtergrond stijgt: zij wonen relatief vaak alleen. Beleidsmakers moeten zich dus buigen over vragen als: moeten er veel meer woningen komen, moeten er andere woningen komen en moeten ouderen worden gestimuleerd om hun (grote) woning eerder in te ruilen voor een kleinere?

Lees ook:

Nederland over dertig jaar: drukker, grijzer én diverser

Over dertig jaar is Nederland voller en vergrijsd. Om het niet-werkende en het wel-werkende deel van de bevolking in balans te brengen, zijn migranten nodig.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden