Klacht

Nederland eist opnieuw schadevergoeding van Rusland voor het neerhalen vlucht MH17

De reconstructie van het in 2014 neergeschoten MH17-toestel tijdens een zogeheten schouw op vliegbasis Gilze-Rijen. De schouw is onderdeel van het strafproces MH17. Beeld ANP
De reconstructie van het in 2014 neergeschoten MH17-toestel tijdens een zogeheten schouw op vliegbasis Gilze-Rijen. De schouw is onderdeel van het strafproces MH17.Beeld ANP

Opnieuw stapt Nederland naar een internationale arbiter om Rusland ter verantwoording te roepen voor het neerhalen van vlucht MH17 in 2014.

Wendelmoet Boersema

Nederland en Australië hebben samen een klacht ingediend bij de Raad van de burgerluchtvaartorganisatie ICAO, onder meer om een schadevergoeding te eisen van Rusland. De Algemene Rekenkamer is door het kabinet gevraagd de kosten te berekenen.

Officieel heeft de nieuwe procedure niets te maken met de oorlog in Oekraïne en het Russisch optreden daar, stellen minister van buitenlandse zaken Wopke Hoekstra (CDA) en minister van infrastructuur Mark Harbers (VVD). Maar de nieuwe klacht is wel te zien als een hernieuwde poging om Rusland internationaal ter verantwoording te roepen voor de betrokkenheid bij het neerhalen van de MH17, nu het land in andere juridische procedures niet meewerkt.

Veiligheid in burgerluchtvaart

Zo staakte Moskou in 2020 de onderhandelingen met Nederland en Australië, nadat deze twee landen in 2018 Rusland onder internationaal recht aansprakelijk hadden gesteld. De nieuwe procedure is hier een vervolgstap op.

De ICAO-raad valt onder de paraplu van de Verenigde Naties en kan uitspraken doen op basis van het Verdrag van Chicago (uit 1944). Dat gaat over de veiligheid in de burgerluchtvaart, en verbiedt onder meer het gebruik van wapens tegen passagiersvliegtuigen. Rusland heeft dit verdrag ondertekend. Een uitspraak zal lang duren, partijen kunnen uiteindelijk in beroep gaan bij het Internationaal Gerechtshof.

Naast deze klacht lopen er nog zaken bij het Europees Hof voor de Rechten van de Mens. Dat gaat om een statenklacht én om individuele klachten van burgers, nabestaanden van MH17-slachtoffers. Op dit moment moet het EHRM de vraag nog beantwoorden of Rusland in 2014 zeggenschap had in het oosten van Oekraïne, waar een Buk-raket het vliegtuig uit de lucht schoot met 298 doden tot gevolg. Dat bepaalt of het Hof ontvankelijk is in de statenklacht van Nederland tegen Rusland. Extra gevoelig is dat twee klachten van Oekraïne hierbij zijn gevoegd.

Invloed van de oorlog

Tot slot is er nog het strafproces tegen vier verdachten in Nederland, drie Russen en een Oekraïner, tegen wie levenslang is geëist voor de moord op de 298 inzittenden. Vorige week stond de rechtbank uitgebreid stil bij de vraag of het proces doorgang kan vinden nu de oorlog in Oekraïne in volle hevigheid woedt. Het antwoord van alle procespartijen was ‘ja’. De advocaten van de verdachte Rus Oleg Poelatov namen afstand van het oorlogsgeweld, maar benadrukten juist nu het belang van een eerlijk proces in een democratische rechtsstaat.

Volgens het kabinet dienen al deze juridische trajecten hetzelfde doel en kunnen ze elkaar versterken: “waarheidsvinding, gerechtigheid en rekenschap voor de 298 slachtoffers en hun nabestaanden”.

Lees ook:

Nederland versus Rusland: vier vragen over hoorzitting rond de MH17 bij het mensenrechtenhof

Ruim zeven jaar na het neerstorten van vlucht MH17 staan Nederland en Rusland voor zeventien rechters van het Europees Hof voor de Rechten van de Mens. In Straatsburg wil Nederland de rol van Rusland bij de ramp aan de kaak stellen. Ook klachten van Oekraïne over Rusland worden behandeld.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden