AnalyseOpleving

Nederland dreigt zicht op het virus te verliezen

Een bord met informatie over mondkapjesplicht op de Nieuwendijk. Het dragen van een mondkapje wordt verplicht op drukke plekken in Amsterdam.Beeld ANP

De druk op het kabinet neemt toe nu het coronavirus weer oplaait. Contactonderzoekers kunnen steeds vaker de bron van de besmetting niet terugvinden.

Hopen op een goede afloop is niet meer mogelijk na de wekelijkse rapportage die het RIVM gisteren publiceerde. De GGD’en verliezen in delen van Nederland het zicht op het virus en het aantal besmettingen is in een week verdubbeld. Daarom onderbreken premier Mark Rutte en zorgminister Hugo de Jonge hun vakanties om donderdag een persconferentie te geven.

Het virus is alleen te controleren als GGD’en zo veel mogelijk besmette personen vinden en isoleren. Vervolgens moeten GGD’en van de positief geteste personen zo veel mogelijk de bron van de besmetting opsporen. Dat lukt steeds minder. Vorige week was van ruim 58 procent de locatie van de besmetting onbekend, deze week is dat gestegen naar 70 procent. Bij 70 procent van het aantal positief geteste personen heeft het virus zich dus onttrokken aan het zicht.

Om dat zicht terug te winnen, is contactonderzoek cruciaal. Met wie heeft een besmet persoon contact gehad? Bij het opsporen van deze personen is haast geboden, en dat is een zwak punt in de bestrijding van het virus. Tussen het moment van het eerste belletje naar de GGD en de uitslag van het bron- en contactonderzoek kan soms wel een week zitten. Gevolg is dat de inspanningen van de contactopspoorders slechts voor een deel effectief zijn.

De R

Wie het virus oploopt, krijgt pas na een paar dagen verschijnselen, terwijl de geïnfecteerde persoon in die periode wel besmettelijk is. Soms zijn de symptomen zo mild dat de virusdrager nauwelijks iets merkt en er geen reden is om naar de teststraat te rijden. Vooral bij jongeren speelt dat, precies de groep die nu voor de besmettingen zorgt. Worden zij na een week door de GGD gebeld, dan hebben zij alle tijd gehad om anderen te besmetten.

Om het virus te controleren moet de welbekende R, het reproductiegetal, zich rond de 1 bewegen. Onder de 1 dooft het virus uit, boven de 1 breidt het zich uit. Het goede nieuws: de R is gedaald van 1,4 naar 1,2. Maar de R is het getal van drie weken geleden. Recentere schattingen van de R geven een onzuiver beeld. Daarbij is de R een landelijk gemiddelde. De R in Zeeland, Zuid-Holland en Noord-Holland zal dichter bij de 2 liggen, of zelfs daar boven, terwijl die in het noorden van het land waarschijnlijk onder de 1 ligt.

Dat maakt het werk van de speurders in het westen van het land nog zwaarder, want er is een relatie tussen de R en het percentage bronnen en contacten dat opgespoord moet worden. Bij een R van 1,5 moet rond de 50 procent van de contacten opgespoord worden om het virus onder controle te krijgen, laat een model zien dat eerder in wetenschappelijk tijdschrift The Lancet is gepubliceerd. Bij de R van 2,5 moet zelfs 70 procent van de contacten worden opgespoord. De cijfers van het RIVM laten zien dat juist minder bronnen en contacten worden gevonden. Dat is in combinatie met een stijgende R – wellicht in Rotterdam en Amsterdam het geval – zorgelijk.

De mondkapjesplicht

Rutte en De Jonge zullen het land weer op scherp willen zetten bij het naleven van de anderhalve meter afstand. De hervatting van de persconferentie is ook een reactie op kritiek van vooral de linkse oppositie dat het kabinet te weinig zichtbaar was de afgelopen weken. Mogelijk gaat het kabinet ook nieuwe maatregelen aankondigen, waarschijnlijk vooral lokale. Ook de discussie over mondkapjes zal weer losbarsten nu de PvdA op een verplichting aandringt. De burgemeesters Ahmed Aboutaleb (Rotterdam) en Femke Halsema (Amsterdam) namen daar al een voorschot op door woensdag in bepaalde delen een mondkapjesplicht in te voeren.

Een andere optie is dat alle vliegtuigpassagiers uit risicolanden standaard een coronatest moeten ondergaan. Naar deze optie heeft het kabinet onderzoek laten doen, de uitkomst wordt elk moment verwacht.

Lees ook:

Mondkapjes verplicht in Amsterdam en Rotterdam, Brabant volgt mogelijk snel

Nu ze toestemming hebben om te experimenteren met maatregelen, voegen burgemeesters Halsema en Aboutaleb de daad bij het woord: per 5 augustus zijn mondkapjes verplicht in delen van beide steden.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden