Coronamaatregelen

Nationale Ombudsman kraakt coronabeleid: veel moet volgende keer beter

Een GGD-medewerker zet een boosterprik in een GGD-vaccinatielocatie in De Broodfabriek. Beeld ANP
Een GGD-medewerker zet een boosterprik in een GGD-vaccinatielocatie in De Broodfabriek.Beeld ANP

Het coronabeleid van de overheid kan en moet op een aantal punten beter, constateert de Nationale Ombudsman nadat hij alle klachten over het coronabeleid heeft verzameld.

Johan van Heerde

Het nieuwe coronavirus zette het leven van iedereen op zijn kop. De regering ging in een pandemiestand en nam ongekende maatregelen om de verspreiding van het virus te beteugelen. En dat ging lang niet altijd goed, constateert nu ook de Nationale Ombudsman, Reinier van Zutphen in een brief aan minister Kuipers van volksgezondheid. Twee jaar na de uitbraak van de pandemie heeft hij de balans opgemaakt van alle coronagerelateerde klachten en constateert dat veel beter moet, als er een volgende keer komt.

Te beginnen met communicatie en informatie. De coronamaatregelen hadden veel beter uitgelegd moeten worden, stelt de Ombudsman. Veel klachten gingen over het ontbreken van een onderbouwing bij de keuzes die werden gemaakt in Den Haag. Die werden ook vaak als niet-consequent ervaren. Juist in het tweede jaar van de pandemie nam het aantal klachten hierover toe, zoals in november en december vorig jaar toen Nederland als een van de weinige westerse landen toch weer een gedeeltelijke lockdown instelde.

Grondrechten

De regering greep soms in zonder te kijken naar het effect van de coronamaatregelen op het leven van mensen. Die volgorde kraakt de Ombudsman. “Niet alleen de bescherming van de volksgezondheid, maar ook andere grondrechten (zoals onderwijs, gelijke behandeling en onaantastbaarheid van het lichaam) en waarden (zoals sociaal en fysiek contact) moeten meewegen in adviezen en besluitvorming”, zegt hij.

Onder meer de Onderzoeksraad voor Veiligheid kwam eerder met een vergelijkbaar oordeel, waarna de regering een langetermijnvisie opstelde. Hierin kondigde het kabinet de oprichting van een Maatschappelijk Impact Team aan, als sociale tegenhanger van het Outbreak Management Team. Ombudsman Van Zutphen vindt het effectiever als die mensen binnen één team hun kennis uitwisselen, in plaats van los van elkaar.

Nationale Ombudsman Reinier van Zutphen.  Beeld Phil Nijhuis
Nationale Ombudsman Reinier van Zutphen.Beeld Phil Nijhuis

Kastje naar de muur

In twee jaar tijd kreeg de Ombudsman 5248 coronagerelateerde klachten op zijn bureau. Of: één op de tien klachten die de Ombudsman in die periode kreeg, ging over corona. Mensen werden bijvoorbeeld vaak van het kastje naar de muur gestuurd. Zoals Dorien, die in het rapport wordt geciteerd. Haar tweede vaccinatie werd niet goed geregistreerd, maar telkens als ze contact opnam met het RIVM kreeg ze een standaardmail terug of werd er zelfs onvriendelijk gereageerd. Ook werd ze naar de GGD gestuurd, die haar vervolgens ook niet kon helpen. Dorien was niet de enige, de Ombudsman ontving veel klachten over de belabberde registratie van coronavaccinaties.

De Ombudsman stelt dat de overheid onvoldoende toegankelijk was tijdens de pandemie. Het landelijke informatienummer was bijvoorbeeld gebrekkig bereikbaar, net als het RIVM, de GGD, de huisarts en het ministerie van volksgezondheid. Ook bij andere diensten liepen de wachttijden snel op, zoals in de rechtspraak, bij gemeenten en bij het CBR (rij-examens). De Ombudsman vindt dat overheidsdiensten juist in een crisis bereikbaar moeten blijven.

In zijn advies breekt Van Zutphen ten slotte een lans voor mensen in een kwetsbare positie. Hij noemt als voorbeeld mensen die door het verlies van hun baan of inkomsten rekeningen niet meer kunnen betalen. Dit geldt bijvoorbeeld voor zzp’ers. Ook de belangen van kinderen en jongeren zijn tijdens de pandemie op de achtergrond geraakt, constateert de Ombudsman. Er zijn onderwijsachterstanden en hoge studieschulden. Van Zutphen: ‘Zij mogen geen vergeten generatie worden die nog jarenlang meer nadelen heeft van de coronacrisis dan anderen.’

Lees ook:

Reconstructie: Wat er misging bij het registreren van de prikken

Honderdduizenden coronavaccinaties waren niet terug te vinden in de database van het RIVM. Hoe kan dat? Dit is het verhaal van de onzichtbare achterkant van de vaccinatiecampagne. Zonder happy end.

Mbo-studenten voelen zich miskend door politiek Den Haag

Mbo’ers in Nederland hebben het gevoel niet mee te tellen. Een grote, belangrijke groep van ruim een half miljoen jongeren dreigt gedemotiveerd te raken. Zo hadden de meeste mbo-studenten het gevoel dat de coronapersconferenties niet over hen gingen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden