Koning Willem-Alexander gaat in gesprek met Indische demonstranten die rekening en compensatie vragen voor hun ouders na afloop van de opening van Nationaal Museum Sophiahof.

Reportage Sophiahof

Nationaal museum voor Indië raakt open zenuw

Koning Willem-Alexander gaat in gesprek met Indische demonstranten die rekening en compensatie vragen voor hun ouders na afloop van de opening van Nationaal Museum Sophiahof. Beeld ANP

Nationaal Museum Sophiahof is geopend. Het laat de Indisch-Nederlandse geschiedenis zien. Dat gaat niet zonder wrok of pijn.

In zijn handen heeft koning Willem-Alexander het zesde blad van de Indische jasmijn. Geen echte jasmijn, maar een kunstwerk dat symbool staat voor respect, betrokkenheid en medeleven. Met het blad maakt hij de bloem af.

Het kunstwerk staat in Nationaal Museum Sophiahof, vanaf vandaag open voor publiek. Het Haagse museum wil het Nederlands-Indische erfgoed en de culturele diversiteit van de Indische gemeenschap verbeelden. Het doel: een plek voor ontmoeting, educatie en culturele uitwisseling. Gisteren was de officiële opening.

“Ik zie blijdschap”, zegt Silfraire Delhaye, voorzitter van het Indisch Platform, dat samenwerkt met het museum. “Maar daar is veel Indisch verdriet aan voorafgegaan.” Dat verdriet is nog niet over, zegt hij tussen de regels door. Hij noemt militairen die tijdens de Japanse bezetting in Nederlands-Indië vochten, maar nooit salaris en pensioen kregen. “De kern van het Indisch verdriet is dat geen enkele regering het diepgewortelde gevoel van onrechtvaardigheid heeft weggenomen”, zegt hij. 

Na de kritische noot volgt snel weer blijdschap. Delhaye bedankt Martin van Rijn, die in 2015 als staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport geld uitkeerde aan oud-militairen en ambtenaren uit Nederlands-Indië, en de huidige staatssecretaris Blokhuis, die ruim drie miljoen euro gaf voor projecten die bijdragen aan de ‘collectieve erkenning van Indisch en Moluks Nederland’. Zoals dit museum. Er komen tentoonstellingen, theater- en muziekvoorstellingen.

Cirkel

In het bijzijn van de ambassadeur van Indonesië noemt Blokhuis in zijn toespraak het verdriet en de pijn van mensen die na de Tweede Wereldoorlog uit Nederlands-Indië naar Nederland kwamen. Het monumentale pand dat het museum huisvest werd in 1858 gebouwd voor Guillaume Baud, minister van Koloniën. “Het voelt alsof nu de cirkel rond is”, zegt Blokhuis.

Dat is absoluut niet het geval voor een deel van de Indische gemeenschap. Voor hen blijft de ‘Indische kwestie’ een open zenuw. Ook bij het onderzoek dat nu gaande is naar de dekolonisatie van Nederlands-Indië spelen dergelijke gevoelens. Vorige week uitten onder anderen voormalige Nederlands-Indische militairen de angst dat hun leed niet genoeg in het onderzoek naar voren zal komen.

Buiten de poort van het museum houden zo’n vijftien demonstranten een spandoek omhoog, voornamelijk kinderen van Nederlands-Indische militairen en ambtenaren. “Erkenning!”, scandeert Peggy Stein. “Excuses!” De groep roept het na. Stein, voorzitter van Indisch Platform 2.0, noemt de opening van het museum symboolpolitiek. Ze pleit voor compensatie van oorlogsschade en meer compensatie voor de uitgebleven salarissen in de vorige eeuw. Het is pas tijd voor een herinneringscentrum, vindt ze, als de Indische kwestie is opgelost.

De vader van Boudewijn Hoogvelt (67) was militair in Nederlands-Indië. “Hij vroeg jaren om salaris, maar kreeg het nooit”, zegt Hoogvelt. Hij noemt de houding van de regering bizar. Het gaat om gerechtigheid, zegt hij.

Koning Willem-Alexander gaat met de demonstranten in gesprek. Ze vertellen over familie in jappenkampen en het leed dat zij als nakomelingen met zich meedragen. “Ik voel me niet gehoord”, zegt Merapi Obermayer (71), wiens moeder getraumatiseerd was door de oorlog. Een vrouw met een zonnehoed draagt een foto van haar ouders. Als ze tegen de koning praat, rolt er een traan over haar wang. Willem-Alexander knikt. Op zijn jasje is een witte bloem gespeld. “Ik vind het heel goed dat u hier bent en uw verhaal vertelt”, zegt hij.

Lees ook:

Het onderzoek naar de dekolonisatie van Nederlands-Indië veroorzaakt al sinds de start onrust

Wie zijn daders, wie slachtoffers? Het grote onderzoek naar de dekolonisatie van Nederlands-Indië is pas eind 2021 klaar, maar uit verschillende hoeken wordt al kritiek geuit. Wat is er aan de hand?

We moeten leren van onze fouten in Nederlands-Indië en die een plek geven in de canon

Een volk leert het meest van zijn schaduwkanten, aldus bestuurskundige en publicist Eduard Steinmetz. Nederland kan daarom niet om 400 jaar geschiedenis met Indonesië heen. 

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden