25 jaar na SrebrenicaHerdenking

Nabestaanden: ‘Nederland moet de waarheid over Srebrenica erkennen’

Een vrouw raakt een van de grafzerken aan bij Potocari, waar de slachtoffers van de genocide van Srebrenica worden herdacht. Beeld AP

Voor nabestaanden van de genocide in Srebrenica is het onverteerbaar dat er, 25 jaar na dato, nog steeds discussie is over de verantwoordelijkheid van de Nederlandse staat. Dat zei Esmir Mujkic zaterdag bij de Srebrenica-herdenking in Den Haag.

Mujkic, lid van het herdenkingscomité en bestuurder van een Boschnisch-Nederlandse jongerenorganisatie, kreeg bij de herdenking op het Plein in Den Haag bijval van oud-minister Jan Pronk. Volgens hem zijn de Nederlandse staat en hijzelf als oud-minister verantwoordelijk voor het niet-beschermen van de 350 moslimmannen die op de Nederlandse compound hun toevlucht hadden gezocht. Zij werden, samen met in totaal ruim zevenduizend andere mannen en jongens uit moslimenclave Srebrenica, door Boschnisch-Servische troepen afgevoerd en vermoord.

“De waarheid wordt nog steeds niet erkend”, zei Mujkic. “De nabestaanden zijn wanhopig op zoek naar gerechtigheid. Het is schrijnend hoe zij jaar na jaar, keer op keer, tijdens de rechtszittingen in Den Haag, hoegenaamd de hoofdstad van het internationaal recht, moeten horen hoezeer Nederland zijn handen van Srebrenica probeert af te trekken.” Over wat er gebeurd is en wie daarvoor verantwoordelijk is, had volgens hem “allang een consensus moeten zijn in de Nederlandse samenleving.”

De Nederlandse herdenking van de genocide in Srebrenica op het Plein in Den Haag. Beeld ANP

Vorig jaar oordeelde de Hoge Raad dat Nederland slechts beperkt (10 procent) verantwoordelijk is voor de dood van de groep van 350 moslimmannen. Als ze wel op de compound waren gebleven, was hun overlevingskans 10 procent geweest, schatte de rechter. Dat percentage is van invloed op de hoogte van een nog vast te stellen schadevergoeding door de staat. De nabestaanden vechten de uitspraak aan bij het Europees Hof. Zij vinden dat Nederland een grotere verantwoordelijkheid draagt, en bovendien voor een grotere groep: niet alleen voor de 350 mannen op de compound, maar ook voor de 7000 anderen die vanuit de enclave zijn afgevoerd.

Pronk hekelde bij de herdenking in Den Haag de uitspraak van de Hoge Raad. Hij noemde het “een nieuw hoofdstuk in de ontkenning van de Nederlandse verantwoordelijkheid”. “Hoe wisten de juristen en de rekenmeesters van de Hoge Raad dat zo precies? Waarom 10 procent, en niet 30, zoals een eerdere Nederlandse rechter had bepaald, of 50, of meer dan 90 procent? Voor het niet-beschermen van mensen die door anderen de dood werden ingejaagd, waren we politiek verantwoordelijk, niet voor 10 procent, maar volledig, voor 100 procent.”

Een gebed bij het herbegraven de negen onlangs geïdentificeerde slachtoffers bij Potocari. Beeld REUTERS

In Potocari werden nog slachtoffers begraven

Ook in Potocari, het dorpje in de gemeente Srebrenica waar de Nederlandse compound zich bevond, was zaterdag een herdenking van de genocide. Daarbij werden negen nieuw-geïdentificeerde slachtoffers herbegraven. De herdenking had vanwege de corona-epidemie een aangepaste vorm. Huidige en voormalige buitenlandse regeringsleiders stuurden een videoboodschap in. Ursula von der Leyen, voorzitter van de Europese Commissie, noemde Srebrenica ‘een open wond in het Europese geweten’.

“Helaas kunnen we de geschiedenis niet veranderen, maar de geschiedenis verandert ons wel”, zei premier Mark Rutte in zijn toespraak. Het verdriet en de pijn maken dat Srebrenica aanvoelt alsof het gisteren gebeurde, zei Rutte. “Moeders blijven zich afvragen: Wat voor man was mijn zoon geworden?” Ook bij de internationale gemeenschap zijn de verschrikkingen volgens de premier in het geheugen gegrift. Hetzelfde geldt volgens hem voor de “mannen en vrouwen van Dutchbat, die zich machteloos voelden in juli 1995 en nog steeds achtervolgd worden voor die herinneringen”.

Lees ook:

Dutchbatter Serge Janssen zocht na de val van Srebrenica naar zijn vriend Esmir

Dutchbatter Serge Janssen sluit in Srebrenica vriendschap met de jonge Esmir. Als hij hem terug wil vinden, ontdekt hij wat hij al vreesde: Esmir is vermoord.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden