Tweede-handsje

Na vijftig jaar krijgt de hervormde kerk een katholieke spits

De toren is weggehaald omdat die in slechte staat was. Beeld  Sjaak Verboom
De toren is weggehaald omdat die in slechte staat was.Beeld Sjaak Verboom

Na ruim vijftig jaar krijgt het kerkje van het Friese Vinkega weer de vurig gewenste torenspits. De eerste hergebruikte van Nederland. Die komt uit Haarlem, van het afgebroken Sint Johannes de Deoziekenhuis.

Een man uit Haarlem belde haar. “Zou er in jullie kerkje een katholieke begrafenisdienst gehouden kunnen worden?” “Jazeker”, antwoordde secretaris Jeannette van Veen van de Stichting Behoud Finkegea. “Dan is die torenspits op de goede plek terechtgekomen”, antwoordde de man.

Van Veen vertelt de anekdote aan een lange tafel in de verder kale ruimte van het oude hervormde kerkje van het Friese veendorp (200 inwoners). Dat er al vijftig jaar geen torenspits meer op het godshuis uit 1899 staat, is de Vinkegaasters een doorn in het oog. In 1969 werd die verwijderd omdat de spits in slechte staat was. Geld voor restauratie was er niet. Als vervanging werd er een bakstenen zadeldak op gemetseld. Een stompe toren dus. Maar na een halve eeuw krijgt de kerk zijn vurig gewenste spits terug. En die komt uit Haarlem.

Bij bouwbedrijf Kemper in Oldeholtpade staat de ‘nieuwe’ toren van de kerk van Vinkega.  die het al lange tijd zonder torenspits moet doen.  Beeld  Sjaak Verboom
Bij bouwbedrijf Kemper in Oldeholtpade staat de ‘nieuwe’ toren van de kerk van Vinkega. die het al lange tijd zonder torenspits moet doen.Beeld Sjaak Verboom

Ooit stond hij op het rooms-katholieke Sint Johannes de Deoziekenhuis, dat in 2006 – op het oude hoofdgebouw na – werd afgebroken. Daarna belandde de toren bij bouwbedrijf Hollemans in Velserbroek. Toeval of niet, een Vinkegaaster zag de spits daar anderhalf jaar geleden liggen. “Puntgaaf en hij past precies. Een klein wondertje”, noemt Van Veen dat. Een katholieke spits op een protestantse kerk. “Dat symboliseert heel mooi dat deze kerk een gemeenschapshuis is van en voor alle dorpelingen.”

Een ‘tweedehandsdingetje’

De spits ligt nu bij een plaatselijke aannemer, die hem binnenkort zal plaatsen. Maar ook dat was lange tijd geen uitgemaakte zaak. De provinciale welstandscommissie vond de neogotische spits een ‘tweedehandsdingetje’, tekende de Leeuwarder Courant op. Hij zou detoneren bij de kerk. De nieuwe spits heeft namelijk acht kanten, in plaats van de oorspronkelijke die er vier had. De commissie adviseerde de gemeente Weststellingwerf negatief. Directeur Marc Visser wijst er in een mail zuinigjes op dat gemeenten in 99 procent van de gevallen dat advies volgen.

Maar nu niet. De Vinkegaasters mogen de ziekenhuistoren op het kerkje plaatsen. Wethouder Hanneke Zonderland (CDA) was onder de indruk van de inzet en gemeenschapszin in het dorp. Ze legde het advies naast zich neer. Van Veen is er euforisch over. “Die spits is de kers op de taart. Een symbool van onze dank voor iedereen die meehielp de kerk te behouden.”

Particuliere belangstelling

Dat de kerk voor het dorp behouden bleef was een lange weg, blikken Van Veen en penningmeester Hennie Bos van de stichting terug. Ruim veertig jaar geleden vond de laatste kerkdienst plaats. De jaren erna was de kerk een atelier van een kunstenares. Na haar dood in 2006 wilde het kerkbestuur de kerk aan een particulier verkopen. Die wilde er gaan wonen. “Dat wilden we voorkomen”, vertelt Van Veen. “Wij wilden niet dat er naast de graven op het kerkhof gebarbecued zou worden. Hele families liggen hier begraven. Er zit nog veel emotie.”

Er werd een stichting opgericht en een reddingsactie volgde. De Vinkegaasters legden ruim 36.000 euro op tafel voor de aankoop van de kerk. Inmiddels is er een gloednieuwe keuken in de oude consistorie geplaatst. Plus een nieuwe wc en verwarming. “Straks kunnen hier muzikanten oefenen, toneeluitvoeringen plaatsvinden of diner-dansants. En natuurlijk trouwerijen.”

Lees ook:

Stichting Alde Fryske Tsjerken bestaat vijftig jaar: ‘Van ruïnes maken we kerken waar we trots op kunnen zijn’

De Stichting Alde Fryske Tsjerken bestaat vijftig jaar. In die halve eeuw redde de stichting 52 historische Friese kerken van de verwaarlozing. Voorzitter Jan Kersbergen laat zijn drie favorieten zien.

In Friesland blijft de kerk (als atelier, theater, museum of dorpshuis) het hart van het dorp

Friesland heeft verhoudingsgewijs de meeste kerkenvan Nederland en loopt voorop bij de herbestemmingen, blijkt uit onderzoek dat Trouw deed naar herbestemmingen van kerken in Nederland. Hoe pakken de Friezen dat aan?

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden