InterviewWelzijn Groningers

Na een eerdere opleving verslechtert de gezondheid van mensen in het bevingsgebied weer

Deelnemers aan een fakkelactie in het centrum van Groningen. Beeld Reyer Boxem
Deelnemers aan een fakkelactie in het centrum van Groningen.Beeld Reyer Boxem

De gezondheid van Groningers in het aardbevingsgebied is vorig jaar verslechterd. Opvallend, want eerder onderzoek toonde een opleving van het welzijn in het noorden.

Isabel Baneke

Eerder leek het met hen ietsje beter te gaan. Maar in het afgelopen jaar is de gezondheid van Groningers met aardbevingsschade opnieuw achteruit gehold. Uit de nieuwste resultaten van Gronings Perspectief komt naar voren dat vooral bewoners wier huis (vaker) schade heeft geleden hebben last van stressgerelateerde gezondheidsklachten als hartkloppingen, duizeligheid en moeheid. Bovendien daalt het vertrouwen van Groningers in de overheid.

Een slecht teken, stelt Katherine Stroebe. De hoogleraar sociale psychologie aan de Rijksuniversiteit Groningen is een van de onderzoekers van Gronings Perspectief, een onderzoeksproject dat sinds 2016 bijhoudt hoe het mensen in het gaswinningsgebied vergaat. “Begin dit jaar zag je ook dat de Groningers voor het eerst sinds lange tijd weer de straat op gingen om te demonstreren.”

Hoe verklaart u de kentering in het welzijn van de Groningers?

“We weten het niet precies, daarover kunnen we op basis van de huidige resultaten nog geen uitspraken doen. Wel kan ik zeggen dat de indirecte gevolgen van de bevingen in Groningen een negatieve weerslag hebben op de gezondheid van de bewoners. Zo geven zij aan dat zowel de procedures rondom schade als die rond versterkingen hen kwetsbaar maken.”

Is er niet juist een versterkingsoperatie gaande, bedoeld om de veiligheid van woningen te herstellen?

“Dat klopt. Die versteviging van huizen is natuurlijk bedoeld als oplossing. Daarmee moeten mensen weer veilig zijn in hun huis. Of althans, ze moeten hun huis bij een beving binnen een paar minuten kunnen verlaten zonder dat ze de dood vinden. Maar we zien dat de gezondheid en het gevoel van veiligheid van bewoners daalt gedurende een deel van de versterkingsoperatie. Hierin speelt een rol dat Groningers te maken hebben met langdurige procedures en een heleboel instanties, denken we. Dat wordt als zeer stressvol ervaren.

Kunt u een voorbeeld noemen?

“We hebben een klankbordgroep van bewoners, deels zien we hen al sinds 2016. In die groep zit ook iemand die al sinds het begin te maken heeft met versterkingen. Maar nog steeds is haar huis niet klaar, en is onduidelijk wat ermee gaat gebeuren. Dat is schrijnend om te zien. Niet bij iedereen duurt het zo lang. Maar intussen staat het leven van mensen als zij stil. Je kunt je huis niet verbouwen, ten minste moeizaam verkopen, en het heeft weinig zin iets aan je tuin te doen. Die onzekerheid is heel lastig voor bewoners.”

De aankondiging van het kabinet dat de gaswinning dit jaar waarschijnlijk zal toenemen is niet meegenomen in het onderzoek. Wat verwacht u van uw volgende studie?

“Het zal niet veel goeds hebben gedaan voor het vertrouwen en welzijn van bewoners. Het hoe en wat zal de komende maanden nog duidelijk worden, maar wéér is er een belofte niet nagekomen. In combinatie met de wirwar aan regelingen waarop de bewoners inmiddels aanspraak kunnen maken, leent de problematiek zich op dit moment niet voor optimisme.”

Is er een oplossing te verzinnen?

“Net als de nationale ombudsman pleiten wij voor één loket waar mensen voor al hun aardbevingsproblemen terechtkunnen. Nu worden Groningers van het kastje naar de muur gestuurd, de bewoner staat niet meer centraal. Telkens komen er nieuwe regelingen om het iets beter te maken voor gedupeerden, talloze instanties houden zich inmiddels bezig met de gaswinningsproblematiek.

“Zo hebben Groningers contact met het Instituut Mijnbouwschade voor de schadeafhandeling. Maar voor de versterkingsoperatie moeten zij bij de Nationaal Coördinator Groningen. En dan is er ook nog nieuw loket SNN, waar mensen terechtkunnen voor een tegemoetkomingsregeling voor de jarenlange onzekerheid over het al dan niet versterken van woningen.

“Maar de komst van een loket is niet voldoende. Het zou ook helpen om de schade- en versterkingsprocedures zo kort en duidelijk mogelijk te maken. Dat is ingewikkeld, want de afstemming tussen alle instanties blijft moeizaam. Iedereen heeft een eigen perspectief en belangen.” Na jaren van onderzoek is Stroebe voorzichtiger geworden met het doen van aanbevelingen. “Dé complete oplossing voor alle problemen is erg lastig, misschien bestaat hij wel niet.”

Lees ook:

Groningers zijn woedend op Den Haag: ‘Je kunt niet verdragen dat de overheid je zó in de steek laat’

‘Haagse regeerzwijnen laten het Noorden wegkwijnen!’ Of het nu over de extra gaswinning gaat, de subsidietombola of de sluiting van de afdeling kinderhartchirurgie van het Universitair Medisch Centrum Groningen – het sentiment van veel Groningers komt samenin deze tekst.

De gaskraan gaat in Groningen toch verder open. ‘Diep droevig’

Het kabinet verwacht twee keer zoveel gas uit de Groninger bodem nodig te hebben, onder meer voor Duits gebruik.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden