Rechtszaak Peter R. de Vries

Moord op Peter R. de Vries kan begin zijn van nieuwe wetgeving op zware georganiseerde misdaad

Misdaadverslaggever Peter R. de Vries. Beeld ANP
Misdaadverslaggever Peter R. de Vries.Beeld ANP

Leidt de zaak tegen de verdachten van de moord op Peter R. de Vries, die woensdag verder gaat, tot langere celstraffen voor georganiseerde misdaad?

Marco Visser

Levenslang eiste de officier van justitie vorige week tegen de twee mannen die Peter R. de Vries zouden hebben vermoord. Als signaal naar de samenleving, zei de officier van justitie er nadrukkelijk bij. Dat signaal kan wel eens de aanzet zijn tot een verandering in het strafrecht, waarbij huurmoorden zoals die op De Vries en eerder op advocaat Derk Wiersum sneller tot levenslang leiden.

“De moord op De Vries geldt als een zogeheten enkelvoudige moord. Een rechter kan daar levenslang voor geven, maar dat is bij mijn weten nooit eerder gebeurd", zegt Pauline Schuyt, hoogleraar sanctierecht en straftoemeting aan de Universiteit Leiden. “Levenslang is voor mensen die meerdere moorden plegen, of naast een moord andere zware delicten op hun geweten hebben, zoals gewapende overvallen of bomaanslagen. Maar er zijn uitzonderingen. Een uitzondering is Mohammed B., de moordenaar van Theo van Gogh. Hij kreeg levenslang omdat hij handelde uit een terroristisch oogmerk.”

Schuyt ziet parallellen met de periode rond 2004, toen Theo van Gogh werd neergestoken: de grote maatschappelijke verontwaardiging en de onrust, ook in het strafrecht. “Via wetgeving en strafoplegging is daar toen fors op gereageerd.”

Zwaardere straffen voor huurmoord

De wetgeving kan beginnen in de Tweede Kamer, bijvoorbeeld met een aangenomen motie. “Het initiatief kan impliciet ook bij de rechtspraak zelf liggen”, zegt Sanne Struijk, hoogleraar sanctierecht aan Erasmus School of Law. “Als rechters bijvoorbeeld georganiseerde misdaad als strafverzwarende factor laten doorwerken in hun uitspraken, dan zou de wetgever (Tweede en Eerste Kamer, red) dat in wetgeving kunnen omzetten. Of via EU-regelgeving, zoals ook het terroristisch oogmerk in de wet terecht is gekomen.”

Schuyt denkt dat georganiseerde misdaad het oogmerk terrorisme kan volgen. Daarmee zal de zaak Peter R. de Vries bijdragen aan zwaardere straffen voor huurmoorden die zijn gepleegd in opdracht van criminele bendes.

Zo ver is het nog niet, zeggen Struijk en Schuyt. Allereerst is er nog geen bewijs dat de georganiseerde misdaad, in dit geval de groep rond Ridouan T., verantwoordelijk is voor de moord op De Vries. Vervolgens moet de rechter nog meegaan in de eis van het OM. Eerder deed de rechter dat niet in de zaak Derk Wiersum, de advocaat die, volgens het OM, in opdracht van de groep rond Ridouan T. werd vermoord. De uitvoerders van de moord kregen dertig jaar cel.

Struijk: “Welke straf is passend voor een bepaald type delict? Dat is een maatschappelijke vraag. Het antwoord is in grote mate afhankelijk van de tijdgeest waarin we leven. Strafrecht is onderdeel van de maatschappij en wordt gevormd door de maatschappij. Verandering van de maatschappelijke opinie kan dus leiden tot hogere of lagere bestraffing.”

Effectiviteit

De roep vanuit de samenleving is er een voor hogere straffen. Levenslang voor de verdachten van de moord op De Vries zal ongetwijfeld op goedkeuring kunnen rekenen. Maar zijn zulke straffen effectief?

“Dat hangt er vanaf wat je onder effectiviteit verstaat”, zegt Schuyt. “Of je verdachten zoals in de zaak De Vries tegenhoudt met zware straffen, dat denk ik niet. Daar hebben ze lak aan. Ik denk wel dat een hoge straf effectief is als je naar de samenleving kijkt. Het OM laat met deze eis in ieder geval zien dat de maat vol is en dat het hard wil optreden.”

Struijk denkt bovendien niet dat levenslange celstraffen nieuwe potentiële uitvoerders van huurmoorden afschrikt. “Afschrikking alleen werkt niet dempend op de criminaliteit”, zegt ze. “Dat zie je ook in de Verenigde Staten. Maar strafrecht gaat niet alleen over afschrikking, het is voor een groot deel gericht op normbevestiging. Bijvoorbeeld de norm dat je niet iemand vermoordt. En als je dat toch doet, dat daar een zware straf op staat.”

Lees ook:

Deze moord kostte meer dan alleen het leven van Peter R. de Vries, klonk het in de rechtbank

Het OM eist levenslang tegen de verdachten van de moord op Peter R. de Vries, na een dag die ook in het teken stond van de nabestaanden.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden