Toeslagenaffaire

Mohammed El Bali (43) doet aangifte tegen de fiscus wegens discriminatie. ‘Je wordt altijd gezien als Marokkaan’

Gedupeerde ouders van de toeslagenaffaire lopen mee in de Mars met de Moeders, in november vorig jaar.  Beeld ANP
Gedupeerde ouders van de toeslagenaffaire lopen mee in de Mars met de Moeders, in november vorig jaar.Beeld ANP

Al in 2008 stopte de Belastingdienst de kinderopvangtoeslag van alle klanten van het gastouderbureau Amira Children uit Utrecht. Na meer dan dertien jaar strijd doet eigenaar Mohammed El Bali (43) maandag aangifte tegen de fiscus wegens discriminatie. ‘Ik hoop dat meer gastouderbureaus zich nu durven uit te spreken.’

Jan Kleinnijenhuis

Wat precies de aanleiding was, weet hij nog altijd niet. Maar ruim een jaar nadat Mohammed El Bali (43) in 2007 zijn gastouderbureau Amira Children was begonnen, werd plots de kinderopvangtoeslag van al zijn klanten stopgezet. En toen begon de strijd met de Belastingdienst.

“Onze klanten zijn binnenstebuiten gekeerd. Je kunt het zo gek niet verzinnen of ze moesten het aanleveren. Maar het was nooit genoeg om te bewijzen dat ze recht hadden op toeslagen, we hebben eindeloos bezwaren ingediend en rechtszaken gevoerd.”

Zijn klanten kregen te horen dat hun gastouderbureau fraudeerde, vertelt El Bali. Terwijl hij zelf nooit iets hoorde over dat hij verdacht werd van fraude. “Geen telefoontje, geen brief, niets. Ik heb op enig moment alles klaargelegd, ik verwachtte dat de Belastingdienst of de Fiod ieder moment zou binnenvallen. Maar tot op de dag van vandaag zijn ze nooit bij ons geweest.”

Eindeloos stukken insturen

Sinds die eerste keer in 2008 bleven zijn klanten problemen houden bij de fiscus. Problemen zoals ze de afgelopen jaren meer naar buiten zijn gekomen in de toeslagenaffaire. Mensen die eindeloos stukken moeten opsturen, waarop de Belastingdienst zei ze nooit te hebben ontvangen. Of gedupeerden die om het minste betalingsverschil duizenden of tienduizenden euro's aan toeslagen moesten terug betalen.

El Bali zag naar eigen zeggen hoe de Belastingdienst in die beginjaren nog zoekende was. “In 2009 en 2010 wist de Belastingdienst zelf ook niet goed hoe ver ze moesten gaan met terugvorderen. Maar het werd wel duidelijk dat er steeds meer gezocht werd naar argumenten om het terugvorderen te rechtvaardigen.”

Geheime fraudelijst

En er viel El Bali nog iets op: om zich heen zag hij hoe vooral gastouderbureaus van allochtone ondernemers werden gecontroleerd. Er zou sprake zijn van een geheime lijst bij de Belastingdienst met bureaus die extra gecontroleerd moesten worden. Van een ambtenaar hoorde hij eens dat er op zijn afdeling werd gezegd: “Die Marokkanen zijn weer bezig.” Maar als hij daarnaar vroeg, of naar het bestaan van een fraudelijst, werd dat door ambtenaren ontkend.

Via een ander gastouderbureau kreeg Trouw echter inzage in een lijst uit 2014 met van fraude verdachte gastouderbureaus. De namen zouden zijn doorgegeven door het management van de afdeling Toeslagen van de Belastingdienst. Op die lijst staat ook de naam van het gastouderbureau van El Bali, Amira Children.

In mei 2020 deden de toenmalige staatssecretarissen Alexandra van Huffelen (toeslagen) en Hans Vijlbrief (Belastingdienst) zelf aangifte tegen de Belastingdienst, onder andere vanwege mogelijke discriminatie. Maar begin vorig jaar liet het Openbaar Ministerie weten geen strafrechtelijk onderzoek te zullen instellen. Volgens het OM zou uit ‘uitgebreid feitenonderzoek’ zijn gebleken dat ‘nationaliteit geen rol speelde’ bij de beoordeling van het recht op toeslagen.

Twee weken geleden concludeerde onderzoeksbureau PricewaterhouseCoopers (PwC) echter dat de Belastingdienst mensen op een geheime fraudelijst plaatste op basis van ‘nationaliteit of uiterlijke kenmerken’. Aanleiding voor El Bali en twee van zijn klanten om alsnog aangifte te doen tegen ambtenaren van de Belastingdienst wegens discriminatie.

‘Je wordt altijd gezien als Marokkaan’

Het is lastig, zegt hij, om ‘de discriminatiekaart te trekken’. “Ook al woon ik al 43 jaar in Nederland, je wordt altijd gezien als Marokkaan. Van jongs af aan ben je niets anders gewend. Je wordt geweigerd bij de deur van de discotheek vanwege je uiterlijk, je wordt niet uitgenodigd als je gaat solliciteren vanwege je afkomst.”

Wat hem extra steekt, is dat hij nooit had verwacht dat die inherente discriminatie zich zou doortrekken naar de overheid. “De Belastingdienst kende ik als streng, maar rechtvaardig, voordat ik met deze zaak te maken kreeg. Maar dat klopt dus niet. De Belastingdienst heeft maar volgehouden dat er gefraudeerd is, terwijl er niets mis was bij ons. Je wordt beschuldigd, terwijl er niets mis was, en dat wisten ze.”

“Dan lees je het laatste rapport van PwC waarin staat dat welbewust mensen met een dubbele nationaliteit worden geregistreerd op de fraudelijst en dan wordt je vermoeden bewaarheid. Nu heb ik een stok om mee te slaan en aangifte te doen. De ambtenaren hadden kwade intenties en dat mag niet ongestraft blijven.”

Hoge verwachtingen heeft hij niet van de aangifte. “Er is naar aanleiding van de eerste aangifte geen onderzoek gedaan door het OM. Want PwC heeft nu wel aanwijzingen gevonden dat er geselecteerd is op nationaliteit en uiterlijke kenmerken, en mensen daarom als fraudeurs zijn bestempeld.” Zou het OM dan nu wel naar de Belastingdienst gaan om e-mails te doorzoeken, en te kijken welke rol nationaliteit en afkomst heeft gespeeld in de fraudeonderzoeken?

Toch hoopt El Bali dat zijn aangifte wel iets teweeg zal brengen. “Misschien zal de aangifte opnieuw geseponeerd worden, maar moet ik me er dan maar bij neerleggen en niets doen? Ik hoop vooral dat meer collega’s van andere gastouderbureaus zich nu durven uit te spreken, en vertellen wat zij de afgelopen jaren hebben meegemaakt.”

Lees ook:

Niet alleen Toeslagen, ook Belastingdienst zelf controleerde extra bij dubbele nationaliteit

Tussen 2014 en 2019 liepen burgers met een dubbele nationaliteit of een ‘specifiek uiterlijk voorkomen’ het risico dat de Belastingdienst nader onderzoek naar hun belastingaangifte ging doen.

Stond ze ook op de zwarte lijst? Toeslagenouder Natasja Dipai mag het niet weten

Stond ook zij op de beruchte zwarte lijst van de Belastingdienst? Voor Natasja Dipai is dat om meerdere redenen belangrijk om te weten. Maar uitgerekend deze week kreeg ze een brief: ze krijgt geen inzage in haar gegevens.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden