Gameverslaving

Moet de gamemaker grenzen stellen aan gokken bij kinderen?

Sommige online game spellen zijn extra verslavend, zoals: Clash Royale (op de foto) en Fortnite. Beeld Inge Van Mill

Gokelementen in games spekken de kas van producenten, maar vormen een risico op verslaving voor kinderen. Toch is verbieden nog niet zo makkelijk. 

Gameproducenten moeten aan de slag met de ‘donkere kant’ van games, vindt Tony van Rooij. Hij is onderzoeker bij het Trimbos-instituut en geldt in Nederland als autoriteit op het gebied van gameverslaving. “Het zou goed zijn als de industrie een ethisch kader opstelt en zorgt voor zelfregulering”, zegt hij. “Als dat niet gebeurt, moet de overheid wellicht ingrijpen.”

Staatssecretaris Paul Blokhuis (volksgezondheid) riep gameproducenten onlangs op geen verslavende mechanismen meer in games bouwen. Hij reageerde daarmee op onderzoek van Investico en Nieuwsuur waaruit blijkt dat het aantal geregistreerde jongeren dat zich voor game­verslaving laat behandelen in drie jaar bijna is verdubbeld: van 251 in 2015 naar 478 in 2018. Volgens Jellinek zijn er in Nederland zo’n 20.000 gameverslaafden.

‘Zelfregulatie gaat moeizaam, net als bij tabaksindustrie’

Zo’n oproep aan producenten haalt weinig uit, verwachten verslavingsexperts. Woordvoerder Floor van Bakkum van Jellinek: “We zien dat zelfregulatie moeizaam gaat, want de industrie heeft andere belangen. Niet iedereen zal dat automatisch doen, leert de ervaring met de tabaks- en alcoholindustrie.”

Chris van Balen, psycholoog bij Spoor 6, een afkickkliniek voor onder meer mensen met gameverslaving, noemt de oproep van Blokhuis zelfs ‘naïef’. “Eigenlijk vraagt Blokhuis ontwikkelaars om games minder leuk, uitdagend en sociaal te maken. Dan moet hij ook de gokindustrie vragen om gokken minder verslavend te maken en de tabaksindustrie om verslavende stoffen uit een sigaret te halen. Gelijke monniken, gelijke kappen. Deze doelen zijn niet haalbaar op dit moment.”

De industrie legt de verantwoordelijkheid nu bij de eindgebruiker, zegt Van Rooij. “Brancheverengingen komen soms wel met voorlichtingscampagnes. Dat is sympathiek. Maar die campagnes adresseren niet de vraag: is het slim om je verdienmodel grotendeels te stoelen op gokelementen als ook jonge kinderen je doelgroep zijn?”

Loot boxes gelden juridisch niet als ‘echt’ gokken

Hoewel kansspelen verboden zijn voor jongeren, bevatten steeds meer games loot boxes, virtuele schatkistjes met een ‘verrassingsbuit’. Soms zijn ze gratis, vaak moet er voor worden betaald. De Nederlandse Kansspelautoriteit maakt zich zorgen. Als kinderen in aanraking komen met gokken als de hersenen nog niet zijn volgroeid, levert dat vaak op latere leeftijd problemen op, stelt de toezichthouder.

De loot boxes in games gelden als ‘gesimuleerd gokken’ en juridisch niet als ‘echt’ gokken. Zo komen producenten ermee weg. Nu er wettelijk niets geregeld is om dit fenomeen aan banden te leggen, hebben producenten daar zelf een verantwoordelijkheid in, vindt Van Rooij.

Als dat niet gebeurt, moet er linksom of rechtsom regulering komen, stelt hij. “Het gaat om aantrekkelijke producten waar veel kwetsbare gebruikers tussen zitten. De industrie moet een open en eerlijk gesprek aangaan over welke elementen ze te ver vinden gaan en wat nog wel verantwoord is.” Ook vindt hij nader onderzoek nodig naar de mechanismen in de games.

Daarbij horen volgens hem vragen als: is het noodzakelijk dat je als minderjarige onbeperkt geld kunt uitgeven aan in-game-aankopen of moet hier een maximum op zitten? “Kinderen worden continu onder druk gezet om binnen games aankopen te doen. Is dat nodig? Uit voorzorg zou ik zeggen: hanteer liever geen verdienmodel dat gesimuleerd gokken aanbiedt aan kinderen.”

Lees ook: 

‘Games zijn een soort casino’s’

De 12-jarige zoon van Lotte Asveld was zo verslaafd aan gamen dat hij in een paar weken duizenden euro’s uitgaf met haar creditcard. De overheid moet meer doen om kinderen te beschermen tegen gameverslaving, vindt ze.

Zijn game-ontwikkelaars fout omdat ze games verslavend maken?

Het verbaast columnist Leonie Breebaart niets dat afkickklinieken tegenwoordig volstromen met gameverslaafden. Tien jaar geleden wisten ouders al dat gamen minstens zo verslavend werkt als sigaretten roken.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden