Sleepwet

MIVD diende verzoeken in om journalisten en advocaten af te tappen, namens buitenlandse diensten

Satellietschotels van de NSO, een afluisterdienst van Defensie, in Burum.Beeld ANP

De MIVD diende namens een buitenlandse veiligheidsdienst meerdere keren het verzoek in om communicatie van journalisten en advocaten af te tappen. De Toetsingscommissie Inzet Bevoegdheden (TIB) hield die verzoeken tegen, schrijft de toezichthouder in het nieuwste jaarverslag.

Als de geheime diensten in Nederland – naast de Militaire Inlichtingen- en Veiligheidsdienst (MIVD) dus ook de Algemene Inlichtingen- en Veiligheidsdienst (AIVD) – telefoonverkeer willen tappen of een computer willen hacken, dan moeten ze daarvoor eerst toestemming vragen aan de verantwoordelijke minister. De TIB toetst vervolgens die toestemming.

De MIVD en de AIVD kunnen de zogenoemde bijzondere bevoegdheden ook inzetten namens hun buitenlandse collega’s. In de wereld van de geheime diensten heerst een ‘voor wat, hoort wat’-mentaliteit. Diensten wisselen informatie uit, of verzamelen die voor elkaar, maar daar moet dan wel wat tegenover staan.

Ook als een bevoegdheid namens een buitenlandse dienst wordt ingezet, moet het verzoek eerst langs de minister en de TIB. Bij meerdere verzoeken die de MIVD deed namens collega’s om niet-kabelgebonden verkeer te onderscheppen (denk aan communicatie via de ether of satelliet), bleken journalisten, advocaten(kantoren) en persbureau’s op de selectielijsten te staan. Vanwege het belang van vertrouwelijkheid bij die beroepen, mag dat verkeer niet zomaar onderschept worden. De rechtbank Den Haag moet dergelijke verzoeken altijd eerst beoordelen, aldus de TIB in het jaarverslag.

De toetsingscommissie heeft de directeur van de MIVD en het ministerie van defensie hierop gewezen. De MIVD beloofde daarop de interne procedures aan te scherpen. Sindsdien zijn er geen advocaten of journalisten meer op de selectielijsten aangetroffen, schrijft de TIB.

De sleepwet

De TIB werd in het leven geroepen toen de bevoegdheden van de geheime diensten in Nederland flink werden uitgebreid. Aan die wetswijziging in 2017 ging een stevig maatschappelijk debat en een referendum vooraf. Eén van de heikele punten in de ‘sleepwet’, zoals de wet in de volksmond is gaan heten, was de samenwerking van de MIVD en de AIVD met hun buitenlandse collega’s. De angst was dat de nieuwe wet onvoldoende waarborgen zou bevatten, waardoor de gegevens van onschuldige burgers in Nederland in handen van buitenlandse veiligheidsdiensten zou belanden.

De TIB toetst de verzoeken die worden gedaan namens een buitenlandse dienst niet zo uitgebreid als de verzoeken die de AIVD en MIVD voor zichzelf indienen. Toch is “ook deze marginale toetsing van belang gebleken”, schrijft de TIB in het jaarverslag.

Lees ook:

Veiligheidsdiensten houden zich niet aan de regels van de ‘sleepwet’

Vorig jaar uitte de andere toezichthouder, de Commissie van Toezicht op de Inlichtingen- en Veiligheidsdiensten, kritiek op de werkwijze van de AIVD en MIVD bij het onderscheppen van satellietverkeer. Die bleek nauwelijks veranderd sinds invoering van de nieuwe inlichtingenwet.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden