Coronavirus

Ministerie moet miljoenen euro's aan overbodige Novavax-vaccins afschrijven

Verschillende coronavaccins, waaronder bovenaan Novavax, worden koud gehouden in een vaccinatiecentrum in het Duitse Prisdorf. Beeld AP
Verschillende coronavaccins, waaronder bovenaan Novavax, worden koud gehouden in een vaccinatiecentrum in het Duitse Prisdorf.Beeld AP

Nederland kocht 840.000 ‘klassieke’ Novavax-vaccins voor miljoenen euro's, maar niemand die ze wil. Ondertussen komt de houdbaarheidsdatum van alle doses nu al in zicht.

Johan van Heerde

De aanschaf van Novavax-vaccins dreigt uit te lopen op een flop. Er blijkt nauwelijks animo te zijn voor dit zogeheten eiwitvaccin, waarvan 840.000 doses zijn gekocht en geleverd. Tot nu toe zijn nog geen duizend prikken met dit vaccin gezet, waardoor het gros overblijft, met een korte houdbaarheid. Kostprijs: circa 15 miljoen euro.

Het Novavax-vaccin is gemaakt met een klassieke techniek waarbij een corona-eiwit wordt ingespoten om een reactie van het lichaam op gang te brengen. Het hepatitis-B-vaccin is bijvoorbeeld ook zo’n eiwitvaccin. Sinds 11 maart kunnen belangstellenden telefonisch een afspraak maken voor een Novavax-inenting. Mensen krijgen twee prikken, dus de 840.000 vaccins zijn voor 420.000 personen.

Een alternatief voor mRNA-vaccins

Novavax is bewust aangekocht als alternatief voor mensen die liever geen mRNA-vaccin van Pfizer of Moderna of een vector-vaccin van Janssen willen, omdat de technieken achter die vaccins nog jong zijn. Maar sinds 11 maart hebben 655 Nederlanders een Novavax-vaccin gehaald. Er staan nog 329 afspraken.

Op het departement van volksgezondheid (VWS) baalt men van de magere belangstelling voor het Novavax-vaccin, bevestigt een woordvoerder. Daarom start het ministerie een campagne om het vaccin onder de aandacht te brengen in bijvoorbeeld de bijbelgordel, waar de vaccinatiegraad lager ligt.

Het is echter de vraag of dit vaccin deze mensen over de streep trekt. Er zijn christenen die vanuit een pro-levenstandpunt geen vaccin willen waarvoor foetale cellijnen zijn gebruikt in het onderzoeksproces. Dat is bij Novavax wel het geval.

18 euro per dosis

VWS wil niet zeggen hoeveel voor de vaccins is betaald. Maar het Deense ministerie van volksgezondheid verklapte vorig jaar per ongeluk de prijs: circa 18 euro per dosis. Daarmee valt Novavax in het duurste segment. De kostprijs van de totale levering zou uitkomen op circa 15 miljoen euro.

Op de vraag waarom er 840.000 doses Novavax zijn besteld, antwoordt het ministerie dat deze aanschaf ‘in eerste instantie’ is gedaan om zeker te zijn dat Nederland voor 2022 en 2023 voldoende vaccins zou hebben.

Maar uit opgevraagde informatie blijkt dat de houdbaarheid van alle 840.000 geleverde doses vaccin op 31 augustus verloopt. Mocht de corona-epidemie later dit jaar of volgend jaar in een ongunstig scenario toch opleven, dan kan het kabinet geen beroep doen op deze vaccins.

De PVV wilde meer dan 840.000 doses bestellen

Het ministerie wijst er tevens op dat een groot aantal Kamerfracties aandacht vroeg voor de aanschaf van eiwitvaccins. Zoals de PVV die middels Kamervragen in december het ministerie onder druk zette om meer dan 840.000 van deze vaccins aan te schaffen. Zo vroeg de partij aan de minister waarom hij mensen die liever geen mRNA-vaccin willen, maar wel een traditioneel eiwitvaccin, zo dwarszit.

Toen de regering in augustus besloot om via de EU 840.000 Novavax-vaccins af te nemen, was onbekend hoeveel mensen hiervoor belangstelling zouden hebben. Kamerleden vroegen de regering meermaals naar een inschatting van de grootte van deze groep, maar een onderzoek achtte toenmalig minister Hugo de Jonge niet noodzakelijk, schreef hij.

Vaccins doneren aan andere landen

Op 20 januari zegde de nieuwe minister van volksgezondheid Ernst Kuipers alsnog een onderzoek toe. Uit deze enquête van het RIVM is gebleken dat slechts een fractie van de 1,8 miljoen ongevaccineerde volwassenen in Nederland behoefte heeft aan een eiwitvaccin.

Om niet met een surplus aan vaccins te blijven zitten heeft VWS tevens meteen besloten om 420.000 Novavax-vaccins ter beschikking te stellen voor donatie aan andere landen. Of doneren daadwerkelijk slaagt is echter de vraag nu het aanbod van vaccins wereldwijd enorm is toegenomen. Daarom moest Nederland in februari al 800.000 afgewezen AstraZeneca-vaccins vernietigen.

Lees ook:

Eerst miskend, nu is er lof voor de wetenschapper die aan de basis stond van het mRNA-vaccin

Katalin Karikó leverde de belangrijkste bijdrage aan de ontwikkeling van het mRNA-vaccin. De Nobelprijs lijkt haar niet meer te kunnen ontgaan. Maar jarenlang kreeg ze geen voet aan de grond in de academische wereld. ‘Ze keken naar mijn track record en zeiden: jij bent niet van ons niveau.’

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden