Landsadvocaat Pels Rijcken

Minister wil meer onderzoek voordat hij een knoop doorhakt over toekomst met landsadvocaat

Minister Grapperhaus in de Tweede Kamer.  Beeld ANP
Minister Grapperhaus in de Tweede Kamer.Beeld ANP

Sinds er grootschalige fraude aan het licht kwam door een notaris van het kantoor, ligt landsadvocaat Pels Rijcken onder vuur. Tot een definitieve breuk met de staat leidt dat nog niet.

Kristel van Teeffelen

Het is een schandaal, het is ongekend en het is schokkend. Minister Ferd Grapperhaus van justitie bracht donderdag in de Tweede Kamer nog maar eens onder woorden wat hij van de fraude bij het kantoor van de landsadvocaat vindt. Toch wil hij nog geen knoop doorhakken over de vraag of de staat wel door moet met dit kantoor, dat in tal van rechtszaken optreedt namens de overheid. Eerst wil hij een advies van een nog in te stellen commissie afwachten.

Pels Rijcken, zoals het kantoor van de landsadvocaat heet, ligt onder vuur sinds dik een jaar geleden grootschalige en langdurige fraude van een prominent notaris aan het licht kwam. Hij wist in ieder geval sinds 2003 zeker 11 miljoen euro van cliënten te stelen. Het Openbaar Ministerie begon een strafrechtelijk onderzoek, waarop de notaris een einde maakte aan zijn leven.

Inmiddels zijn meerdere onderzoeken gedaan naar de fraudekwestie. Het goede nieuws – als je daar al over kunt spreken – voor Pels Rijcken is dat telkens de conclusie is dat de notaris in zijn eentje handelde en dat niemand anders van het kantoor profiteerde van de oplichting. Maar vrij van blaam is Pels Rijcken daarmee niet. Sterker nog: Bureau Financieel Toezicht (BFT), de toezichthouder op het notariaat, stapt naar de tuchtrechter omdat de fraude ook kon gebeuren omdat noodzakelijke interne controle ontbrak. Volgens de minister zijn die tuchtklachten van BFT uniek.

Ook een onveilige werkcultuur

En Pels Rijcken heeft meer problemen. Na gesprekken met veertig (oud-)medewerkers van het kantoor, schreef NRC woensdag dat er sprake is van een onveilige werkcultuur. Partners zouden schreeuwen tegen medewerkers, er zou sprake zijn van racisme en homo’s worden er aangeduid als ‘flikkers’. Elkaar aanspreken op dat gedrag is niet gebruikelijk.

Voor verschillende partijen in de Tweede Kamer geeft de publicatie van NRC de laatste zet om nu openlijk de vraag te stellen of de staat wel door moet met de landsadvocaat. Ook nu het kantoor beterschap heeft beloofd. Zo wordt er een raad van commissarissen benoemd – volgens het kantoor ongebruikelijk in de advocatuur – en wordt de positie van een vertrouwenspersoon ‘verstevigd’. Ook kondigde Pels Rijcken vorige week aan de notarissentak af te stoten en zich volledig te richten op de advocatuur.

Van onbesproken gedrag

Juist een landsadvocaat, die de staat vertegenwoordigt in zaken van Urgenda tot de toeslagenaffaire, moet van onbesproken gedrag zijn, benadrukten partijen donderdag. Reden voor de SP om de minister op te roepen de samenwerking met Pels Rijcken te stoppen. GroenLinks is minder stellig, maar vraagt zich wel af of het kantoor in staat is noodzakelijke veranderingen door te voeren. Ook coalitiepartijen D66 en VVD toonden zich kritisch. Wat zijn de alternatieven vragen de parlementariërs zich af. Moet je alle zaken van de staat nog wel beleggen bij één advocatenkantoor of kun je bijvoorbeeld meer gebruik maken van eigen juristen?

Het zijn allemaal vragen die Grapperhaus wil meegeven aan een adviescommissie die hij wil benoemen. Pas als dat advies er ligt, komt wat hem betreft de vraag op tafel of de samenwerking met het kantoor wordt beëindigd. Dat is hoe dan ook een dilemma, aldus de minister. Pels Rijcken, dat jaarlijks zo’n duizend dossiers voor de staat doet, levert ‘heel goed werk’, maar is tegelijk het kantoor waar zich een schandaal heeft afgespeeld.

Lees ook:

Fraudezaak door topman van advocatenkantoor ‘slaat in als een bom’ bij advocaten en notarissen

Het nieuws dat een topman van advocaten- en notariskantoor Pels Rijcken de boel jarenlang heeft belazerd, leidde deze week tot verbijstering in de financiële wereld. Is er misschien iets mis met de organisatie van de landsadvocaat?

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden